عبدالله شاطری

با توجه به اهمیت روزافزون نقش ورزش در ارتقاء سلامت و بهره وری نیروی کار، آینده نگاری ورزش کارگری در ایران به عنوان یک ضرورت استراتژیک مطرح است. در این زمینه یک شکاف پژوهشی محسوس در تحلیل نظام مند آینده این حوزه وجود دارد؛ این مطالعه با هدف پاسخ به این خلأ، به شناسایی پیشران ها و سناریوهای محتمل توسعه ورزش کارگری می پردازد. پژوهش حاضر از نوع آینده پژوهی اکتشافی-توصیفی بوده و با رویکرد ترکیبی کیفی-کمی طراحی شده است. جامعه آماری در مرحله کیفی شامل 12 نفر از خبرگان ورزش کارگری بود که با روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. روش کار شامل تحلیل محتوای مصاحبه ها، شناسایی عوامل مؤثر، تحلیل اثرات متقابل برای تعیین عوامل کلیدی، و در نهایت سناریونویسی بر اساس پیشران های اصلی بوده است. از نرم افزارهای MicMac و Scenario Wizard برای تجزیه و تحلیل داده ها استفاده شد. یافته ها نشان دادند که از مجموع داده های کیفی، 19 عامل مؤثر شناسایی گردید که پس از تحلیل اثرات متقابل، 8 عامل کلیدی تعیین شد و در نهایت 5 پیشران اصلی مورد استفاده در سناریونویسی قرار گرفت. دو سناریوی سازگار به دست آمد: نخست با محوریت سرمایه گذاری خصوصی و مشارکت بخش خصوصی-عمومی، و دوم مبتنی بر حمایت های دولتی با سطح مشارکت محدود. نتایج حاکی از آن است که توسعه مطلوب ورزش کارگری در ایران مستلزم همکاری ساختاریافته میان دولت، کارفرمایان و بخش خصوصی و برنامه ریزی استراتژیک است.

هدف از انجام این تحقیق شناسایی عوامل کلیدی و راهبردی توسعه ورزش کارگران ایران بود. در بخش اول ابتدا، مصاحبه عمیق با 12 نفر از خبرگان انجام و کدگذاری اولیه شد. سپس مقوله بندی و عوامل موثر بر توسعه ورزش کارگری ایران استخراج، عوامل موثر احصاء شده در قالب پرسشنامه بسته با طیف 5 عاملی لیکرت تدوین با استفاده از روش دلفی، عوامل موثر استخراج گردید. در بخش دوم عوامل شناسایی شده در قالب ماتریس تحلیل اثرات متقابل در بین خبرگان به اشتراک گذاشته شد و جهت شناسایی عوامل کلیدی و راهبردی مورد استفاده قرار گرفت. برای تجزیه و تحلیل داده ها از تحلیل محتوا، خلاصه سازی و کدگذاری، و روش تحلیل اثرات متقابل با استفاده از نرم افزارهای SPSS و MICMAC استفاده شد. یافته ها نشان داد عوامل کلیدی و راهبردی توسعه ورزش کارگری ایران شامل توجه به نیازهای ویژه گروه های مختلف کارگری، تامین مالی و جذب سرمایه گذاری، فرهنگ ورزش محوری در محیط های کار، توسعه ورزش های بومی و سنتی، انگیزه بخشی، برنامه ریزی و مدیریت استراتژیک، فرهنگ سازی و تبلیغات و زیرساخت های ورزشی است. برای توسعه ورزش کارگران لازم است نیازهای هر گروه شناسایی، منابع مالی اجرای برنامه های ورزشی تامین، و مدیران با انگیزه بخشی و فرهنگ سازی و تامین زیرساخت های مناسب سعی در ارتقاء سرمایه انسانی کنند.