ندا مصطفوی

هدف و زمینه: هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش پیش بین کاهش ارتباطات اجتماعی و بازداری پاسخ در افت مهارت های تحصیلی دانش آموزان دوره متوسطه اول در سال تحصیلی ۱۳۹۹-۱۴۰۰ بود. با توجه به شرایط خاص آموزش در دوران همه گیری کرونا و تأثیر آن بر روابط اجتماعی و عملکرد شناختی، شناسایی عوامل موثر بر افت تحصیلی اهمیت دوچندانی یافته است. روش پژوهش: این پژوهش از نوع توصیفی-همبستگی بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان دختر و پسر متوسطه اول شهر تهران در سال تحصیلی ۱۳۹۹-۱۴۰۰ بود. نمونه آماری با استفاده از فرمول فیدل و تاپاچینگ (2007) و به روش نمونه گیری چندمرحله ای خوشه ای انتخاب شد که در نهایت ۳۵۰ دانش آموز به صورت تصادفی انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه مهارت های مطالعه و یادگیری کانگاس (2009)، پرسشنامه ارتباطات اجتماعی زبوف (2010) و مقیاس رتبه بندی کارکردهای اجرایی بریف (2000) بود که به صورت آنلاین در اختیار دانش آموزان قرار گرفت. داده ها با استفاده از آزمون کولموگروف-اسمیرنوف (برای بررسی نرمال بودن)، و آزمون های رگرسیون ساده و چندگانه به شیوه همزمان تحلیل شد. یافته ها: نتایج نشان داد که کاهش ارتباطات اجتماعی به طور معناداری افت در مهارت های تحصیلی را پیش بینی می کند. همچنین مؤلفه بازداری پاسخ (از کارکردهای اجرایی) نیز قادر به پیش بینی بخشی از واریانس مهارت های تحصیلی دانش آموزان بود. زیرمؤلفه های حافظه فعال، آغازگری و برنامه ریزی به طور مثبت و معنادار با مهارت های تحصیلی مرتبط بودند. در مقابل، مؤلفه های انتقال توجه، کنترل هیجانی، سازماندهی اجزاء و نظارت/کنترل پیش بینی معناداری برای مهارت های تحصیلی ارائه ندادند. بحث و نتیجه گیری: با توجه به یافته ها، می توان نتیجه گرفت که تقویت ارتباطات اجتماعی و برخی مؤلفه های کارکردهای اجرایی نظیر بازداری پاسخ و حافظه فعال، می تواند به ارتقای مهارت های تحصیلی دانش آموزان کمک کند. این یافته ها می توانند در طراحی مداخلات آموزشی و مشاوره ای در دوران پساکرونا به ویژه برای جبران افت تحصیلی دانش آموزان مورد استفاده قرار گیرند.

مقدمه: شناخت ویژگی های اجتماعی و اقتصادی و الگوی مصرف خانوارها در گروه های مختلف سِنی و درآمدی و هزینه ای، از ابزارهای مهم برای ارزیابی سیاست ها و برنامه ریزی های اقتصادی و اجتماعی هر کشور به شمار می رود. این مبحث همواره از موضوعات مهم اقتصادی در داده های خُرد و کلان است که رفتار اقتصادی خانوار را در دوران عمر بررسی و تجزیه و تحلیل می کند. در این مقاله، الگوی مصرف خانوارهای شهری در طول سال های ۱۳۷۵ تا ۱۳۸۷ تحلیل و بررسی شد که هدف آن، شناسایی تغییر تدریجی توزیع هزینه ای برخی اقلام اصلی مصرفی خانوارهاست. روش: تحقیق حاضر تحلیل توصیفی و اقتصادی براساس اطلاعات طرح آمارگیری از هزینه و درآمد خانوارهای شهری در طول سال های ۱۳۷۵ تا ۱۳۸۷ است. علاوه بر تحلیل توصیفی روند تغییرات مصرف خانوارها، با استفاده از مدل دیتون (دیتون، ۱۹۹۷) الگوی مصرف چرخه زندگی هم گروه ها نیز برآورد شده است. در این روش، هزینه خانوارها به آثار گروه و سِن و سال تجزیه می شود؛ به گونه ای که امکان بررسی اجزای الگوی مصرف نسل ها در چرخه زندگی فراهم شود. یافته ها: از مهم ترین یافته های این تحقیق، می توان به تغییر الگوی هزینه خانوارهای شهری در بخش های مختلف هزینه ای در طول سال های بررسی شده اشاره کرد؛ به گونه ای که در سال ۱۳۷۵، سهم هزینه غیرخوراک تقریباً 5/2 برابر هزینه های خوراک بوده؛ درحالی که در سال ۱۳۸۷، این سهم تقریباً به ۴ برابر رسیده است. همچنین در طول سال های تحت بررسی، سهم هزینه های پوشاک و کفش کاهش چشمگیری داشته؛ درحالی که سهم هزینه های کالا و خدمات متفرقه افزایش چشمگیر و سهم هزینه های بهداشت، درمان، ارتباطات و انتقالات تقریباً روندی افزایشی داشته است. نتایج مدل بندی هزینه خانوارها نشان داد که الگوی منحنی متفاوتی از چرخه زندگی میان کالاهای مختلف مصرفی خانوارهای شهری وجود دارد؛ به گونه ای که الگوی هزینه های کالاهای بی دوام و بادوام و حمل ونقل با افزایش سِن سرپرست خانوار تا ۵۵ سالگی افزایشی بوده و پس از آن، تقریباً ثابت است؛ درحالی که الگوی سِنی هزینه خدمات فرهنگی و تفریحات، غذای آماده، هتل و رستوران در خانوارهای ایرانی تقریباً قوزدار بوده است؛ یعنی حداکثر مقدار آن در ۵۵ سالگی است. درباره پوشاک و کفش نیز الگوی هزینه قوزدار و حداکثر مقدار در ۴۵سالگی است. همچنین الگوی مصرف خانوارها، با سرپرستی زن و مرد نیز متفاوت است. بحث: نتایج نشان داد که قدرت خرید خانوارها در اوایل دوران زندگی کم است؛ لذا تهیه کالاهای بادوام و خدمات رفاهی و رسیدن به استانداردهای زندگی مشکل است؛ اما بعد از گذشت چندین سال کار در بخش های مختلف اقتصادی، با افزایش بهره وری افراد و خانوارها و درنتیجه، افزایش قدرت خرید آن ها، تهیه کالاها و خدمات رفاهی آسان شده و نیز دست یابی به سطح زندگی استاندارد و مطلوب فراهم شده است. از طرفی، هزینه های گروه ها یا نسل های جوان تر بیشتر از گروه ها و نسل های پیرتر است؛ حتی زمانی که در سِن مشابهی هستند. این مسئله می تواند به دلیل رشد سریع اقتصادی باشد که منجر به بهتر شدن درآمد و به تبع آن، افزایش هزینه های نسل جوان تر می شود.