احمد عباسی دره بیدی

دانش آموزان ایران به عنوان آینده سازان جامعه، حافظان انقلاب اسلامی خواهند بود و لازم است تا تفکرات دینی، انقلابی و معارف نماز در میان آنان ترویج گردد. معلمان به عنوان متولیان اصلی تعلیم و تربیت کشور نقش مهمی در زمینه ترویج این معارف دارند. بنابر آگاهی از شرایط، علل و عوامل اثرگذار توسط آنان بر تحقق هدف مذکور می تواند زمینه ساز و یاریگر رسیدن به جامعه مطلوب و تربیت صحیح باشد. هدف پژوهش حاضر واکاوی و ارائه الگوی پارادایمی نقش معلمان در احیای تفکر دینی و ترویج معارف اسلامی در بین آینده سازان انقلاب از دیدگاه معلمان براساس رویکرد کیفی و نظریه داده بنیاد است. داده-های مورد نیاز از طریق نمونه گیری نظری و هدفمند با روش مصاحبه های عمیق نیمه ساختاریافته با معلمان و متخصصان عرصه تعلیم و تربیت در شهر نجف آباد، گردآوری و طی سه فرآیند؛ کدگذاری باز، محوری و گزینشی، مفهوم پردازی و تجزیه و تحلیل شده است. یافته های پژوهش شامل 120 مفهوم اولیه، 55 مضمون فرعی و 18 مضمون اصلی است که مقوله هسته، « معلمان و احیای تفکر دینی و ترویج معارف نماز در بین آینده سازان انقلاب» برساخت گردید و الگوی پارادایمی بدست آمده، شرایط و علل، عوامل و ضرورت های لازم را بازنمایی کرده و برای رسیدن به نتایج مطلوب لازم است تا تمام مؤلفه های اثرگذار با اتخاذ تدابیر و استراتژی های لازم، پیامدهای این امر را فراهم سازند.

هدف پژوهش حاضر ارائه مدل عملکرد بهینه آموزش و تربیت با رویکرد توسعه سبک زندگی اسلامی با توجه به معارف دینی بود. روش پژوهش کیفی و با تکنیک نظریه داده بنیاد انجام شد. جامعه آماری پژوهش کلیه استادان دانشگاه، معلمان آموزش و پرورش، روحانیون حوزوی سطح سه و چهار و آگاه به موضوع در استان اصفهان بودند که به شیوه نظری و هدفمند با روش گلوله برفی انتخاب شدند. در این پژوهش اطلاعات با انجام 13 مصاحبه به اشباع نظری رسید که برای اطمینان بیشتر مصاحبه ها تا نفر 15 ادامه یافت. اطلاعات در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شد. یافته های پژوهش شامل 17 مقوله اصلی و 139 مقوله فرعی بودند که در نشانگر های شرایط علّی (اخلاق و معنویت، عدالت، تعلیم و تربیت کاربردی)، شرایط زمینه ای (توجه به زیرساخت ها، الگوها و مدیریت منابع و محتوا)، شرایط مداخله گر (نهادهای هسمو، فضای مجازی، سیاست های کلی و عوامل محیطی)، راهبردها (مشارکت همگانی، برنامه ریزی و ترسیم افق آینده، گفتمان سازی)، پیامدها (شکل-گیری و توسعه سبک زندگی اسلامی، جامعه پذیری، کاهش آسیب ها و پیشرفت و توسعه) جمع بندی و برساخت شدند و با هسته مرکزی پژوهش «عملکرد بهینه تعلیم و تربیت با رویکرد توسعه سبک زندگی اسلامی» مدل پارادایمی پژوهش شکل گرفت. مدل حاضر بازنمای شرایط، علل، عوامل و ضرورت های لازم است که برای کسب نتایج مطلوب لازم است تمام شاخص های اثرگذار با اتخاذ تدابیر و راهبردهای لازم، پیامدهای این امر را فراهم سازند.