کتایون حمیدی زاده

پیشینه و اهداف: پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر تعلق خاطر دانشجومعلمان به دانشگاه فرهنگیان بر تربیت اجتماعی و نقش آن در شکل گیری هویت حرفه ای معلمان انجام شده است. این مطالعه تلاش دارد نشان دهد که احساس تعلق چگونه می تواند عاملی مؤثر در ارتقای مشارکت اجتماعی، درونی سازی ارزش های تربیتی، و توسعه نگرش های حرفه ای معلمان آینده باشد.روش: پژوهش از نوع توصیفی تحلیلی و با بهره گیری از مدل یابی معادلات ساختاری (SEM) انجام شد. داده ها از طریق دو پرسش نامه محقق ساخته گردآوری شد: پرسش نامه تعلق خاطر با ۳۱ گویه در ۶ بعد (حمایت استادان و مسئولین، مشارکت در دانشگاه، رعایت احترام و عدالت، احساس مثبت، تعلق فردی، مشارکت علمی) و پرسش نامه تربیت اجتماعی با ۱۲ گویه در ۳ بعد (مشارکت اجتماعی، درونی سازی ارزش ها، تفکر انتقادی). روایی ابزارها با استفاده از روایی محتوا و سازه و پایایی آن ها با ضریب آلفای کرونباخ (۰.۸۴ و ۰.۸۱) تأیید شد. جامعه آماری شامل ۲۵۵۸ نفر از دانشجومعلمان ورودی های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳ دانشگاه فرهنگیان استان مرکزی بود و نمونه ای به تعداد ۳۳۴ نفر با روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شد.یافته ها: نتایج نشان داد تعلق خاطر به دانشگاه هم به صورت مستقیم و هم از طریق تربیت اجتماعی، تأثیر معناداری بر هویت حرفه ای دارد. مسیر میانجی تربیت اجتماعی نقش کلیدی در انتقال اثر تعلق خاطر ایفا می کند. همچنین، حمایت استادان، مشارکت علمی و احساس مثبت به دانشگاه از عوامل مؤثر در ارتقای تربیت اجتماعی و هویت حرفه ای بودند.نتیجه گیری: تقویت هویت حرفه ای و تربیت اجتماعی مستلزم ایجاد محیط دانشگاهی پویا، اخلاق محور و مشارکتی است.

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش فشارزاهای تحصیلی و جو آموزشی بر فرسودگی تحصیلی و اهمال کاری تحصیلی دانشجو معلمان دانشگاه فرهنگیان صورت گرفت. به همین منظور از روش توصیفی تحلیلی از نوع هم بستگی و در قالب مدل سازی معادلات ساختاری استفاده شد. جامعه آماری این پژوهش شامل تمامی دانشجو معلمان دانشگاه فرهنگیان استان مرکزی در سال تحصیلی 1402-1403 بود. از این جامعه به روش نمونه گیری تصادفی 100 دانشجو معلم به عنوان نمونه انتخاب شدند. به منظور جمع آوری اطلاعات از پرسش نامه های اهمال کاری تحصیلی، فرسودگی تحصیلی، فشارزاهای تحصیلی و ادراک جو آموزشی استفاده شد. جهت تحلیل داده های گردآوری شده از روش آماری مدل سازی معادلات ساختاری و نرم افزار Smart PLS استفاده شد. در بررسی مدل های بیرونی از سه معیار پایایی، روایی هم گرا و روایی واگرا و پایایی ترکیبی و نیز برای بررسی اثر واسطه ای از آزمون بوت استراپ و ضریب تعیین برای ارزیابی مدل درونی استفاده شده است. یافته ها نشان می دهد که اهمال کاری بر فرسودگی تحصیلی، فشارزاهای تحصیلی بر اهمال کاری و فشارزاهای تحصیلی بر فرسودگی تحصیلی تأثیر مثبت و معنی داری دارند. همچنین جو خلاق بر فرسودگی تحصیلی و فشارزاهای تحصیلی بر جو خلاق تأثیر منفی و معنی داری دارند.

پژوهش حاضر با هدف سنجش میزان پوشش اهداف غایی تربیتی اسلام در محتوای کتب درسی «هدیه های آسمانی» و «آموزش قرآن» دوره ابتدایی در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ انجام شده است. روش تحقیق، تحلیل محتوای کمی بوده و جامعه آماری شامل تمامی دروس، آیات و فعالیت های کتب مذکور از پایه دوم تا ششم بوده است که بررسی تمامی حجم جامعه، نیازی به نمونه گیری را مرتفع ساخته است. ابزار اصلی پژوهش، سیاهه تحلیل محتوای اهداف غایی تربیتی اسلام (تنظیم شده توسط گلپایگانی و داودی کلایی) است که روایی محتوایی و پایایی آن از طریق روش اسکات (۳۶/۸۷ درصد) تأیید شده است. واحد تحلیل، «مضمون» و واحد زمینه «درس» در نظر گرفته شد. داده ها با آمار توصیفی تحلیل شدند. یافته ها حاکی از توزیع نامتوازن پرداختن به اهداف غایی است؛ به طوری که در کتب «هدیه های آسمانی»، مؤلفه «طهارت و حیات طیبه» در پایه های دوم تا پنجم بیشترین سهم را داشته و تنها در پایه ششم، مؤلفه «هدایت و رشد» (۴۱٪) غالب بوده است. همچنین، مؤلفه «قرب و رضوان» در تمامی پایه ها کمترین توجه را به خود اختصاص داده است. در کتب «آموزش قرآن»، به جز پایه دوم، مؤلفه «عبادت و عبودیت» بیشترین بسامد را داشته، در حالی که مؤلفه «تقوا» در پایه های اول تا چهارم، کمترین میزان توجه را به خود جلب نموده است. نتیجه گیری می شود که در کتب مورد بررسی، پوشش اهداف غایی تربیتی اسلام فاقد توازن لازم است.

هدف از پژوهش حاضر، بررسی چالش ها و موانع اصلی بازدارنده پژوهندگی در دانشجو معلمان است. این پژوهش در قالب پژوهش آمیخته تشریحی صورت گرفته است. در بخش کمی از آمار استنباطی و در بخش کیفی از روش پدیدارشناسی استفاده شده است. جامعه پژوهشی شامل دانشجو معلمان دانشگاه فرهنگیان استان مرکزی (پردیس زینب کبری و پردیس باهنر) به تعداد 1856 نفر بود که از این جامعه در بخش کمی پژوهش، به روش نمونه گیری تصادفی 334 نفر انتخاب شدند و در بخش کیفی با روش نمونه گیری هدفمند و با ملاک نفرات اول هر ورودی و رتبه های زیر 1000 در کنکور سراسری (در سال های 1400-1402)؛ 20 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. روش گردآوری داده ها در بخش کمی، پرسش نامه موانع فعالیت های تحقیقاتی در دانشگاه (Karimian et al, 2011) بود که شامل 46 گویه در طیف لیکرت است و تحلیل داده ها با مدل رگرسیون، تحلیل عاملی و آزمون فردیمن انجام شده است. روایی این پرسش نامه با استفاده از نظر متخصصان علوم تربیتی و ضریب آلفای کرونباخ برای کل پرسش نامه 91/0 به دست آمد  و در بخش کیفی از روش مصاحبه نیمه سازمان یافته جهت جمع آوری داده ها استفاده شد و با روش کلایزی تحلیل شد. نتایج به دست آمده در بخش کمی پژوهش نشان داد که شش بعد موانع پژوهندگی با یکدیگر همبستگی دارند و می توانند تحت عنوان کلی؛ موانع پژوهندگی قرار گیرند. همچنین نتایج نشان داد که موانع حرفه ای مهمترین مانع پژوهندگی است. تحلیل داده ها در بخش کیفی نیز منجر به شکل گیری 3 مضمون اصلی (چالش منابع، چالش شخصی و چالش دسترسی به استادان و راهنماهای پژوهشی) و 9 مضمون فرعی گردید. بنابراین می توان نتیجه گرفت که موانع حرفه ای مانند کمبود تجربه دانشجو معلمان در پژوهش، عدم شناخت منابع اطلاعاتی و عدم مدیریت زمان و مهارت های عملی آن ها، مهم ترین مانع پژوهندگی در میان دانشجو معلمان است.