سالار علی مددی

پژوهش حاضر با هدف واکاوی مؤلفه های خلاقیت در کتاب های مطالعات اجتماعی دوره دوم ابتدایی با تاکید بر بخش های مدنی کتاب و با در نظر گرفتن الگوی خلاقیت گیلفورد انجام شد و در پی پاسخ به این سوال است که میزان تطابق محتوای متن، تصاویر، پرسش فعالیت های بخش مدنی کتاب های مطالعات اجتماعی دوره دوم ابتدایی با مؤلفه های خلاقیت گیلفورد چقدر است؟ روش دستیابی به این هدف تحلیل محتوا از نوع توصیفی و جامعه آماری شامل محتوای بخش مدنی کتاب های مطالعات اجتماعی پایه های چهارم، پنجم و ششم ابتدایی بود. داده ها با استفاده از چک لیست محقق ساخته براساس عوامل خلاقیت گیلفورد(حافظه شناختی، تفکر همگرا، تفکر واگرا و تفکر ارزشیاب) جمع آوری و تحلیل شدند.یافته ها نشان داد که در متن درس ها، 62% محتوا در سطح حافظه شناختی، 5% در تفکر همگرا، 6% در تفکر واگرا و 4% در تفکر ارزشیاب قرار دارد. در تصاویر، 47% در سطح حافظه شناختی، 17% در تفکر همگرا، 23% در تفکر واگرا و به تفکر ارزشیاب توجهی نشده بود. در فعالیت ها و پرسش ها، 3% در حافظه شناختی، 4% در تفکر همگرا، 32% در تفکر واگرا و 8% در تفکر ارزشیاب مشاهده شد.نتایج حاکی از آنست که کتاب های مطالعات اجتماعی دوره دوم ابتدایی در بخش مدنی بیشتر بر سطوح پایین تر تفکر(حافظه شناختی و تفکر همگرا) تمرکز دارند و به سطوح بالای تفکر(تفکر واگرا و ارزشیاب) که برای پرورش خلاقیت ضروری است، کمتر توجه شده است. پیشنهاد می شود در بازنگری کتاب های درسی، تعادلی بین سطوح مختلف تفکر ایجاد شود و فعالیت ها و محتوایی که به پرورش تفکر خلاق و انتقادی کمک می کنند مدنظر قرارگیرد.

هدف: پژوهش حاضر، واکاوی تجربه زیسته دبیران کانونهای فرهنگی- اجتماعی و انجمنهای علمی دانشگاه فرهنگیان استان البرز بود. روش: در این پژوهش از روش پژوهش کیفی و از نوع پدیدارشناسی استفاده شد. جامعه آماری پژوهش، شامل دبیران کانونهای فرهنگی- اجتماعی و انجمنهای علمی دانشگاه فرهنگیان استان البرز بود که با روش نمونه گیری هدفمند، 24 نفر از دانشجومعلمان(دختر و پسر) با معیار انتخاب شدند. به منظور جمع آوری داده ها، از مصاحبه نیمه سازمان یافته استفاده و فرایند مصاحبه ها تا زمانی ادامه یافت که اشباع نظرات حاصل شد. سپس متن مصاحبه ها با نرم افزار NVIVO کدگذاری شد و کدها در دو دسته مضمون اصلی و فرعی مشخص شدند. یافته ها: در پاسخ به پرسش تجربه زیسته دانشجومعلمان از فعالیت در کانونهای فرهنگی- اجتماعی و انجمنهای علمی، سه مضمون اصلی و 14 مضمون فرعی استخراج شد و در پاسخ به سؤال راهکارهای افزایش علاقه دانشجومعلمان به مشارکت در کانونهای فرهنگی- اجتماعی و انجمنهای علمی دانشجویی، راه حلهایی ارائه شد. یافته ها از تجربه زیسته دانشجومعلمان در کانونهای فرهنگی- اجتماعی و انجمنهای علمی ناظر بر مشارکت اندک دانشجومعلمان، ایرادهای مربوط به برنامه های انجمنهای علمی و کانونهای فرهنگی- اجتماعی و همچنین مشکلات ناشی از قوانین اداری و رویکرد های حاکم بر آنهاست. نتیجه گیری: برای مواجهه با مشکلات و افزایش مشارکت دانشجومعلمان در برنامه ها و فعالیتها، راهکارهایی از قبیل اطلاع رسانی و آگاهی بخشی بیشتر به دانشجومعلمان، ارائه امتیازات فرهنگی و علمی به آنان، همکاری بیشتر مسئولان و اساتید، کیفیت بخشی به برنامه های فرهنگی و اصلاح فرایند اداری و قوانین به سیاستگذران و مسئولان ارائه شد.