سید هدایت الله داورپناه

بی شک خلاقیت در حوزه پژوهش به عنوان محرک نوآوری مستحق توجه ویژه است و تعیین اینکه چه نوع محیط های کاری برای بروز و تجلی خلاقیت فکری بیشتر مساعد است و چگونه می توان این شرایط را مهیا کرد، مفید خواهد بود. از همین رو، پژوهش حاضر باهدف شناسایی و تحلیل راهبردهای تحقق خلاقیت فکری در محیط های دانشگاهی انجام شد. این پژوهش از نوع تحقیقات کاربردی است که در آن از روش آمیخته- اکتشافی متوالی استفاده شده است. به طوری که در بخش کیفی مشارکت کنندگان بالقوه شامل استادان و خبرگان دانشگاهی دارای تخصص و سابقه علمی در حوزه خلاقیت در آموزش عالی از کشورهای منتخب بودند. روش گردآوری داده ها نیز مصاحبه نیمه ساختاریافته بود که با استفاده از رویکرد نمونه گیری هدفمند (صاحب نظران کلیدی) و معیار اشباع نظری با 25 نفر مصاحبه صورت گرفت. همچنین جامعه آماری بخش کمی را کلیه استادان و خبرگان آموزش عالی در دانشگاه های ایران تشکیل می دادند که 9 نفر به روش هدفمند انتخاب و با روش گروه کانونی به پرسشنامه محقق ساخته مستخرج از بخش کیفی پاسخ دادند. درنهایت تجزیه وتحلیل داده ها در بخش کیفی با تکنیک تحلیل مضمون و در بخش کمی با رویکرد مدل سازی ساختاری تفسیری انجام شد و نتایج نشان داد که طبق نظر خبرگان راهبردهای تحقق خلاقیت فکری در محیط های دانشگاهی به ترتیب سطح و اهمیت عبارت اند از: مأموریت گرایی در حوزه پژوهش، تشکیل کارگروه ها/خوشه های پژوهشی فرارشته ای، برگزاری سمینار و همایش های مسئله محور، توسعه پارک های علم و فناوری و مراکز رشد و تأیید اهمیت فرایند خلاق نسبت به محصول خلاق. طبق یافته های به دست آمده دانشگاه ها در راستای توسعه چارچوب ها و استراتژی های عملی برای تحریک و پرورش خلاقیت در فعالیت های پژوهشی خود می توانند راهبردهای شناسایی شده را برحسب اولویت و اهمیت موردتوجه قرار دهند و متناسب با هرکدام از آن ها، سیاست گذاری لازم را انجام دهند یا سیاست ها و برنامه های موجود خود را تقویت و بازنگری نمایند.

هدف: پژوهش حاضر با هدف تبیین روابط فرهنگ و جوّ دانشگاهی ایران با نگرش به ازدواجهای دوره دانشجویی انجام شده است. روش: این پژوهش کاربردی، بر اساس رویکرد کمّی و روش توصیفی- همبستگی از نوع معادلات ساختاری انجام شده است. جامعه آماری پژوهش حاضر را دانشجویان دانشگاه سمنان در سال تحصیلی 4-1403 تشکیل می دادند که به صورت تصادفی طبقه ای، 324 نفر از آنان مورد مطالعه قرار گرفتند. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه های استاندارد فرهنگ دانشگاهی و جوّ دانشگاهی و برای سنجش نگرش دانشجویان نسبت به ازدواجهای دوره دانشجویی از پرسشنامه رغبت سنج ازدواج نسخه دانشجویی استفاده شده است. روایی و پایایی پرسشنامه های مذکور تأیید شد. برای تجزیه و تحلیل داده ها از روشهای آمار توصیفی و استنباطی و مدل معادلات ساختاری استفاده شد. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزارهای اس.پی.اس.اس-24 و اسمارت پی.ال.اس-4 انجام شد. یافته ها: میانگین متغیّرهای پژوهش، کمتر از حد متوسط و خرده مقیاسهای هنجارهای دانشگاه، ارتباطات و موانع ازدواج، بیشتر از حد متوسط بودند. افزون بر این، فرهنگ و جوّ دانشجویی با نگرش به ازدواجهای دوره دانشجویی رابطه مستقیم و معناداری دارد. همچنین فرهنگ دانشگاهی به واسطه جوّ دانشگاهی با ضریب اثر غیر مستقیم 142/0 بر نگرش به ازدواج در دوره دانشجویی تأثیر مثبت و معناداری دارد. نتیجه گیری: نگرش به ازدواج دانشجویان به عنوان کنشگران گذار از ارزشهای سنّتی به ارزشهای مدرن و پست مدرن، تحت تأثیر فرهنگ و جوّ دانشگاهی قرار گرفته، به سوی ارزشهایی حرکت خواهند کرد که بر عقل، آزادی فردی و تنوع تأکید دارند و خودشان نقش فعالی در این روند خواهند داشت.