علی نامدار

پایان جنگ سرد، فصلی نو در نگرشهای امنیتی جهان گشود و بازنگری در مفهوم «تهدید و امنیت» را ضروری ساخت. این بازنگری منجر به زایش و رشد رویکردها به امنیت بین المللی گردید که بر خصلت چند بعدی امنیت و عوامل شکل دهنده و تهدید کننده آن تأکید می کنند. در پاردایم جدید، در کنار متغیرهای نظامی و سخت افزاری، مولفه های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی-فرهنگی و محیط زیستی به عنوان عواملی در نظر گرفته می شوند که می توانند به عنوان تهدیدی علیه امنیت بین المللی عمل کنند. تغییرات اقلیمی به عنوان یکی از مهم ترین و پیچیده ترین چالشهای بین المللی در عصر جهانی شدن است. این تغییرات کوچک در دمای زمین می تواند منجر به خطر بالقوه ای در تغییرات آب و هوایی کره زمین شود. زندگی ما امروزه به تغییرات اقلیمی بستگی دارد. در صحنه بین الملل به مرور آثار این تهدیدات در روابط بین کشورها مشاهده می شود. به عنوان مثال ﺟﻨﮓ دارﻓﻮر را ﻣﯽﺗﻮان به عنوان اوﻟﯿﻦ درﮔﯿﺮی در ﺣﻮزه ﺗﻐﯿﯿﺮات اﻗﻠﯿﻤﯽ داﻧﺴﺖ. این تهدیدات علاوه بر بروز تنشهای اجتماعی، نا آرامی های سیاسی و مخاصمات خشونت آمیز را نیز به دنبال خواهد داشت. این موضوع فراتر از دستورکارهای بین المللی در قالب کنوانسیون چارچوبی سازمان ملل متحد و پی گیری های شخص دبیرکل و بررسی های هیئت بین الدولی تغییرات اقلیمی در شورای امنیت به عنوان تهدیدی علیه صلح و امنیت بین الملل شناخته شده است.

در عصر جهانی شدن، فاکتورهای موثر بر اقتدار کشورها در عرصه بین المللی بسیار متنوع اند. برخی از این ها ملموس و برخی ناملموس و از اجزاء قدرت نرم به شمار می روند. در چنین وضعیتی، یکی از پیش ران های اقتدار و قدرت نرم، صنعت توریسم و گردشگری بین المللی است. جمهوری اسلامی ایران می تواند از این قابلیت استفاده کند تا ضمن افزایش اقتدار خویش، چهره واقعی ایران را که پس از انقلاب اسلامی ناامن معرفی شده است، با استفاده از ظرفیت های گردشگری، از طریق دیپلماسی فرهنگی به جهانیان عرضه نماید. در این پژوهش، با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و مصاحبه با مسئولین ذیربط سعی شده است تا نقش توریسم در بالابردن اقتدار از طریق دیپلماسی فرهنگی را مورد بررسی قرار دهد. یافته های تحقیق نشان می دهد گسترش توریسم، در افزایش اقتدار کشورها و همچنین در همگرایی فرهنگی و در تعمیق روابط بین دولت ها و ملت ها تاثیر زیادی دارد و این امر، به ویژه در دو دهه اخیر مورد توجه تصمیم گیران نظام قرار گرفته و در سیاست های کلان کشور توجه جدی به آن شده است لیکن این موضوع نیازمند سیاستگذاری دقیق و همچنین حمایت دولت از بخش خصوصی در حوزه گردشگری می باشد.