تبیین رفتارهای زیست محیطی در جامعه ایران (فراتحلیل مطالعات سال های 1384-1403)(مقاله علمی وزارت علوم)
در سال های اخیر، به دلیل وجود مشکلات و بحران های محیط زیستی مثل آلودگی، کمبود منابع آبی، خشک سالی و تخریب تنوع زیستی و جانوری در ایران و جهان به بررسی تبیینی رفتارهای زیست محیطی توجه فزاینده ای شده است. این رفتارها پیچیده، وابسته به زمینه و چندوجهی هستند و نیازمند رویکردهای جامع برای درک و تبیین آن ها در جوامع مختلف است. این تحقیق در تلاش است که رفتارهای زیست محیطی را در جامعه ایران براساس مطالعات انجام شده طی سال های 1384 تا 1403 با روش فراتحلیل تبیین کند. روش تحقیق فراتحلیل است. جامعه آماری تحقیق همه مقالات معتبر علمی هستند که در سال های 1384 تا 1403 با موضوع رفتارهای زیست محیطی منتشر شده اند؛ درنهایت 54 تحقیق انتخاب و با نرم افزار CMA 2 تحلیل شدند. نتایج فراتحلیل نشان داد که متغیرهای تمایل به رفتارهای زیست محیطی، سرمایه فرهنگی، هنجارهای اجتماعی، نگرش، آگاهی و دانش زیست محیطی بیشترین تأثیر را بر رفتارهای زیست محیطی در جامعه ایرانی داشتند. اندازه اثرات ترکیبی تأثیر تمایل به رفتارهای زیست محیطی بر رفتارهای زیست محیطی معادل 57/0 و در حد زیاد بود. اندازه اثرات متغیرهای سرمایه فرهنگی (36/0)، هنجارهای اجتماعی (35/0)، نگرش زیست محیطی (33/0) و آگاهی زیست محیطی (32/0) در حد متوسط ارزیابی شد. اندازه اثرات ترکیبی تأثیر دانش زیست محیطی بر رفتارهای زیست محیطی معادل 27/0 و در حد کم است. نتایج متغیر تعدیلگر دوره زمانی نشان می دهد که آگاهی، دانش و نگرش زیست محیطی در بازه زمانی 1394-1403، به نسبت بازه زمانی 1384-1393، تأثیر بیشتری بر رفتارهای زیست محیطی در جامعه ایرانی دارند.