فاطمه اللهیاری

توانمندسازی زنان به عنوان محور توسعه پایدار، نیازمند ابزاری استاندارد برای سنجش ابعاد چندگانه آن است. این مقاله با هدف طراحی پرسشنامه ای روا و پایا برای سنجش توانمندسازی زنان ایرانی انجام گرفت. با بررسی پیشینه موضوع، مصاحبه و مشورت با متخصصان، پرسشنامه با ۳۷ گویه در هفت حوزه توانمندسازی روان شناختی، تصمیم گیری، اجتماعی، جنسیتی، اقتصادی، سلامت و رفاه و مدنی طراحی شد. سپس اعتبار سازه پرسشنامه با استفاده از تحلیل عاملی اکتشافی بررسی شد. نتایج، هفت زیرمقیاس را تأیید کرد که ۵۹ درصد از واریانس داده ها را تبیین کردند و ساختار منطقی ابزار را نشان دادند. درنهایت، پایایی پرسشنامه با محاسبه ضریب آلفای کرونباخ 83/0 برای کل مقیاس تأیید شد که حاکی از همسانی درونی مطلوب بود. استفاده از نمونه بزرگ و ترکیب روش های کیفی و کمی به افزایش اعتبار نتایج کمک کرد. ابزارهای موجود از توجه به ابعاد روانی-اجتماعی غافل اند و با بافت جوامع فارسی زبان تطابق ندارند، ولی این پرسشنامه جامع قادر است ابعاد پیچیده توانمندسازی زنان را در بافت فرهنگی-اجتماعی ایران اندازه گیری کند و با شناسایی چالش های ساختاری از جمله موانع فرهنگی-اجتماعی، قوانین تبعیض آمیز و نبود ابزارهای چندبعدی بوم محور، قوت ها و ضعف های برنامه ها را شناسایی کند. یافته ها نشان می دهد این ابزار نه تنها برای ارزیابی وضعیت کنونی کاربرد دارد، بلکه شکاف موجود در ابزارهای پیشین را پر می کند و با شناسایی موانع زمینه ای، داده های لازم را برای اصلاح سیاست ها، طراحی مداخلات چندبعدی و پایش پیشرفت به سوی اهداف توسعه پایدار فراهم می کند.

هدف از این پژوهش، بررسی نگرش کارکنان سازمان ورزش شهرداری تهران درباره سقف شیشه ای و جامعه پذیری ضعف در زنان بود که به روش توصیفی - پیمایشی انجام شد. جامعه آماری، کارکنان شاغل در سازمان ورزش شهرداری تهران بودند که تعداد زنان، 93 نفر و تعداد مردان، 120 نفر بود. به دلیل محدود بودن جامعه و برای کسب نتایج بهتر، نمونه برابر با جامعه در نظر گرفته شد و 93 پرسشنامه در بخش زنان و 109 پرسشنامه در بخش مردان جمع آوری شد. ابزار پژوهش، پرسشنامه ای بود که ثبات درونی پرسشنامه با استفاده از آزمون آلفای کرونباخ، 92/0 به دست آمد. اطلاعات پرسشنامه ها، با استفاده از آزمون کلموگروف-اسمیرنوف (K-S)، و آزمون t مستقل، تجزیه و تحلیل شد. نتایج پژوهش نشان داد بین دیدگاه مردان و زنان در مورد سقف شیشه ای تفاوت معنی داری وجود نداشت(05/0P>) و هر دو گروه به وجود سقف شیشه ای در سازمان ورزش شهرداری، اعتقاد دارند. همچنین، تفاوت بین دیدگاه مردان و زنان در مورد جامعه پذیری ضعف، معنادار بود (001/0P

هدف از تحقیق حاضر، بررسی رابطه هویت سازمانی و عوامل اجتماعی- جمعیت شناختی با رفتار شهروندی سازمانی در کارشناسان آکادمی ملی المپیک و پارالمپیک ایران است. روش پژوهش، توصیفی و از نوع پیمایشی و به لحاظ روابط بین متغیرها از نوع همبستگی است. جامعه آماری پژوهش شامل تمام کارشناسان آکادمی (60 نفر) است. نمونه آماری برابر جامعه در نظر گرفته شد، ولی پس از توزیع پرسشنامه ها، 56 پرسشنامه (93%) جمع آوری و تجزیه و تحلیل شد. ابزار تحقیق شامل سه پرسشنامه عوامل اجتماعی- جمعیت شناختی و هویت سازمانی مائل و اشفرس (1992) و رفتار شهروندی سازمانی پودساکف و همکاران (1990) بود. روایی پرسشنامه ها با استفاده از نظر متخصصان تأیید شد و پایایی آنها نیز از طریق ضریب آلفای کرونباخ، به ترتیب 825/0 و 936/0به دست آمد. ابتدا، توزیع داده ها با استفاده از آزمون کولموگروف–اسمیرنوف بررسی شد. سپس، فرضیه ها، با استفاده از آزمون های همبستگی پیرسون، همبستگی اسپیرمن، خی دو، فی کرامر و رگرسیون خطی بررسی شدند. برای تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزارهای آماری SPSSو Excel استفاده شد. نتایج نشان می دهد میانگین هویت سازمانی (74%) در کارشناسان آکادمی بالاتر از رفتار شهروندی سازمانی (64%) است. از بین عوامل اجتماعی-جمعیت شناختی، ویژگی نوع استخدام با رفتار شهروندی رابطه مثبت و معنیداری دارد، ولی سابقه شغلی با رفتار شهروندی رابطه منفی و معنیداری دارد (05/0 P<). بین هویت سازمانی و رفتار شهروندی و ابعاد آن، به جز جوانمردی، رابطه مثبت و معنیداری مشاهده می شود (01/0< P). هویت سازمانی، پیش بینیکننده معنیداری برای رفتار شهروندی و ابعاد آن، به جز بعد جوانمردی است (01/0P<). یافته های تحقیق بر افزایش هویت سازمانی و توجه به عوامل اجتماعی-جمعیت شناختی مناسب در بهکارگیری کارمندان برای امور سازمانی تأکید دارد، تا با افزایش رفتارهای شهروندی سازمانی، مدیران آکادمی ملی المپیک و پارالمپیک در جهت دستیابی به اهداف و پیامدهای مطلوب سازمانی گام بردارند.