مریم پورجمشیدی

پژوهش حاضر با هدف ارزیابی تلفیق فناوری توسط معلمان در آموزش های الکترونیکی مدارس ابتدایی مبتنی بر استانداردهای انجمن بین المللی فناوری در آموزش (ISTE) انجام شد. روش پژوهش از منظر هدف، کاربردی و از لحاظ شیوه انجام، توصیفی - پیمایشی بود. جامعه آماری شامل کلیه معلمان مرد مدارس ابتدایی ناحیه یک شهر همدان در سال تحصیلی 1402-1401 بود. حجم نمونه شامل 140 نفر از جامعه آماری مدنظر بود که با استفاده از جدول تعیین حجم نمونه کرجسی و مورگان، به شیوه تصادفی ساده انتخاب شدند. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه پژوهشگرساخته بر مبنای استانداردهای بین المللی فناوری در آموزش برای معلمان استفاده شد که روایی آن از نظر اساتید فناوری آموزشی تأیید شد و پایایی آن با استفاده از آلفای کرونباخ 85 درصد به دست آمد. یافته ها نشان داد وضعیت تلفیق فناوری توسط معلمان مرد ابتدایی منطقه یک شهر همدان در آموزش های الکترونیکی از بُعد مفاهیم و عملیات های فناوری، برنامه ریزی تدریس با توجه به محیط های یادگیری مؤثر و چندگانه، طراحی تجربه ها و محیط های یادگیری، سنجش و ارزشیابی، عملکرد حرفه ای و بهره وری و مباحث انسانی، قانونی، اخلاقی و اجتماعی فناوری در سطحی مطلوب قرار دارد. همچنین، معلمان در تلفیق فناوری مبتنی بر استانداردهای فناوری آموزشی از منظر سن، تحصیلات و سابقه خدمت تفاوتی معنادار با هم ندارند. مبتنی بر نتایج حاصل از این پژوهش، می توان گفت معلمان ابتدایی اقدام های مربوط به ابعاد و شاخص های تلفیق فناوری را با هم به صورت یکپارچه در آموزش های الکترونیکی استفاده می کنند و همین امر می تواند وضعیت تلفیق فناوری در فرایند یاددهی - یادگیری را منطبق با استانداردهای جهانی قرار دهد؛ از این رو، پیشنهاد می شود مسئولان و برنامه ریزان برای ماندگاری و بهبود این وضعیت پیگیری لازم را انجام دهند.   

این مطالعه به نارساخوانی، نارساحساب و نارسانویسی در افراد با نیازهای ویژه می پردازد که مانع از پردازش عددی، تشخیص کلمات و نوشتار شده که منجر به افت تحصیلی آنها می شود. ادغام واقعیت گسترده در برنامه درسی به رفع این اختلالات کمک می کند. در این پژوهش با مرورنظامند (پریزما)، 1130 مقاله مرتبط برای مرور اولیه انتخاب، سپس 59 مورد، متن کامل و نهایتا 14 مقاله از آنها تحلیل نهایی شد. پرسش های کلیدی شامل استفاده از ادغام برنامه درسی با واقعیت گسترده برای نارساخوانی، نارسانویسی، نارسایی محاسباتی در نقش تشخیصی و مداخله ای بود. نتایج بیانگر ادغام زیاد واقعیت مجازی در نارساخوانی بود. همچنین آن در نارساحسابی و نارسانگاری نیز بیشتر مورد تأکید بود. علاوه بر این، مشخص شد، نقش انواع واقعیت گسترده در مداخله برای این اختلال ها به نسبت تشخیص، پررنگ تر است. بنابراین تلفیق واقعیت گسترده در برنامه درسی دانش آموزان نارساخوان، نارسانگار و نارساحساب، بویژه از لحاظ واقعیت افزوده می تواند نقش کلیدی ایفاء کند.

این پژوهش با هدف شناسایی و اعتباریابی ویژگی های واسط کاربری نرم افزارهای آموزشی مبتنی بر وب برای کودکان 10 تا 12 سال انجام شد. روش انجام پژوهش از نوع آمیخته با طرح اکتشافی متوالی بود. جامعه ی هدف در بخش کیفی شامل کلیه اسناد مرتبط با واسط کاربری کودکان، متخصصان رایانه، آموزش و نیز دانش آموزان دوره دوم ابتدایی شهر همدان بود که به روش هدفمند انتخاب شدند. جامعه ی آماری بخش کمی نیز کلیه دانش آموزان دوره دوم ابتدایی شهر همدان بودند که از بین آن ها 350 دانش-آموز به روش نمونه گیری طبقه ای نسبی انتخاب شدند. در بخش کیفی از روش مرور نظام مند اسناد استفاده شد و داده ها به شیوه کدگذاری باز و مقوله بندی استخراج و از طریق تحلیل محتوا با رویکرد قیاسی تحلیل شد. در بخش کمی نیز از روش توصیفی-پیمایشی بهره گرفته شد و داده ها با استفاده از مقیاس تدوین شده مبتنی بر یافته های کیفی، جمع آوری و با آزمون های توصیفی و استنباطی با کمک نرم افزار SPSS نسخه 25 تحلیل شدند. یافته ها در بخش کیفی منجر به استخراج 16 مؤلفه ی اصلی و 62 مؤلفه ی فرعی شد که عناصر رابطه کودکان را تشکیل می دهد. یافته های بخش کمی نیز نشان داد مؤلفه های واسط کاربری نرم افزارهای آموزشی مبتنی بر وب از روایی و پایایی قابل قبولی برخوردار است. بر اساس یافته های این پژوهش می توان گفت طراحی واسط کاربری نرم افزارهای آموزشی برای کودکان 10 تا 12 سال متأثر از یکسری ویژگی های شناختی، عاطفی و روانی-حرکتی آنان است و بایستی برای تعامل بهتر کودکان با نرم افزارهای آموزشی به ویژگی های آنان توجه شود. مؤلفه های مشخص شده در این پژوهش می تواند به طراحان و تولیدکنندگان نرم افزارهای آموزشی مبتنی بر وب برای کودکان در طراحی واسط کاربر اثربخش کمک نماید. همچنین معلمان را در انتخاب و ارزیابی نرم افزارهای آموزشی مناسب کودکان از منظر واسط کاربری یاری می دهد.

هدف: در دهه‌های اخیر، بسیاری از دانشگاه‌های جهان به اهمیت همکاری دانشگاه و جامعه توجه نشان داده و طرح‌ها و ابتکارات متعددی را برای مواجهه با مسائل اجتماعی اجرا کرده‌اند. هدف پژوهش حاضر، شناسایی مضامین و ارزش‌های غالب در ارتباط دانشگاه و جامعه در قرن بیست‌ویکم است. روش پژوهش: در این پژوهش از دو روش مرور سیستماتیک و تحلیل مضمون استفاده شد. در گام نخست، تمامی پژوهش‌های مرتبط در پایگاه‌های اطلاعاتی معتبر بین‌المللی در بازه زمانی 2000 تا 2022 بازیابی و غربال‌گری شدند؛ سپس، بر اساس منابع منتخب، عوامل و مضامین مرتبط، استخراج و در سه مرحله کدگذاری شدند. در گام بعد، برای بررسی میزان توجه دانشگاه‌های برتر جهان به مضامین استخراج‌شده، وب‌سایت این دانشگاه‌ها مورد تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها: با تحلیل داده‌ها، چهار مضمون اصلی شناسایی شد: حکمرانی خوب (ظرفیت‌سازی جامعه، مسئولیت‌پذیری مدنی، پردیس سبز)؛ توسعه علم و دانش (غنی‌سازی محتوای آموزشی، پژوهش نافع، مسئولیت‌پذیری علمی، کارآفرینی آکادمیک)؛ تصویرسازی خلاقانه (دسترس‌پذیری، خیر و منفعت عمومی، بصری‌سازی)؛ حکمرانی مطلوب شبکه‌ای (توصیه‌های سیاستی، مرجعیت علمی، ترویج علم و فناوری). بررسی وب‌سایت دانشگاه‌های برتر نشان داد که تمامی این مضامین، به‌گونه‌ای در سیاست‌ها، برنامه‌ها و فعالیت‌های آنها بازتاب یافته‌اند. نتیجه‌گیری: یافته‌های این پژوهش، بینشی روزآمد و مبتنی بر شواهد تجربی درباره ابعاد مختلف ارتباط دانشگاه و جامعه ارائه می‌دهد. مضامین شناسایی‌شده می‌توانند پژوهشگران و مدیران دانشگاهی را در فهم عمیق‌تر این ارتباط، از مرحله مسئله‌یابی تا اجرا، یاری دهند و زمینه‌ساز تولید داده‌های غنی برای پاسخ‌گویی به نیازهای رو‌به‌رشد جامعه باشند.

طراحی محیط های یادگیری برای کودکان با نیازهای ویژه یکی از دغدغه های اصلی نظام های تعلیم و تربیت در جهان امروز به شمار می رود. پژوهش حاضر با هدف شناسایی مؤلفه ها، پیامدها و چالش های محیط یادگیری تلفیقی مبتنی بر بازی وارسازی برای ارتقای توجه و تمرکز کودکان دارای اختلال نقص توجه-بیش فعالی انجام شد. در سال های اخیر، یادگیری تلفیقی و بازی وارسازی به عنوان رویکردهای نوین آموزشی مطرح بودند که با ترکیب تعاملات حضوری و مجازی و بهره گیری از عناصر بازی، تجربه یادگیری را جذاب تر کرده و موجب تقویت توجه پایدار در کودکان شدند. پژوهش حاضر از لحاظ هدف کاربردی، از لحاظ ماهیت داده کیفی و از نظر شیوه اجرا به روش فراترکیب (با مدل ساندلوسکی و باروسو (انجام پذیرفت. جامعه پژوهش شامل مقالات منتشرشده در پایگاه های بین المللی طی سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ بود و پس از جست وجوی مقالات و اعمال معیارهای ورود و خروج، ۱۸ مقاله واجد شرایط انتخاب و تحلیل گردید. داده ها از طریق فرم استخراج اطلاعات گردآوری و با روش کدگذاری باز و تحلیل مضمون بررسی شدند. یافته ها نشان داد که طراحی محیط های تلفیقی بازی وارسازی شده بر سه محور اصلی استوار بود: مؤلفه های آموزشی (شخصی سازی، بازخورد فوری، محیط چندحسی و پیوند حضوری -دیجیتال)، عوامل انگیزشی شناختی (تقویت توجه، انگیزش تحصیلی و خودتنظیمی هیجانی) و ویژگی های فناورانه (فناوری های نوینی چون VR، AR و BCI و پیوند خانه-مدرسه). نتایج تحلیل سوات نیز نشان داد که در کنار نقاط قوتی مانند افزایش جذابیت یادگیری و مشارکت فعال، چالش هایی از جمله وابستگی به پاداش بیرونی، محدودیت های فنی و مقاومت فرهنگی وجود داشت. بر اساس این یافته ها، محیط های تلفیقی بازی وارسازی شده می توانند به عنوان مداخله ای مؤثر و مکمل غیردارویی برای ارتقای توجه و تمرکز کودکان دارای اختلال توجه- بیش فعالی مورد استفاده قرار گیرند.

این پژوهش با هدف بررسی نظامند کاربرد فناوری هوش مصنوعی در کمک به دانش آموزان با اختلال ریاضی انجام شد. روش این پژوهش کیفی از نوع مرور نظامند است. میدان پژوهش شامل مقالات علمی و پژوهشی معتبر در بازه ی زمانی 1388 تا 1404شمسی و 2010 تا 2025 میلادی بود. نمونه پژوهش به روش هدفمند مبتنی بر ملاک انتخاب گردید. راهبرد جستجو مبتنی بر روش پریزما، در پایگاه داده های ایرانی شامل مگ ایران، ایرانداک، نورمگز با کلید واژه های هوش مصنوعی و اختلال ریاضی، هوش مصنوعی و اختلال شناختی، هوش مصنوعی و اختلالات یادگیری و در پایگاه داده های خارجی مبتنی بر کلید واژه های Artificial intelligence and dyscalculia - Artificial intelligence and dyslexia - Artificial intelligence and learning disability در نرم افزار publish or perish و درسه پایگاه Web of Science – Scopus- google scholar انجام شد. یافته های حاصل از بررسی پژوهش ها بیانگر این است که هوش مصنوعی در تشخیص و غربالگری و نیز شخصی سازی آموزش، ایجاد محیطی تعاملی، افزایش توجه کودکان دارای اختلال یادگیری کاربرد دارد و قادر است عملکرد کودکان در یادگیری ریاضی را بهبود دهد. بنابراین بر مبنای یافته های پژوهش های انجام شده، می توان نتیجه گرفت که هوش مصنوعی یک راه حل موثر در آموزش به دانش آموزان دارای اختلال ریاضی است و می تواند مشکلات یادگیری این افراد در ریاضی را کاهش دهد. هرچند پیشنهاد می شود برای درک وسیع تر و بینش عمیق تر، پژوهش ها در این زمینه گسترده شود.

این پژوهش با هدف بررسی تأثیر تمرین سنجیده بازی وار شده بر یادگیری مفاهیم ریاضی در بین کودکان پیش دبستانی 5 تا 7 انجام شد. روش پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون - پس آزمو همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه کودکان 5-7 سال دوره پیش دبستانی شهر شاهرود بود. حجم نمونه 30 نفر از کودکان 5 تا7 سال دوره پیش دبستانی بود که به روش نمونه گیری خوشه ای تصادفی انتخاب شدند. از آزمون یادگیری محقق ساخته برای جمع آوری اطلاعات استفاده شد که روایی آن از طریق روایی محتوایی و پایایی نیز با استفاده از آلفای کرونباخ 80/0 برآورد گردید. تحلیل داده ها از طریق آزمون تحلیل کوواریانس انجام شد. یافته ها نشان داد، تمرین سنجیده بازی وار شده بر یادگیری مفاهیم ریاضی دوره ی پیش دبستان شامل مفهوم عدد، افزایش و کاهش، دسته بندی بر اساس چند ویژگی و الگویابی در بین کودکان 5 تا 7 سال تأثیر دارد و باعث افزایش یادگیری مفاهیم ریاضی آنها شده است (05/0