شاخص های روان سنجی مقیاس صبر کودکان و نوجوانان (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
مقدمه و اهداف: مفهوم صبر کوته زمانی است که مورد توجه معدودی از روان شناسان قرار گرفته است. این مفهوم در حال گذار از روند تکوینی است. صبر توانش موجود زنده در به تاخیراندازی برخی از خواسته ها به منظور دستیابی به پاداش های سطح بالاتر در آینده ای نزدیک (اشنیتکر[1] 1 و همکاران، 2019) تعریف شده است. پژوهش ها اهمیت و نقش صبر را در کاهش پرخاشگری (شکوفه فرد و خرمایی)، زورگویی (فرمانی و خرمایی، 2015)، اضطراب و افسردگی (خرمایی، آزادی ده بیدی و زابلی، 1394) مورد بررسی قرار داده اند. همچنین دیگر پژوهش ها ارتباط این سازه روان شناختی - دینی را با ناامیدی (خرمایی و فرمانی، 1393)، امید به زندگی (مرحمتی و خرمایی، 1397)، بهزیستی روان شناختی (مرحمتی و خرمایی، 2016)، رضایت زناشویی (فرمانی، خرمایی و دوکوهکی، 1393)، راهبردهای مقابله ای (کیهان فرد، 1389)، اهداف پیشرفت (آربزی و خرمایی، 1400) و اهمال کاری تحصیلی (خرمایی و آزادی ده بیدی، 1396) مورد بررسی قرار داده اند. در مجموع صبر قابلیتی زیستی - روان شناختی و فضیلتی اخلاقی است که به وسیله باور های دینی و عوامل تأثیر گذار درونی و بیرونی جهت داده می شود. بنابراین می توان گفت که هر چند صبر قابلیتی سرشتی دارد لیکن به وسیله باور های اعتقادی و جهان بینی دینی که ریشه در وحی دارند، محتوی می گیرد (خرمایی و فرمانی، 1393). اما آنچه در این میان اهمیت دارد آن است که برای گسترش نظری و کاربردی این سازه، ساخت و تدوین ابزارهایی برای سنجش صبر ضرورتی اجتناب ناپذیر است. این ضرورت هنگامی بیشتر احساس می شود که حوزه مطالعه صبر بر روی کودکان و نوجوانان تمرکز می یابد. بنابراین، هدف این پژوهش تدوین مقیاسی برای سنجش صبر کودکان و نوجوانان بر اساس مدل پنج عاملی صبر و بررسی شاخص های روان سنجی این مقیاس بود. روش: این پژوهش از نوع توصیفی همبستگی است. جامعه آماری پژوهش حاضر دانش آموزان مقاطع ابتدایی، متوسطه اول و متوسطه دوم شهر شیراز بودند که از میان آن ها تعداد 845 دانش آموز به روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای انتخاب شدند. مقیاس صبر کودکان و نوجوانان بر مبنای مقیاس صبر بزرگسالان (خرمایی و همکاران، 1393الف) تهیه شده است. به عبارت دیگر، همانند مقیاس صبر بزرگسالان (خرمایی و همکاران، 1393الف) مفاهیم کلیدی که کلیه آیات مرتبط با صبر در قرآن کریم بر آن تأکید داشته اند، مورد توجه قرار گرفت. سپس با توجه به این مفاهیم عباراتی تدوین گردید و نسخه نهایی این مقیاس در قالب 33 گویه براساس مقیاس درجه بندی لیکرت از کاملاً درست تا کاملاً نادرست تنظیم شد که به سنجش پنج عامل استقامت، درنگ، متعالی شدن، شکیبایی و رضایت می پردازد. لازم به ذکر است که در این مقیاس گویه های 2، 3، 4، 6، 7، 8، 9، 11، 12، 13، 15، 16، 17، 19، 20، 21، 23، 24، 25، 26، 27، 28، 29، 30، 31، 32 و 33 نمره گذاری معکوس دارند. تجزیه و تحلیل داده های توصیفی پژوهش با استفاده از Spss - 21 بوده است و برای تعیین روایی از روش تحلیل عامل تاییدی در نرم افزار Amos - 21 استفاده شد. پایایی کل مقیاس و مؤلفه های آن نیز با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ به دست آمده است. نتایج: جدول 1 توزیع گروه نمونه برحسب مقطع تحصیلی و جنسیت دانش آموزان را نشان می دهد. در جدول 2 نیز اطلاعات توصیفی کل نمونه مشاهده می شود. جدول 1: توزیع گروه نمونه برحسب مقطع تحصیلی و جنسیت دانش آموزان مقطع تحصیلی دختر پسر کل ابتدایی (%18) 151 (%16) 135 (%34) 286 متوسطه اول (%18) 149 (%14) 120 (%32) 269 متوسطه دوم (%17) 145 (%17) 145 (%34) 290 کل (%53) 445 (%47) 400 (%100) 845 جدول 2: اطلاعات توصیفی مربوط به مؤلفه ها و نمره کل مقیاس صبر متغیر میانگین انحراف استاندارد حداکثر نمره حداقل نمره کجی کشیدگی درنگ 32/27 73/7 50 10 12/0 - 48/0 - استقامت 69/36 77/7 50 12 40/0 - 46/0 - متعالی شدن 86/23 30/4 30 7 60/0 - 04/0 - شکیبایی 02/9 26/3 20 4 59/0 05/0 رضایت 33/10 88/2 15 3 38/0 - 32/0 - صبر 17/112 02/18 161 63 12/0 - 37/0 - برای تعیین روایی مقیاس از روش تحلیل عاملی تاییدی استفاده شد. پیش از اجرای تحلیل عامل تاییدی مفروضه های این روش بررسی شدند و تمام مفروضه ها برقرار بودند. در ادامه، گویه های مقیاس در قالب مدل 5 عاملی در نرم افزار ایموس ترسیم و بر روی نمونه ای از دانشجویان شامل 845 نفر (400 پسر و 445 دختر) آزمون شد. شاخص های برازش مدل برای مدل محاسبه شد. نتایج تحلیل عاملی تاییدی نشان داد که مقیاس صبر با 5 عامل استقامت (با بار عاملی 42/0 تا 65/0)، درنگ (با بار عاملی 32/0 تا 66/0)، متعالی شدن (با بار عاملی 34/0 تا 74/0)، شکیبایی (با بار عاملی 36/0 تا 67/0) و رضایت (با بار عاملی 45/0 تا 77/0) بارگذاری شد. شاخص های برازش مدل در جدول 3 گزارش شده است. جدول 3: شاخص های برازش مدل شاخص X 2 /df GFI AGFI CFI IFI RMSEA PCLOSE مقدار 32/2 92/0 91/0 90/0 90/0 04/0 1 مقادیر قابل قبول >3 <90/0 <90/0 <90/0 <90/0 >08/0 <05/0 گویه ها در تحلیل عاملی مرتبه اول روی پنج مؤلفه و مؤلفه ها در تحلیل عاملی مرتبه دوم روی یک عامل کلی بارگذاری شدند و کلیه ضرایب معنی دار بوده است. با توجه به نتایج پیشین، می توان گفت که صبر دربرگیرنده پنج مؤلفه متعالی شدن، شکیبایی، رضایت، استقامت و درنگ است که در عین استقلال این پنج عامل بر روی عامل کلی صبر بارگذاری می شوند. همچنین پایایی مقیاس صبر از طریق آلفای کرونباخ محاسبه شده است. نتایج نشان می دهند ضرایب به دست آمده برای مؤلفه های متعالی شدن، شکیبایی، رضایت، استقامت، درنگ و کل مقیاس به ترتیب 74/0، 62/0، 70/0، 80/0، 80/0 و 87/0 به دست آمده است. بحث و نتیجه گیری: در پژوهش حاضر با استناد به مقیاس صبر بزرگسالان (خرمایی و همکاران، 1393) و با استفاده از مؤلفه های قرآنی و روایتی صبر مقیاسی جهت سنجش صبر کودکان و نوجوانان طراحی گردیده است. بدین صورت که آیات مرتبط با صبر در قرآن کریم و مفاهیم کلیدی این آیات استخراج شد. سپس با توجه به این مفاهیم عباراتی متناسب با گروه سنی کودک و نوجوان تدوین گردید. عبارات دارای مفاهیم مشابه حذف و نسخه نهایی این مقیاس در قالب 33 گویه براساس مقیاس درجه بندی لیکرت از کاملاً درست تا کاملاً نادرست تنظیم شد. سپس دانش آموزان مقاطع ابتدایی، متوسطه اول و متوسطه دوم به این مقیاس پاسخ دادند و ویژگی های روان سنجی مقیاس مورد بررسی قرار گرفت. به طور کلی نتایج پژوهش حاضر نشان داد که مقیاس صبر کودکان و نوجوانان دارای روایی و پایایی مناسب است و می توان از آن به عنوان ابزاری روا و پایا جهت سنجش صبر کودکان و نوجوانان استفاده کرد. محققین این پژوهش پیشنهاد می کنند که ویژگی های روان سنجی این مقیاس در جمعیت های مختلف کودکان و نوجوانان مورد بررسی قرار گیرد. ساخت ابزار خودگزارشی جهت سنجش صبر کودکان و نوجوانان در پژوهش حاضر با هدف پر کردن خلاء موجود در این زمینه و انجام پژوهش های گسترده و عمیق در حوزه ی صبر کودکان و نوجوانان صورت گرفته است و به نظر می رسد که مقیاس ساخته شده در این پژوهش بتواند راهگشای پژوهش های عمیق تر در مورد روند تحولی صبر در سنین مختلف، تظاهرات مختلف صبر در زندگی کودکان و نوجوانان، ارتباط صبر با سایر متغیرهای روان شناختی و نهایتاً تدوین روش های مداخله ای برای ارتقای صبر در این گروه سنی باشد. تقدیر و تشکر: از تمام افرادی که ما را در انجام و پیشبرد این پژوهش یاری نمودند، صمیمانه تقدیر و تشکر می شود. تعارض منافع: بنابر اظهار نویسندگان این مقاله تعارض منافعی ندارد.Psychometric Properties of the Patience Scale for Children and Adolescents
The concept of patience has recently gained increasing attention from psychologists and continues to evolve as a psychological construct. Patience is commonly defined as the capacity to postpone immediate desires in order to achieve more significant rewards in the future (Schnittker et al., 2020). Previous research has highlighted the role of patience in reducing aggression and bullying (Farmani & Khormaei, 2015) and in alleviating anxiety and depression (Khormaei, Azadi Dehbidi, & Zaboli, 2015). Other studies have examined its associations with hopelessness (Khormaei & Farmani, 2014), life expectancy (Marhamati & Khormaei, 2018), psychological well-being (Marhamati & Khormaei, 2017), marital satisfaction (Farmani, Khormaei, & Dokouhaki, 2014), coping strategies (Kayhanfar, 2010), achievement goals (Arbazi & Khormaei, 2021), and academic procrastination (Khormaei & Azadi Dehbidi, 2017). Patience can be regarded as both a biopsychological capacity and a moral virtue, influenced by religious beliefs and internal as well as external factors. Although dispositional in nature, it is often shaped by worldviews and values rooted inrevelation (Khormaei & Farmani, 2014). Theoretical and practical advances in this construct require the development of valid measurement tools, particularly for children and adolescents, in whom patience plays a key developmental role. Accordingly, the present study aimed to develop and validate a Patience Scale for Children and Adolescents (CAPS), grounded in the five-factor model of patience, and to examine its psychometric properties. Method: A descriptive–correlational design was employed. The study population comprised elementary, junior high, and senior high school students in Shiraz, Iran. Using cluster random sampling, 845 students were selected. The Children and Adolescents Patience Scale (CAPS) was adapted from the Adult Patience Scale (Khormaei et al., 2014). In line with the adult version, core concepts related to patience were derived from verses of the Holy Qur’an, which guided the generation of items. The final instrument comprised 33 items rated on a five-point Likert scale (completely true to completely false), assessing five dimensions: persistence, hesitation, transcendence, forbearance, and satisfaction. Items 2, 3, 4, 6–9, 11–13, 15–17, 19–21, and 23–33 were reverse-scored. Descriptive analyses were performed using SPSS-21, while confirmatory factor analysis (CFA) was conducted in AMOS-21 to test construct validity. Reliability of the total scale and subscales was examined using Cronbach’s alpha coefficients. Results: Table 1 shows the distribution of participants by educational level and gender. Table 2 presents descriptive statistics for the scale and its subcomponents. Table 1. Distribution of participants by educational level and gender Educational level Girls Boys Total Elementary 151 (18%) 135 (16%) 286 (34%) Junior high 149 (18%) 120 (14%) 269 (32%) Senior high 145 (17%) 145 (17%) 290 (34%) Total 445 (53%) 400 (47%) 845 (100%) Table 2. Descriptive statistics of the scale and its components Variable Mean SD Max Min Skewness Kurtosis Hesitation 27.32 7.73 50 10 –0.12 –0.48 Persistence 36.69 7.77 50 12 –0.04 –0.46 Transcendence 23.86 4.30 30 7 –0.06 –0.04 Forbearance 9.02 3.26 20 4 0.59 0.05 Satisfaction 10.33 2.88 15 3 –0.38 –0.32 Total Patience 112.17 18.02 161 63 –0.12 –0.37 CFA confirmed the five-factor structure: Persistence: factor loadings 0.42–0.65 Hesitation: 0.32–0.66 Transcendence: 0.34–0.74 Forbearance: 0.36–0.67 Satisfaction: 0.45–0.77 All first-order factors significantly loaded onto a second-order general patience factor. Table 3. Model fit indices Indicator X²/df GFI AGFI CFI IFI RMSEA PCLOSE Observed 2.09 0.92 0.91 0.90 0.90 0.04 1.00 Acceptable <3 ≥0.90 ≥0.90 ≥0.90 ≥0.90 ≤0.08 ≥0.05 The scale showed satisfactory reliability, with Cronbach’s alpha coefficients as follows: Transcendence: 0.74 Forbearance: 0.62 Satisfaction: 0.70 Persistence: 0.80 Hesitation: 0.80 Discussion and Conclusions: The present study developed and validated the Children and Adolescents Patience Scale (CAPS), adapted from the adult version and grounded in Qur’anic concepts of patience. Items were tailored to the developmental needs of children and adolescents, resulting in a 33-item instrument with strong psychometric properties. The findings suggest that the CAPS is a reliable and valid tool for assessing patience in younger populations. It can be effectively used to explore: The developmental trajectory of patience across childhood and adolescence Various manifestations of patience in daily life Its associations with other psychological variables The design of interventions aimed at fostering patience in children and adolescents Future research should examine the scale’s psychometric performance across diverse cultural and demographic groups to enhance its generalizability.Total scale: 0.87
تبلیغات
