بررسی موانع، محدودیت ها و راهکارهای زراعت صنوبر در مناطق روستایی استان گیلان (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
صنوبر گونه ای جنگلی با کارکردهای اقتصادی و زیست محیطی کلیدی محسوب می شود که در مقیاس جهانی مورد استفاده قرار می گیرد. این گونه از انعطاف پذیری اقلیمی و خاکی بالایی برخوردار بوده و توان رشد در شرایط متنوعی از گرمای شدید بیابان ها تا بادهای سهمگین مناطق کوهپایه ای را دارد. استان گیلان با برخورداری از ظرفیت های طبیعی، اقلیمی و نیروی انسانی، به عنوان یکی از قطب های اصلی کشت صنوبر در ایران شناخته می شود. پژوهش حاضر با هدف شناسایی موانع، محدودیت ها و راهکارهای توسعه این صنعت در مناطق روستایی گیلان، با استفاده از رویکرد کیفی مبتنی بر نظریه مبنایی انجام شد. جامعه آماری شامل صنوبرکاران پیشرو استان بود که با نمونه گیری هدفمند تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت و منجر به انجام ۱۲ مصاحبه باز و نیمه ساختاریافته (با میانگین ۶۰ دقیقه) شد. داده ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. یافته ها نشان داد توسعه صنوبرکاری تحت تأثیر شرایط علی (دسترسی به نهاده ها و کود، تأمین نهال های اصلاح شده رایگان، حمایت های فنی و مالی دولت، تخصیص زمین)، شرایط مداخله گر (فساد در تخصیص اراضی دولتی، ناکارآمدی مسئولان محلی، نبود سازوکار قیمت گذاری، قوانین محدود کننده برداشت چوب) و شرایط زمینه ای (سازگاری اقلیمی/خاکی، سرمایه انسانی، گونه های پربازده، روش های علمی کشت، تنوع بازار فروش) است. در پایان، الگویی ارائه شد که چارچوبی کامل و جامع از عوامل مؤثر بر پیشرفت و توسعه زراعت صنوبر در استان گیلان را به تصویر می کشد. راهکارهای پیشنهادی شامل مانند انجام تحقیقات کاربردی و انتقال نتایج به صنوبرکاران، حمایت آموزشی و فنی از سوی جهاد کشاورزی و نهادهای مرتبط، ساماندهی و شفاف سازی قیمت گذاری چوب، توسعه صنایع وابسته و ایجاد زنجیره ارزش در منطقه، مدیریت صحیح اراضی و آمایش سرزمین، تسهیل تأمین زمین و رفع موانع حقوقی و اداری، برون سپاری به بخش خصوصی و کشت قراردادی، تشکیل انجمن های صنفی و تقویت تشکل های حرفه ای، بازنگری قوانین مرتبط با زراعت چوب و حذف مالیات های مضاعف بر درآمد صنوبرکاران خرده پا است.Investigating the Obstacles, Limitations, and Solutions for Poplar Cultivation in Rural Areas of Gilan Province
Introduction
Poplar is a forest species with significant economic and environmental importance, widely cultivated worldwide due to its adaptability to diverse climatic and soil conditions. In Iran, poplar cultivation has gained attention as a strategy to expand afforestation, prevent forest degradation, generate income, create jobs, and develop green spaces. Its characteristics, such as suitability for mass planting, rapid growth, and short harvesting cycles make it valuable. Despite a history of poplar wood production meeting wood and cellulose demands, recent policies like the forest breathing plan and restrictions on natural forest harvesting, combined with challenges in wood imports and price volatility, highlight the need to expand poplar cultivation. Current assessments show that existing poplar plantations in Iran do not meet industrial wood demands adequately. However, untapped potentials exist to bridge this gap. Gilan Province, with favorable natural, climatic, and human resources, is a key region for poplar cultivation. This study aims to identify obstacles, limitations, and potential solutions for enhancing poplar cultivation in rural areas of Gilan Province.
Materials and Methods
This qualitative study used thematic analysis based on the grounded theory approach. Data were collected through semi-structured interviews with experts and pioneers in poplar cultivation in Gilan Province until theoretical saturation was reached. Data analysis was done using open, axial, and selective coding with the Strauss and Corbin paradigm model. MAXQDA software was used for data analysis, and data credibility was ensured through member checking.
Results and Discussion
Conditions for poplar cultivation development include causal conditions like quality inputs, improved seedlings, government support, and suitable land; intervening conditions such as rent-seeking, corruption, poor local officials' performance, lack of transparent pricing, market challenges, and restrictive regulations; and contextual conditions like climate, soil, human capital, technical knowledge, variety selection, scientific planting, and market diversity. These factors influence the direction and extent of poplar cultivation development.
Conclusions
Expanding poplar cultivation can bringeconomic benefits to Gilan Province and the national economy, including increased returns, reduced wood imports, environmental preservation, and economic structure enhancement. Strategic interventions like applied research dissemination, education, technical support, transparent pricing, industry growth, land management, land allocation streamlining, private sector participation, professional associations, and legislative revisions are recommended for sustainable development in poplar cultivation.
تبلیغات
