معرفت شناسی دکارت

این مقاله به نقد و ارزیابی تحلیلی کتاب کذب مادی و خطا در تأمّلات دکارت نوشته ‏ی سِسیلیا وی (2006) می‏پردازد؛ اثری که به یکی از مباحث پیچیده و مهم در فلسفه دکارت یعنی مفهوم «کذب مادی» اختصاص دارد. نویسنده با تمایزگذاری میان دو تفسیر «ایستا» و «پویا» از تصورات کاذب مادی، بر آن است که معنای کذب مادی در تأمّلات دکارت تابعی از مراتب معرفت‏شناختی اوست که در جریان تأمّلات شش‏‌ گانه دگرگون می‏شود. مقاله‏ی حاضر، ضمن معرفی ساختار، هدف و روش کتاب، می‏‌کوشد با رویکردی تحلیلی نشان دهد که تفسیر وی، علی‏رغم نوآوری در تأکید بر پویایی فهم دکارت از تصورات کاذب، در برخی موارد از انسجام فلسفی کافی برخوردار نیست. تحلیل انتقادی یافته‏های این نقد نشان می‏‌ دهد که اثر سِسیلیا وی، هرچند در بازخوانی سیر تحول اندیشه دکارت سهمی مهم دارد، اما در توضیح سازوکار بازنمایی تصورات کاذب و نسبت آن با صدق و فاعلیت معرفتی دچار ابهام است. بر این اساس، می‏توان گفت کتاب مزبور بیش از آن‌‏که تبیینی نظام‏مند از نظریه کذب مادی ارائه دهد، افقی تازه برای بازاندیشی در پیوند میان صدق، بازنمایی و اراده در فلسفه دکارت می‏گشاید.