استاد!

خاقانی از شاعران دشوارگوی زبان فارسی است که این دشوارگویی عامل دست بردها و تحریف هایی برای آسان سازی اشعار او شده است؛ البته گاه نیز خط فارسی و دقت خاقانی در بهره گیری از خاصیت این خط در جناس سازی عامل گشتگی در شعر او شده است. این همان چیزی است که جناس یا ایهام تصحیف گویند. خاقانی در پرداخت ایهام یا جناس تصحیف ذهن مخاطب را به سمت وجهی می برد که منظور نیست؛ اما فضای بیت آن را تمهید کرده است. همین نکته باعث ورود وجه متبادر به متن به جای وجه متبادرعنه شده است و این تحریف وضعیت معنایی مبهم و چالش برای مصححان و شارحان بیت ایجاد کرده است. البته با تدقیق در فضای نسخه شناسی و معنایی بیت، می توان شکل اصح آن را دریافت و مورد تصحیفی آن را هم که خاقانی در ذهن داشته است، حدس زد. با بررسی، تدقیق و تحقیق در برخی از ابیات مشخص می شود که وجوه صحیح «اشتاد» و «بنات» در ابیات مصحَح به وجوه سقیم «استاد» و «نبات» بدل شده اند و به تَبَعِ آن و به طبع شروح نیز خالی از ایرادی نیست.