زبان زنانه

هدف مقاله حاضر، تبیین پایه های شناخت فریبا وفی و نحوه شکل گیری زبان زنانه اش، بر اساس نظریه طرح واره های تصویری است. از این رو، پژوهش حاضر بر آن است که نشان دهد، از منظر زبان شناسی شناختی، استعاره صرفاً ابزاری زبانی در راستای تزئین کلام نیست؛ بلکه، ابزاری شناختی است که بی تردید با جنسیت نویسنده نیز در ارتباط است. این مقاله به روش تحلیلی–توصیفی بر مبنای مطالعات کتابخانه ای به انجام رسیده است و چارچوب نظری آن، وامدار نظریه طرح واره های تصویری جانسون است. در این مقاله، پس از تأملی بر سمت و سوی زبان شناسی شناختی، بر روی استعاره درنگ کرده ایم و سپس با معرفی نظریه طرح واره های تصویری و شاخه های آن، به گزارش طرح واره های تصویری آثار فریبا وفی پرداخته ایم. در پایان، این مقاله، به این نتیجه می رسد که طرح واره های تصویری وفی، نشانگر نظام شناختی او به عنوان یک زن هستند و تقویت کننده شالوده تجربیات او برای دستیابی به زبانی خاص به حساب می آیند. به مدد کشف طرح واره های تصویری به کارگرفته شده در آثار وفی، می توان دریافت که طرح واره های تصویری آثار این نویسنده، از وحدت نگرش وکنش های پایدار او به عنوان یک زن با محیط فرهنگی و فیزیکی اش سرچشمه می گیرند و این همه در نهایت منجر به شکل گیری زبانی خاص برای او می شود.

وجود زبان زنانه از دیرباز موردتوجه زبان شناسان و جامعه شناسان بوده است و مطالعاتی چند در این زمینه صورت گرفته است. در این راستا، این پژوهش از نوع تحلیل محتوای قیاسی کیفی با هدف بررسی نمود جنسیت مترجم در ترجمه رمان «الأسود یلیق بک» از احلام مستغانمی انجام شده است. برای انجام این پژوهش، ترجمه های موجود این رمان از یک مترجم مرد و یک مترجم زن انتخاب شد. به منظور کدگذاری داده ها، با توجه به ویژگی های منتسب به زبان زنان توسط لیکاف کتابچه ی کدگذاری (codebook) تهیه شد و دو متخصص به طور مستقل متن را کدگذاری کردند و مصداق ها را در یکی از پنج دسته واژگان متعلق به حوزه زنان، کاربرد تأکید، ذکر جزئیات، گفتار مؤدبانه و کاربرد واژگان و تعابیر زنانه قرار دادند. نتایج نشان داد که همه ویژگی های منتسب به زبان زنانه در گفتار مترجم زن کاربرد ندارد و از این میان نمود گفتار مؤدبانه و تعابیر زنانه در کلام مترجم مرد بارز تر بود. کاربرد وجوه عاطفی نیز یکی دیگر از ویژگی های منتسب به زبان زنانه بود که در کلام مترجم مرد یافت شد. بنابراین، ویژگی های زبان زنانه جهان شمول و کلی نیستند. نهایتاً یافته ها از منظر رویکرد جامعه شناختی و با در نظرگرفتن مفهوم نقش های اجتماعی و تمرکز بر جنسیت به عنوان امری متأثر از مؤلفه های اجتماعی و فرهنگی بررسی شدند. به علاوه، یافته ها از منظر رویکرد ساخت گرایی اجتماعی و مفهوم جنسیت به عنوان یک ساخته اجتماعی تبیین شدند. یافته های این مطالعه می تواند به درک عمیق تری از جنسیت به عنوان مفهومی فرهنگی و پویا کمک کند و نسبت به سوگیری های جنسیتی آگاهی ایجاد کند.