قربانعلی قربان زاده سوار

در عصر کنونی، جنگ شناختی به عنوان ابزاری نوین جهت تأثیرگذاری بر افکار عمومی و رفتارهای جمعی جوامع شناخته می شود. در این میان، نظام حکمرانی اسلامی به واسطه اتکا به مبانی دینی، اهمیت ویژه ای برای جهاد تبیین در مقابله با جنگ شناختی قائل است. این مقاله تلاش دارد با رویکرد توصیفی-تحلیلی و انجام مطالعات کتاب خانه ای، جایگاه و نقش راهبردی جهاد تبیین را در عرصه حکمرانی اسلامی برای مقابله با جنگ شناختی بر اساس نظام اندیشه مقام معظم رهبری(مد ظله العالی) با روش تحلیل مضمون توسط نرم افزار MAXQDA تحلیل نماید. نتایج حاصله نشان می دهد که جنگ شناختی یکی از مهم ترین چالش های جوامع اسلامی در دهه های اخیر بوده است. از منظر حکمرانی اسلامی، مهم ترین راهبرد مقابله با جنگ شناختی، بهره گیری از جهاد تبیین است؛ با توجه به مضامین سازمان دهنده کارکرد گفتمان در جنگ شناختی و نقش آن در بازتولید مقاومت فرهنگی و فکری، جایگاه راهبردی نخبگان در تبیین حقیقت و حفظ انسجام اجتماعی در مواجهه با جنگ شناختی، جهاد تبیین به مثابه محور مقابله فرهنگی و بسترساز تقویت مقاومت اجتماعی در جنگ شناختی، بصیرت، شجاعت و روشنگری؛ مؤلفه های بنیادین مقابله با تحریف و جنگ شناختی، صیانت از هویت اسلامی از طریق تبیین معارف و گفتمان اهل بیت در برابر تحریف های شناختی، ضرورت تحلیل روان شناختی و شناختی جنگ شناختی برای درک لایه های پنهان و مقابله هوشمندانه با آن، مضمون فراگیر "جهاد تبیین راهبرد کلان حکمرانی اسلامی برای مقابله با جنگ شناختی و تحریف حقیقت" بدست آمد. و نقش خواص برای تبیین گفتمان اسلامی، مقابله فرهنگی و جلوگیری از تحریف به عنوان راهبرد اصلی مشخص گردید.

بررسی تاریخ و اندیشه سیاسی معاصر ایران بدون توجه به مفهوم روشنفکری، به نظر؛ کاری عبث جلوه می کند. شکست ایرانیان از روس ها باعث شد تا روشنفکران ایران اندیشیدن پیرامون عقب ماندگی را آغاز کنند. بنابراین، مسئله انحطاط، زوال و عقب ماندگی تمدن ایرانی یا ایرانی- اسلامی مورد واکاوی قرار گرفت. پاسخ ها به پرسش چرایی این وضعیت متفاوت و گاه متعارض بود. در این پژوهش تأملات نظری سه روشنفکر(آخوندزاده، ملکم خان و طالبوف) در خصوص رابطه دولت با جامعه، حدود قدرت دولت و بافت و ساخت قدرت آن، در قالب دو مفهوم دموکراتیزاسیون و لیبرالیزاسیون بررسی شده است.

حکومت امام علی(ع)، نمونه کامل زمام داری مبتنی بر دین است که رهیافت رعایت حقوق انسان را برای کاربست در نظام های سیاسی امروز به دست می دهد. امام در جایگاه حاکم اسلامی، اصول و مصادیق حقوق انسان را در پرتو کرامت انسان بیان نمود و کارگزاران حکومت را به رعایت حقوق اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی انسان سفارش کرد. پژوهش حاضر با این پرسش که معیار حقوق انسان در حکومت علوی چیست در چارچوب نظری حقوق و کرامت ذاتی انسان با روش کتابخانه ای تحلیلی توصیفی تاریخی با هدف تبیین نگرش و منش امام علی(ع) در باب معیار حقوق انسان به این نتیجه رسید که حقوق انسان در حکومت علوی، دائرمدار کرامت او است و سیره امام در تأمین برابر حقوق انسان ها با تأکید بر «إِمَّا أَخٌ لَکَ فِی الدِّینِ وَ إِمَّا نَظِیرٌ لَکَ فِی الْخَلْقِ»، تلاش برای تحقق آیه «لَقَدْ کَرَّمْنَا بَنِی آدَمَ» برای همگان است؛ زیرا بدون تأمین کریمانه حقوق جامع انسان، کرامت انسان، جامه عمل نمی پوشد. حقوق برابر انسان با معیار کرامت ذاتی انسان در حکومت علوی عبارت از حق مساوات، امنیت، مصونیت، برابری نسبت به بیت المال، معیشت، تعلیم و تربیت، عدالت، مالکیت، حریت و تعیین سرنوشت است.