سیده مریم حسینی لرگانی

پژوهش حاضر با هدف شناسایی نشانگرهای عنصر ارزشیابی در برنامه درسی توانمندساز در راستای اشتغال زایی دانش آموختگان و میزان توجه به نشانگرها انجام شد. این پژوهش با هدف کاربردی، ماهیت عمل گرایی، رویکرد آمیخته از نوع اکتشافی متوالی صورت پذیرفت. در بخش کیفی پژوهش از روش پدیدارشناسی و در بخش کمی از روش توصیفی - پیمایشی استفاده شد. مشارکت کنندگان بخش کیفی شامل خبرگان و متخصصان آموزش عالی بودند که با بهره گیری از رویکرد نمونه گیری هدفمند از نوع موارد مطلوب و گلوله برفی و معیار کفایت نظری، 23 نفر انتخاب شدند. در بخش کمی پژوهش با استفاده روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای نسبی 275 نفر انتخاب شدند. ابزار جمع آوری اطلاعات در بخش کیفی مصاحبه نیمه ساختاریافته و در بخش کمی، پرسش نامه مستخرج از بخش کیفی پژوهش بود. اطلاعات به دست آمده در بخش کیفی با استفاده از روش تحلیل مضمون و در بخش کمی با استفاده از روش های تحلیل آماری توصیفی (میانگین، انحراف معیار) و استنباطی (آزمون t تک نمونه ای و آزمون مانوا) تجزیه و تحلیل شدند. یافته های بخش کیفی پژوهش نشان داد مهم ترین نشانگرها شامل موقعیتی بودن ارزشیابی، توجه به آزمون های عملکردی به جای آزمون های کتبی، تأکید بر فعالیت های عملی و تیمی، تناسب نوع ارزشیابی با اهداف و محتوای دروس، ارائه بازخورد مستمر و دوره ای به دانشجویان برای تقویت عملکرد آنها، ارزشیابی یادگیری دانشجویان بر اساس مسئولیت آنها در گروه های یادگیری، شفافیت و عدالت در معیارها و طراحی ارزشیابی ها، تأکید بر یادگیری از ارزشیابی ها، توجه به تفاوت های فردی دانشجویان و ارزشیابی بر مبنای توانمندی های شغلی بود. یافته های بخش کمی نشان داد میزان توجه به نشانگرها در رشته های علوم تربیتی و روان شناسی مطلوب نیست و نیاز به توجه بیشتری دارد. در نهایت می توان گفت تحقق برنامه درسی توانمندساز مستلزم عبور از ارزشیابی های سنتی و توجه به روش های متنوع، عادلانه و یادگیری محور است تا زمینه ارتقای کیفیت آموزش و افزایش قابلیت اشتغال دانش آموختگان فراهم شود.

در سال های اخیر، اهمیت فعالیت دانشگاه ها در رفع نیازهای جامعه از یک سو و تشدید مخاطرات زیست محیطی و نیاز جوامع به مدیریت بحران های مربوط به این حوزه از سوی دیگر، منتج به مطرح شده مفهومی با عنوان دانشگاه سبز شده است. هدف اساسی دانشگاه سبز در نظر گرفتن اصول پایداری در عرصه های مختلف شامل پژوهش، آموزش و ارائه خدمات است. برای تحقق این هدف در بعد آموزشی، مفهوم برنامه درسی سبز ایجاد شده است. در این نوع برنامه درسی، برای ایجاد دانش، نگرش و رفتار منطبق با پایداری، مجموعه ای از مفاهیم اساسی مورد توجه قرار می گیرد. با توجه به شرایط بحرانی زیست محیطی در ایران و تأثیر قابل توجه بخش کشاورزی در پدید آمدن این شرایط، پژوهش حاضر با هدف برچسب گذاری زیست محیطی برنامه درسی رشته ترویج و آموزش کشاورزی پایدار انجام شده است. روش انجام پژوهش مبتنی بر رویکرد تحلیل اسنادی بوده و برچسب گذاری سرفصل ها بر مبنای کلیدواژه های بیانگر برنامه درسی سبز انجام شده است. نتایج نشان داد که علیرغم تأکید برنامه ریزان درسی بر کلیدواژه های پیش گفته در چارچوب کلی برنامه درسی رشته ترویج و آموزش کشاورزی پایدار، سرفصل های مصوب در این رشته چندان معطوف به این کلیدواژه ها نیست، به طوری که تعداد معدودی از دروس عمومی و دروس اختصاصی گرایشی دارای محتوای کاملاً سبز هستند. سایر دروس نیز دارای تعداد محدودی واحد با محتوای نسبتاً سبز هستند. از این رو، تغییرات اساسی در دروس عمومی و پایه که برای کلیه رشته های گروه کشاورزی مشترک است و همچنین بازنگری سرفصل های مصوب در دروس اختصاصی در رشته ترویج و آموزش کشاورزی پایدار پیشنهاد می گردد.