فاطمه حرآبادی فراهانی

این پژوهش بر آن است تا ویژگی های زبانی-جنسیتی شخصیت های سینمای معاصر ایران را موردبررسی قرار دهد. به این منظور، 32 اثر از 4 کارگردانِ تأثیرگذار در تاریخ سینمای ایران انتخاب شدند که مشتمل اند بر مهرجویی، بنی اعتماد، کیمیایی و میلانی. با بررسی کیفی 8 اثر با موضوعات اجتماعی از هر یک از این کارگردانان براساس الگوی کارگزاران اجتماعی ون لیوون (Van Leeuween, 2008) مشاهده کردیم داده های زبانی-جنسیتی در همه آثار این کارگردانان وجود دارد. در آثار مهرجویی، زنان تصویری منفعل از جنسیت زن و تصویری فعال از جنسیت مرد در زبان خود ترسیم می کنند. همچنین شیء انگاری زن ازسوی هر دو شخصیت (مردان و زنان) دیده می شود. درحالی که زنان با اشاره به قدرت فیزیکی به مردان هویت می دهند. در آثار بنی اعتماد، شیء انگاری فیزیک مرد ازسوی شخصیت های زن دیده می شود و روی هم رفته زنان در آثار بنی اعتماد فعال و کنشگر هستند. در داده های زبانی-جنسیتیِ آثار کیمیایی شخصیت های زن و مرد، جنسیت زن را منفعل ترسیم می کنند درحالی که مردان جنسیت مرد را فعال نشان می دهند. در آثار میلانی زنان جنسیت زن و مردان جنسیت مرد را فعال نشان می دهند. همانند آثار کیمیایی شیء انگاری زن و مرد ازسوی همه شخصیت ها در آثار میلانی نیز دیده می شود. درنهایت، از مقایسه ویژگی های زبانی-جنسیتی شخصیت های آثار کارگردانان زن (میلانی و بنی اعتماد) و مرد (مهرجویی و کیمیایی) نتیجه گرفتیم در آثار کارگردانان زن، جنسیت زن ازسوی شخصیت های زن، کنشگر و فعال بازنمایی می شود و در بسیاری از آثار کارگردانان مرد فعال بودنِ جنسیت مرد نیز در زبانِ جنسیتی شخصیت های زن بازنمایی می شود.