محمدعلی مظاهری تهرانی

نسخه تجدیدنظرشده مقیاس رابطه دانش آموز_معلم ابزاری معتبر برای سنجش کیفیت این روابط است که در چهارچوب فرهنگی غربی و برای دانش آموزان پیش دبستان و ابتدایی طراحی شده است. هدف این پژوهش، انطباق و اعتباریابی این مقیاس برای دانش آموزان نوجوان ایرانی بود. روش پژوهش کاربردی، با ماهیت کمی و پیمایشی، و جامعه آماری آن شامل معلمان دوره اول متوسطه شهرهای تهران و یزد در سال تحصیلی 1402-1403 بود. نمونه آماری شامل 243 معلم (%68 زن) از 8 دبیرستان دخترانه و پسرانه بود که به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. از طریق مصاحبه با معلمان و نظرخواهی از متخصصان، گویه های موجود اصلاح گردیده و هشت گویه جدید نیز برای ارزیابی خرده مقیاس وابستگی در نوجوانان طراحی و جایگزین شد. داده ها با استفاده از نسخه اصلاح شده مقیاس رابطه دانش آموز_معلم، مقیاس فرسودگی شغلی ماسلاچ و مقیاس ذهن آگاهی در تدریس گردآوری شدند. تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی از ساختار سه عاملی نزدیکی، تعارض و وابستگی حمایت کردند و تمامی گویه ها دارای بار عاملی مناسب بودند. ضریب آلفای کرونباخ برای نزدیکی، تعارض و وابستگی به ترتیب 80/0، 78/0 و 71/0 و ضریب امگای مک دونالد به ترتیب 85/0، 82/0 و 76/0 به دست آمد که نشان دهنده همسانی درونی مطلوب بود. همبستگی معنادار بین ابعاد این مقیاس با فرسودگی شغلی و ذهن آگاهی در تدریس، از روایی نسخه اصلاح شده مقیاس حمایت کرد. برخلاف یافته های پژوهش های غربی، خرده مقیاس وابستگی همبستگی مثبت با نزدیکی و منفی با تعارض داشت. این مقیاس ابزاری معتبر برای ارزیابی کیفیت رابطه دانش آموز_معلم در میان نوجوان ایرانی است.