ساناز مهمازی

امروزه شیوع چاقی و اضافه وزن یکی از مشکلات عمده جوامع بشری است. ازآنجاکه تمرینات ورزشی و رژیم های غذایی نقش کلیدی در مدیریت وزن و متابولیسم انرژی ایفا می کنند، این پژوهش به دنبال آن بود که تأثیر هم زمان برنامه هشت هفته ای تمرین هوازی فزاینده و رژیم غذایی پرچرب را بر بیان ژن های کلیدی مرتبط با فرایندهای انرژی زایی (PGC-1α، FNDC5 و UCP-1) در بافت عضله دوقلو بررسی کند؛ بر این اساس، هدف اصلی، اندازه گیری سطوح بیان ژن های PGC-1α، FNDC5 و UCP-1 در بافت چربی موش های صحرایی نر ویستار بود. مواد و روش ها: تعداد 40 سر موش صحرایی نر ویستار با سن هشت هفته و وزن 10±180 گرم پس از یک هفته آشناسازی، به صورت تصادفی به چهار گروه کنترل (CO)، کنترل+غذای پرچرب (HFD)، تمرین (T)، تمرین+غذای پرچرب (T+HFD) تقسیم شدند. گروه های تمرینی به مدت هشت هفته (پنج جلسه در هفته) تمرین هوازی فزاینده را روی تردمیل انجام دادند که از 12 متر در دقیقه شروع شد و در هفته آخر به 27 متر در دقیقه رسید و شدت آن بین 45 تا 85 درصد حداکثر اکسیژن مصرفی متغیر بود. میزان بیان ژن های مدنظر در بافت عضله دوقلو به روش ریل تایم PCR اندازه گیری شد. یافته ها: نتایج آزمون آنوای یک طرفه نشان داد که بیان ژن های PGC-1α، FNDC5 و UCP-1 در گروه ها مختلف تفاوت معناداری وجود داشت (05/0P<). آزمون تعقیبی بونفرونی افزایش معنادار بیان ژن های PGC-1α و FNDC5 را در گروه T و T+HFD در مقایسه با گروه HFD نشان داد (05/0P<). همچنین بیان ژن UCP-1 در گروه T به طور معناداری بالاتر از گروه HFD بود. نتیجه گیری: یافته های این پژوهش نشان داد که HFD سبب کاهش بیان ژن های مرتبط با بیوژنز میتوکندری (PGC-1α و FNDC5) می شود، اما هشت هفته تمرین هوازی با افزایش بیان این ژن ها که در تبدیل بافت چربی سفید به قهوه ای نقش دارند، احتمالاً مانع از افزایش وزن و چاقی می شود.

ورزش و فعالیت بدنی باعث ایجاد پاسخ های فیزیولوژیکی و سازگاری هایی در عضلات اسکلتی می شود که برای حفظ سلامت، پیشگیری و درمان اکثر بیماری های مزمن عضلانی مفید است. این پاسخ ها و سازگاری ها، عمدتاً توسط پاسخ های رونویسی که در واکنش به هر نوع تمرین، چه مقاومتی و چه استقامتی، تحریک می گردند، ایجاد می شود. تغییرات در ژن های اصلی و کلیدی متابولیکی، تنظیمی و میوژنیک در عضله اسکلتی، به عنوان پاسخ اولیه و/یا دیرهنگام به ورزش روی داده و این تغییرات اپی ژنتیکی که تحت تأثیر عوامل محیطی و ژنتیکی قرار دارند، باعث ایجاد تغییر در پاسخ های رونویسی می شوند. رونویسی ژن ها می تواند در پاسخ به عوامل محیطی مختلف به واسطه تغییر در الگوهای متیلاسیون DNA، تغییرات هیستون ها، تغییر در ساختار بسته بندی DNA در کروموزوم ها و تغییر میزان عوامل کنترل کننده رونویسی ژن ها روی دهد که به عنوان تغییرات اپی ژنتیک توصیف شده اند. عضلات علاوه بر این که ارکان اصلی سیستم حرکتی بدن هستند می توانند به عنوان سیستم اندوکرین به دنبال بیان ژن های گوناگون و ترشح فاکتورهای مختلف تحت عنوان مایوکاین ها فرایند های فیزیولوژیک گوناگونی را در بدن کنترل نمایند. بیان ژن ها توسط فاکتورهای متفاوتی در سطح رونویسی و پس از رونویسی کنترل می شود. از جمله عوامل کنترل کننده بیان ژن پس از رونویسی miRNA ها هستند که به شدت تحت تاثیر محیط می توانند بیان ژن ها را تنظیم نمایند. MyomiR ها در اصل miRNA های بیان شده در بافت عضله هستند که در پاسخ به تمرینات ورزشی، سطح بیان آن ها تغییر کرده و می توانند از مسیرهای مختلف بر عملکرد ژن های گوناگون با تاثیر بر ترانسکریپتوم بافت عضله، موثر باشند. تأثیر فعالیت بدنی و تمرین ورزشی بر این تغییرات اپی ژنتیکی و چگونگی تأثیر متابولیسم سیستمیک یا متابولیت های آن بر تغییرات اپی ژنتیکی در عضله اسکلتی در پژوهش های پیشین مورد مطالعه قرار گرفته است. در این مقاله به مرور نقش و عملکرد MyomiR ها تحت تاثیر تمرینات ورزشی پرداخته شده است.