تحلیل ابعاد کالبدی مؤثر بر ارتقای امنیت پایدار زنان در فضاهای عمومی شهری سکونتگاه های غیررسمی (مطالعه موردی: محله هرندی)(مقاله علمی وزارت علوم)
حوزههای تخصصی:
امنیت پایدار زنان در فضاهای عمومی، به ویژه در سکونتگاه های غیررسمی، از ارکان بنیادین عدالت فضایی و توسعه انسانی محسوب می شود. پژوهش حاضر با هدف تحلیل ابعاد کالبدی مؤثر بر ارتقای امنیت پایدار زنان در محله هرندی تهران به عنوان نمونه ای از سکونتگاه های غیررسمی شهری انجام شده است. رویکرد پژوهش کمّی، نوع آن کاربردی و روش گردآوری داده ها پیمایشی بود. ابزار گردآوری، پرسش نامه ای محقق ساخته بود که با اتکا بر ادبیات نظری در حوزه طراحی شهری، روان شناسی محیط و جامعه شناسی فضا تهیه شد. جامعه آماری شامل ۸۲۳۱ زن بالای هجده سال ساکن در محله بود. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران و در سطح اطمینان ۹۵درصد برابر با ۳۶۷ نفر محاسبه شد. نمونه گیری به صورت تصادفی طبقه بندی شده و متناسب با پراکنش مکانی و سنی انجام گرفت. روایی سازه ای ابزار با استفاده از میانگین واریانس استخراج شده و شاخص تمایز مفهومی میان سازه ها بررسی شد و پایایی ابزار با ضریب آلفای کرونباخ ۰٫۸۶۵ و پایایی ترکیبی بالای ۰٫۸۰ تأیید شد. برای تحلیل داده ها، از مدل سازی معادلات ساختاری بر پایه روش حداقل مربعات جزئی با استفاده از نرم افزار تخصصی بهره گرفته شد. یافته ها نشان داد که تمامی ابعاد کالبدی مورد بررسی تأثیری مثبت و معنادار بر امنیت پایدار زنان دارند. در این میان، کیفیت مسیر و دسترسی (ضریب مسیر ۰٫۴۲)، احساس روانی امنیت (۰٫۳۹)، روشنایی (۰٫۳۰) و نگهداشت محیط (۰٫۲۷) بیشترین اثر را داشتند. ضریب تعیین امنیت پایدار برابر با ۰٫۷۰۸ و شاخص پیش بینی پذیری مدل برابر با ۰٫۴۹ بود. این نتایج بیانگر آن است که ارتقای امنیت زنان در سکونتگاه های غیررسمی مستلزم طراحی فضاهای ادراک پذیر، سازمان یافته و انسان محور است.