کمیل خجسته باقرزاده

با قدرت یافتن فناوری های نوین و ظهور رسانه های نو، تبلیغات سیاسی رایانشی به یکی از مهم ترین ابزارهای تأثیرگذاری بر افکار عمومی و مهندسی رفتارهای فردی و اجتماعی تبدیل شده است. نقش هوش مصنوعی در این میان، پرسشی اساسی درباره چگونگی دست کاری اطلاعات و اثرگذاری بر تصمیمات و رفتارهای افراد ایجاد کرده است. این پژوهش به روش کتابخانه ای و اسنادی در جستجوی پاسخ به این سوال خود را قرار داده است و با مرور نظریات کلیدی و مطالعه موردی کمپین انتخاباتی دونالد ترامپ در سال ۲۰۱۶ آمریکا، به بررسی نقش هوش مصنوعی در طراحی و اجرای کمپین های سیاسی دیجیتال پرداخته است. نتایج نشان می دهد که هوش مصنوعی با تحلیل کلان داده ها توانسته است که پیام شخصی سازی شده برای هر فرد در شبکه ایجاد کند و با مدیریت بات های اجتماعی و آرایشی که در شبکه اجتماعی برای خود ایجاد کرده است؛ آن پیام ها را به هر کاربر مشخصی برساند. این الگو، زمینه ساز تبلیغات هدفمند برای تاثیرگذاری بر مخاطبان شده است. از این رو می توان گفت که کمپین های دیجیتال مبتنی بر هوش مصنوعی، الگویی نوین مبتنی بر 5 لایه را شکل داده اند: لایه برودکست و رسانه های سنتی، لایه سایت ها و وب1، لایه شبکه اجتماعی و اکانت های متصل، لایه شبکه اجتماعی و سلبریتی های دارای شبکه، لایه شبکه اجتماعی بات های هوشمند. لایه برودکست و رسانه های سنتی، لایه سایت ها و وب1، لایه شبکه اجتماعی و اکانت های متصل سیاسی، لایه شبکه اجتماعی و سلبریتی های دارای شبکه، لایه شبکه اجتماعی بات های هوشمند.

جهان جدید به وسیله ی اینترنت در حال شبکه ای شدن است. در این دنیای شبکه شده، آنچه جدید می نماید، جامعه ی شبکه ای و معماری شبکه سازی شده ی آن است که در آن گره های به هم پیوسته با ارتباطات مختلف درون شبکه قرار دارند و اثرات اجتماعی مختلفی را بر جوامع می گذارند. برخی محتوا را عنصر بسیار مهمی در شکل دادن به قدرت آینده می بینند. اما بررسی رخدادها و رفتارهایی که تاکنون به وجود آمده و با روش توصیفی تحلیلی بررسی شده است نشان می دهد که قدرت از مفهوم سنتی خود در حال تغییر است و عناصر قدرت ساز جدیدی ناظر به فناوری های ارتباطی در حال شکل گیری هستند. آنچنان که این موضوع حتی چالش حکمرانی آینده ی دولت ها شده است. فناوری، شبکه، اطلاعات مولفه های جدید قدرت ساز هستند. این سه عنصر به صورت کلی در 4 پدیده اینترنت، دستگاه ، پلتفرم و محتوا-خدمت بروز و ظهور می کنند و از طریق آن ها اعمال قدرت می کنند. عصر فناوری های ارتباطی، عصر شبکه است که در آن با ایجاد روابط فرامکانی و بی زمانی بر بستر اینترنت، کنشگر شبکه خلق می شود. کنشگری که خود را در قید حاکمیت دولت ملی نمی بیند چرا که روابط و محتوایش در کنترل او نیست و دولت تنها به یک گره هرچند مهم از شبکه خاص تبدیل می شود. از سوی دیگر قدرت به صورت عمودی به ترتیب از دارندگان فناوری، صاحبان پلتفرم و تولیدکنندگان محتوا-خدمت توزیع می شود.