محمد اردشیری

پروژه های شهر هوشمند با هدف بهبود کیفیت خدمات شهری، ارتقای کارایی زیرساخت ها و افزایش رفاه شهروندان طراحی می شوند. با این حال، موفقیت این پروژه ها تا حد زیادی به کارایی هزینه و بهره وری مالی آن ها وابسته است. پژوهش حاضر با بهره گیری از روش مرور نظام مند ادبیات و مطالعات کتابخانه ای، به بررسی عوامل مؤثر بر کارایی اقتصادی پروژه های هوشمند شهری می پردازد. یافته ها نشان می دهند که ارزیابی امکان سنجی اقتصادی، شناسایی هزینه های اولیه، تحلیل مقیاس پذیری، و ارزیابی عدم قطعیت متغیرها، از مهم ترین عناصر تضمین کننده بهره وری مالی هستند. ابزارهای تحلیلی مانند MAFEIP و اندازه گیری حساسیت قیمت (PSM) می توانند ارزش درک شده توسط کاربران و دامنه قیمت قابل قبول خدمات را مشخص کنند و به تصمیم گیری های سرمایه گذاری کارآمد کمک کنند. علاوه بر این، روش های تأمین مالی متنوع شامل منابع عمومی، خصوصی و مشارکت های عمومی-خصوصی (PPP) نقش کلیدی در پایداری مالی و افزایش کارایی هزینه پروژه ها دارند. نتایج این مرور نشان می دهد که ادغام فناوری های نوین مانند اینترنت اشیا (IoT) و مدل های مالی مناسب، علاوه بر افزایش کارایی هزینه، می تواند مزایای اقتصادی و اجتماعی قابل توجهی برای شهرها فراهم آورد. این مطالعه می تواند به برنامه ریزان شهری و تصمیم گیرندگان کمک کند تا پروژه های هوشمند شهری را با رویکردی مقرون به صرفه، پایدار و کارآمد طراحی و اجرا کنند.

مدیریت ریسک مالی در شهرداری ها به عنوان یکی از ارکان کلیدی تاب آوری شهری، نقش محوری در مقابله با بحران های اقتصادی، زیست محیطی و اجتماعی ایفا می کند. این مقاله با رویکردی آکادمیک، به بررسی اصول، ابزارها و چالش های مدیریت ریسک مالی در شهرداری ها می پردازد و بر لزوم ادغام رویکرد تاب آوری شهری تأکید دارد. تاب آوری شهری به معنای توانایی شهرها در جذب، سازگاری و بازسازی سریع در برابر شوک های مالی و غیرمالی است. با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و مرور بر ادبیات، مدل های نوین تامین مالی پایدار و نقش حسابداری در کاهش ریسک ها تحلیل می شود. یافته ها نشان می دهد که ابزارهایی مانند بیمه، مشارکت عمومی-خصوصی و حسابداری سبز می توانند تاب آوری مالی شهرداری ها را تقویت کنند. پیشنهاد می شود شهرداری ها بر برنامه ریزی آینده نگر و افزایش شفافیت مالی تمرکز نمایند. این پژوهش برای سیاست گذاران شهری و مدیران مالی مفید است.

سلامت حرفه ای کارکنان یکی از مهم ترین عوامل تأثیرگذار بر عملکرد و کارایی سازمان ها به ویژه شهرداری ها است. مطالعات نشان می دهند که عوامل سازمانی مختلف، از جمله سبک مدیریت مالی، نقش مستقیم و قابل توجهی در سلامت حرفه ای کارکنان دارند. سبک مدیریت مالی شامل نحوه تخصیص منابع، بودجه بندی، شفافیت مالی، پرداخت به موقع حقوق و مزایا و مشارکت کارکنان در تصمیمات مالی است. تحقیقات نشان می دهند که سبک های مشارکتی و شفاف مدیریت مالی با افزایش رضایت شغلی، کاهش استرس و فشار روانی، افزایش انگیزه و تعهد سازمانی، و ارتقای بهره وری و عملکرد کارکنان مرتبط هستند. برعکس، سبک های دستوری و ناکارآمد مدیریت مالی می توانند موجب افزایش اضطراب، نارضایتی شغلی، فرسودگی حرفه ای و کاهش سلامت حرفه ای شوند. این مرور ادبیات تأکید می کند که برای بهبود سلامت حرفه ای کارکنان شهرداری ها، توجه ویژه به طراحی و اجرای شیوه های مدیریت مالی کارآمد و شفاف ضروری است و می تواند ابزار مؤثری برای ارتقای عملکرد سازمانی و کاهش مشکلات روانی-شغلی کارکنان باشد.

پژوهش حاضر با هدف تبیین مدل های کارآمد مدیریت منابع مالی در برنامه های اجتماعی و فرهنگی شهرداری ها انجام شده است و از رویکرد مروری و کتابخانه ای بهره می برد. مدیریت منابع مالی در شهرداری ها به عنوان یکی از مؤلفه های کلیدی موفقیت و پایداری برنامه های اجتماعی و فرهنگی، نقش مهمی در تضمین بهره وری، شفافیت، پاسخگویی و ایجاد اعتماد عمومی دارد. این مطالعه با بررسی گسترده اسناد، گزارش های مالی، برنامه های سالانه و ادبیات علمی موجود، مدل های مختلف مدیریت منابع مالی از جمله بودجه ریزی برنامه ای، بودجه ریزی مشارکتی، مدیریت مالی استراتژیک، مدیریت مالی مبتنی بر عملکرد و مدل های تلفیقی را شناسایی و تحلیل کرده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که تلفیق رویکردهای مختلف مدیریت مالی، به ویژه ترکیب بودجه ریزی برنامه ای و مشارکتی، می تواند موجب افزایش اثربخشی تخصیص منابع، تقویت مشارکت شهروندان و ارتقای شفافیت در برنامه های اجتماعی و فرهنگی شود. علاوه بر آن، بهره گیری از فناوری های نوین و دیجیتالی شدن سیستم های مالی، امکان افزایش دقت گزارش دهی، پاسخگویی و نوآوری در ارائه خدمات را فراهم می آورد. پژوهش همچنین بر اهمیت ارزیابی پروژه ها و استفاده از شاخص های عملکردی تأکید دارد تا منابع مالی به صورت هدفمند و بهینه تخصیص یابند. این مطالعه با توجه به ماهیت کتابخانه ای خود، چارچوبی تحلیلی برای مدیران و سیاست گذاران شهری ارائه می دهد و توصیه هایی برای بهبود کارایی، پایداری و شفافیت مدیریت منابع مالی در برنامه های اجتماعی و فرهنگی ارائه می کند. نتایج پژوهش می تواند به تقویت تاب آوری سازمانی، افزایش اثرگذاری برنامه ها و ایجاد ارزش پایدار برای جامعه کمک نماید و مبنایی برای پژوهش های آتی در حوزه مدیریت مالی شهری فراهم کند.

در نظام آموزشی و توسعه نیروی انسانی آموزش عالی مؤلفه ای کلیدی در هر کشوری محسوب می شود. عملکرد نظام آموزشی ابزاری برای پاسخگویی به مشکلات و نیازهای جامعه است. نیازهای آموزشی ویژه در رده های مختلف سنی متفاوت است، که منطق ویژه فرایند آموزشی در آموزش عالی را تعیین می کند. از آنجا که نظام آموزش عالی وظیفه مهم تربیت نیروی انسانی متخصص را بر عهده دارد، لازم است در طراحی، اجرا و ارزشیابی فعالیت های آن از شیوه های مطلوب، دقیق و نظام مند استفاده شود. این پژوهش به دنبال طراحی و اعتبار یابی الگوی تلفیقی مؤلفه های برنامه درسی و تربیت زیباشناختی در آموزش عالی می باشد. هدف دست یابی به مؤلفه هایی از زیباشناختی است که می توان در کنار سایر مؤلفه های برنامه درسی برخاسته از حوزه علوم انسانی در برنامه درسی دانشگاه بکار گرفت. بدین منظور با روش کیفی و اکتشافی این مؤلفه ها از منابع ادبیات مطالعات برنامه درسی، دیدگاه صاحب نظران این رشته و همچنین دیدگاه صاحب نظران رشته هنر و زیباشناختی استخراج گردید و پس از اجماع نظر و امکان به کارگیری آنها توسط دانشگاه های دولتی سطح استان خوزستان در سال 1402، آن مؤلفه ها در طراحی الگوی پیشنهادی به کار گرفته شدند و در ادامه الگوی پیشنهادی طراحی و اعتباریابی گردید. در این پژوهش برای تعیین میزان اتفاق نظر میان اعضا، از آزمون تی و ضریب هماهنگی کندال استفاده شد. یافته های پژوهش نشان داد که هنر و زیباشناختی به عنوان یک چشم انداز و پارادایم در برنامه درسی، حاوی مؤلفه ها، الهامات و مؤلفه های زیادی است. این مؤلفه ها می توانند با محوریت مؤلفه های مهم برنامه درسی مانند هدف، محتوا، روش و ارزشیابی در طراحی، تدوین و اجرای برنامه های درسی به کار گرفته شوند.

آموزش عالی مؤلفه ای کلیدی در نظام آموزشی و توسعه نیروی انسانی در هر کشوری محسوب می شود. عملکرد نظام آموزشی ابزاری برای پاسخگویی به مشکلات و نیازهای جامعه است. نیازهای آموزشی ویژه در رده های مختلف سنی متفاوت است، که منطق ویژه فرایند آموزشی در آموزش عالی را تعیین می کند. ازآنجاکه نظام آموزش عالی وظیفه مهم تربیت نیروی انسانی متخصص را بر عهده دارد، لازم است در طراحی، اجرا و ارزشیابی فعالیت های آن از شیوه های مطلوب، دقیق و نظام مند استفاده شود. این پژوهش به دنبال طراحی الگوی تلفیقی مؤلفه های برنامه درسی و تربیت زیباشناختی در آموزش عالی می باشد. هدف اصلی دست یابی به مؤلفه هایی از زیباشناختی است که می توان در کنار سایر مؤلفه های برنامه درسی برخاسته از حوزه علوم انسانی در برنامه درسی دانشگاه بکار گرفت. بدین منظور با روش کیفی و اکتشافی این مؤلفه ها از منابع ادبیات مطالعات برنامه درسی، دیدگاه صاحب نظران این رشته و همچنین دیدگاه صاحب نظران رشته هنر و زیباشناختی استخراج گردید و پس از اجماع نظر و امکان به کارگیری آنها توسط دانشگاه های دولتی سطح استان خوزستان آن مؤلفه ها در طراحی الگوی پیشنهادی به کار گرفته شدند و در ادامه الگوی پیشنهادی طراحی گردید. یافته های پژوهش نشان داد که هنر و زیباشناختی به عنوان یک چشم انداز و پارادایم در برنامه درسی، حاوی مؤلفه ها، الهامات و مؤلفه های زیادی است. این مؤلفه ها می توانند با محوریت مؤلفه های مهم برنامه درسی مانند هدف، محتوا، روش و ارزشیابی در طراحی، تدوین و اجرای برنامه های درسی به کار گرفته شوند.

سالمندان به علت تغییرات زیستی، روانی و اجتماعی مرتبط با سن درطی فرآیند پیری، تحولات اساسی را در ساختار زندگی فردی و اجتماعی شان تجربه می کنند که در صورت فقدان برنامه ریزی برای این مرحله از عمر، سالمندان و جامعه با وضعیت کمابیش مساله سازی مواجه خواهند شد. مطالعه حاضر پژوهشی کیفی است که با هدف مطالعه راهبردهای مقابله ای سالمندان در مواجهه با تغییرات رخ داده سنی در آنان صورت گرفته است. دراین راستا با کاربست روش نظریه ی زمینه ای و تکنیک مصاحبه عمیق به مطالعه راهبردهای مقابله ای در 19 سالمند زن و مرد در بازه سنی 60 تا 90 سال پرداخته ایم. نتایج مطالعه نشان می دهد که گذار از سالمندی، تلاش برای بقاء مهم ترین مقوله و معنای بین ذهنیتی در سالمندان برای مقابله با تغییرات رخ داده سنی در آنان است. یعنی پیش فرض اساسی برای سالمندان در این منطقه، تطبیق یا خودتنظیمی شخصی هم در سطح زیستی و هم روانشناختی و هم اجتماعی با به کارگیری راهبردهای مقابله ای از قبیل تعامل مدبرانه یا بازاندیشانه با شرایط و خودحمایتی پرهیزی و انتخاب سبک زندگی سالم جهت مواجهه با محدودیت های زندگی سالمندی، ضعف شبکه حمایتی و  فرسودگی روانی است.