محمد ترکاشوند مرادآبادی

هدف پژوهش: این مطالعه به بررسی تعداد فرزندان مطلوب در میان جوانان در آستانه اولین ازدواج در ایران با استفاده از داده های ملی در سال های ۱۳۹۶-۱۳۹۷ می پردازد. با توجه به تأثیر تغییرات اجتماعی-اقتصادی بر نرخ باروری کاهشی، این پژوهش نگرش های این گروه جمعیتی محوری را برای درک روندهای آتی باروری بررسی می کند. روش پژوهش : این پژوهش کمّی، با تحلیل ثانویه داده های طرح ملی ازدواج و طلاق ایران (۱۳۹۶-۱۳۹۷)، تعداد فرزندان مطلوب را در میان ۸۳۴۱ فرد در اولین ازدواج (به استثنای یک نمونه نماینده از تهران) بررسی می کند. نمونه گیری به روش غیراحتمالی سهمیه ای متناسب با ازدواج های سال ۱۳۹۵ انجام شد. داده ها با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته ای که ترجیحات باروری و عوامل اجتماعی-جمعیتی را می سنجید، جمع آوری شد. تحلیل های توصیفی و استنباطی (کای-اسکویر، همبستگی و رگرسیون) با نرم افزار SPSS-27 برای شناسایی عوامل تأثیرگذار انجام شد. یافته ها : آمار استنباطی نشان می دهد که تعداد فرزندان مطلوب به طور معناداری تحت تأثیر جنسیت، سن، تعداد خواهران و برادران، درآمد، مذهب، قومیت، محل سکونت و وضعیت اشتغال قرار دارد. این یافته ها بر همکنشی پیچیده عوامل اجتماعی-جمعیتی شکل دهنده ترجیحات باروری در ایران تأکید می کند. نتیجه گیری : مطالعه نتیجه می گیرد که باروری مطلوب در میان جوانان ایرانی توسط عوامل اجتماعی-جمعیتی شکل می گیرد و ترجیح رایج برای ۱ تا ۲ فرزند، هم راستا با نظریه ارزش فرزند است. تمرکز باید بر تسهیل هنجار خانواده دوفرزندی مطلوب باشد، نه فشار برای خانواده های پرجمعیت تر

هدف مطالعه حاضر بررسی وضعیت انجام مراقبت دوران بارداری در میان زنان افغانستان است. روش پژوهش کمی و مبتنی بر تحلیل ثانویه داده های پیمایش جمعیت و سلامت افغانستان (۲۰۱۵) است. نمونه مورد تحلیل شامل ۱۹,۸۸۸ زن دارای همسر ۱۵ تا ۴۹ ساله است که در پنج سال پیش از پیمایش زایمان داشته اند. داده ها با استفاده از آمار توصیفی و آمار استنباطی، در نرم افزار SPSS- 26 تحلیل شد. یافته ها نشان می دهد که زنان شهری، زنان با تحصیلات متوسطه و عالی، و زنان خانوارهای با وضعیت اقتصادی بهتر، دسترسی بیشتری به خدمات مراقبت های بارداری و زایمان دارند. عوامل فرهنگی و قومی نیز نقش تعیین کننده ای داشته اند؛ به گونه ای که زنان اوزبیک، تاجیک، هزاره و فارسی زبان نسبت به سایر گروه ها از بهره مندی بالاتری برخوردار بوده اند. علاوه بر این، خواسته بودن بارداری از عوامل کلیدی ارتقای دسترسی به خدمات سلامت محسوب می شود. تحلیل چندمتغیره بیانگر آن است که متغیرهای جغرافیایی، آموزشی، اقتصادی و فرهنگی اصلی ترین پیش بینی کننده های انجام مراقبت هستند. در نتیجه باید گفت که سطح مراقبت دوران بارداری و زایمان در افغانستان، بسیار پایین است و وضعیت آن در برخی از استان ها و به ویژه برای زنان با تحصیلات پایین و همچنین باروری های ناخواسته در سطح هشدار قرار دارد و نیازمند توجه ویژه است.

هدف پژوهش: این پژوهش با هدف بررسی فاصله زمانی ایده آل از ازدواج تا تولد اولین فرزند در میان جوانان ایرانی در شرف اولین ازدواج و شناسایی عوامل مؤثر بر آن انجام شده است. با توجه به قرارگیری ایران در مرحله باروری زیر سطح جایگزینی و افزایش شواهد تأخیر در فرزندآوری، شناخت الگوها و عوامل این فاصله به عنوان تعیین کننده کلیدی رفتار جمعیتی ضروری است. روش تحقیق: مطالعه حاضرکمی و با تحلیل ثانویه داده های پیمایش ملی ازدواج و طلاق سال های ۱۳۹۶-۱۳۹۷ سازمان ثبت احوال کشور انجام شده است. جامعه آماری شامل ۸۳۴۱ نفر از جوانان در شرف اولین ازدواج بود که با روش نمونه گیری سهمیه ای انتخاب شدند. داده ها با پرسشنامه محقق ساخته جمع آوری و در نرم افزار SPSS-۲۷ تحلیل شد. یافته های اصلی: تمایل به فرزندآوری زودهنگام در مردان، افراد مسن تر، تحصیلات پایین تر، درآمد کمتر، قومیت هایی همچون عرب، مذهب سنی و ساکنان استان های کمترتوسعه یافته بیشتر بود. در مقابل، زنان، افراد جوان تر، تحصیلات بالاتر، درآمد بیشتر، قومیت های فارس و مذهب شیعه تمایل به تأخیر ۳ تا ۵ سال یا بیشتر داشتند. تحلیل چندمتغیره نشان داد سن، جنسیت، تحصیلات، درآمد خانوادگی، قومیت و مذهب اثر معناداری بر فاصله ایده آل دارند. نتیجه گیری و پیشنهادات: جوانان ایرانی همچنان فاصله ایده آل ۱-۲ سال را ترجیح می دهند، اما عوامل ساختاری و نگرشی رفتار واقعی را به سمت تأخیر سوق می دهند. شکاف میان تمایل ایده آل و رفتار واقعی، چالش اصلی سیاست های جمعیتی است. بدین منظور، سیاست ها باید از تشویق صرف، به حذف موانع و برنامه های فرهنگی منطقه محور تغییر جهت دهند تا نرخ باروری از سطح بسیار پایین فعلی فاصله گیرد.

سرطان، یکی از علل اصلی مرگ ومیر زودرس در جهان و دومین علت مرگ در ایران، به عنوان یک چالش عمده سلامت عمومی مطرح است.. پژوهش حاضر با هدف تحلیل الگوی جمعیت شناختی و جغرافیایی مرگ ناشی از سرطان ها و تومورها در استان های مختلف ایران طی سال های ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۷ انجام شده است. این مطالعه از نوع تحلیل ثانویه است و داده های آن از پایگاه ثبت احوال کشور بر اساس طبقه بندی بین المللی بیماری ها (ICD-10) استخراج گردید. جمعیت میانه سال از سرشماری های عمومی نفوس و مسکن سال های ۱۳۹۰ و ۱۳۹۵ به دست آمد و برای سال های میانی با استفاده از نرم افزار PAS درون یابی شد. داده ها با نرم افزار SPSS – 27 و سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) تحلیل شد. یافته ها نشان می دهد که طی این دوره، در مجموع ۲۷۶,۹۵۶ نفر در اثر سرطان ها و تومورها جان باخته اند؛ به طور میانگین سالانه ۳۴,۶۱۹ مورد مرگ گزارش شده است. روند مرگ ومیر ناشی از سرطان در کشور صعودی بوده، به گونه ای که میزان آن از ۳۷۶ مرگ در هر یک میلیون نفر در سال ۱۳۹۰ به ۴۹۶ مرگ در هر یک میلیون نفر در سال ۱۳۹۷ افزایش یافته است. همچنین، میزان مرگ ومیر مردان به طور معناداری بیش از زنان گزارش شد (به ترتیب 625/20251 در مقابل 375/14379مرگ به ازای هر یک میلیون نفر). نتایج پژوهش بیانگر افزایش تدریجی بار مرگ ومیر ناشی از سرطان در ایران است. الگوی سنی نشان داد که مرگ ها با افزایش سن بیشتر می شوند و از نظر جغرافیایی، بیشترین نرخ مرگ ومیر در استان گیلان و کمترین در سیستان و بلوچستان مشاهده شد.