امان نظری

افغانستان کشوری است که به دلیل ناامنی و بی ثباتی سیاسی و نبود داده های جمعیتی مناسب، وضعیت باروری و سایر جنبه های جمعیتی آن کم تر بررسی شده است. هدف از این مطالعه،  برآورد شاخص های باروری افغانستان با بهره گیری از روش های مختلف است. برای این منظور، داده های پیمایش جمعیت و سلامت افغانستان در سال 2015 مورد استفاده و تحلیل قرار گرفته است. با به کارگیری تکنیک غیرمستقیم براس و رله، میزان باروری کل افغانستان در سال مذکور به ترتیب، 5.0 و 5.4 فرزند و با به کارگیری روش مستقیم، معادل 5.0 فرزند به ازای هر زن برآورد گردید.  میزان باروری نکاحی براساس سن 7.1 فرزند و براساس رتبه 7.0 فرزند به ازای هر زن و به همین ترتیب میزان باروری تجمعی با روش نسبت توالی زنده زایی 7.2 فرزند به دست آمد. براساس مقادیر نسبت های توالی زنده زایی 90 درصد زنان 49-45 ساله در افغانستان در سال 2015 حداقل 5.0 فرزند داشته اند. همچنین 77 درصد از زنان در این گروه سنی که 7.0 فرزند داشته اند، برای داشتن فرزند هشتم پیش رفته اند. یافته ها حاکی از آن است که داده های پیمایش سلامت و جمعیت 2015 به عنوان یک منبع داده ای در دسترس می تواند بادقت نسبی، شواهدی از سطح و الگوهای سنی باروری افغانستان ارائه دهد.

مرگ ومیریکی از مهم ترین وقایع حیاتی است که بررسی آن در سیاست گذاری های جمعیتی اهمیت بسزایی دارد. این پژوهش با هدف ارزیابی کیفیت داده های مرگ ومیر در ایران طی سال های ۱۳۸۵ تا ۱403، با استفاده از روش ده مرحله ای سازمان جهانی بهداشت انجام شد. در این مطالعه از داده های سرشماری۱۳۸۵،۱۳۹۰، ۱۳۹۵ و داده های پیش بینی جمعیت مرکز آمار برای سال های1400 تا1403 استفاده شده است. یافته ها نشان می دهد که نرخ مرگ ومیر در ایران پایین تر از استانداردهای جهانی است؛ به گونه ای که نرخ مرگ ومیر مردان شهری حدود پنج در هزار و برای زنان و مردان روستایی کمتر از پنج در هزار گزارش شده است. براساس معیارهای جهانی، نرخ مرگ ومیر کمتر از پنج در هزار بیانگر وجود کم ثبتی در داده ها است. نتایج، کاهش غیرمعمول نرخ مرگ ومیر کودکان زیر پنج سال و زیر یک سال را در مناطق شهری و روستایی در طی سال های مدنظر نشان می دهد. همچنین نوسان هایی در داده ها مشاهده می شود که نشان دهنده خطا و کم ثبتی در داده های مرگ ومیر، به ویژه بین کودکان زیر یک سال در مناطق روستایی است. علاوه براین، میزان کم ثبتی در داده های مرگ ومیر زنان بیشتر از مردان است. به طورکلی، زنان و کودکان بیشترین میزان کم ثبتی درداده های ثبت مرگ ومیر کشور را دارند که نشان دهنده نیاز به بهبود نظام ثبت وقایع حیاتی در ایران است.