تحلیل فضایی مناطق دارای ریسک بالا برای سلامت کودکان مطالعه موردی: شهر تهران(مقاله علمی وزارت علوم)
منبع:
جغرافیا و توسعه فضایی دوره ۲ زمستان ۱۴۰۴ شماره ۴
83 - 97
حوزههای تخصصی:
عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت در بسترهای سیاسی و اجتماعی–اقتصادی به عنوان چارچوبی کلیدی در تحلیل نابرابری های سلامت شناخته می شوند و شامل ابعاد اقتصادی، فرهنگی و ساختاری هستند. این عوامل با شاخص هایی همچون درآمد، سطح تحصیلات، جایگاه شغلی، طبقه اجتماعی و کیفیت محیط زندگی ارتباط دارند و به طور مستقیم بر سلامت کودکان اثر می گذارند. کودکان ساکن در محله های دارای کیفیت پایین مسکن یا بافت های ناکارآمد شهری، بیشتر در معرض بیماری ها و پیامدهای منفی سلامت قرار دارند. این پژوهش با هدف شناسایی و ارزیابی عوامل محیطی مؤثر بر سلامت کودکان در شهر تهران، از سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) بهره گرفته است. بدین منظور، سه بُعد اصلی شامل بُعد سیاسی (کیفیت و کمیت خدمات درمانی)، بُعد ساختاری (کیفیت و دسترسی به خدمات آموزشی و اجتماعی) و بُعد واسطه ای (محیط فیزیکی، کیفیت مسکن و ویژگی های کالبدی – اجتماعی محله) موردبررسی قرار گرفت. بر اساس نظرسنجی از کارشناسان سلامت شهری و خانوارهای دارای کودک، شش معیار کلیدی تعیین شد: آلودگی هوا، توزیع بیمارستان های تخصصی اطفال، کیفیت و سرانه فضاهای سبز، حجم و شدت ترافیک، تراکم جمعیت و نسبت جمعیت کودکان. داده های میدانی حاصل از ۱۰ خانوار منتخب برای اعتبارسنجی مدل به کار رفت. نتایج تحلیل با استفاده از مدل فازی پروداکت نشان داد که مناطق برخوردار تهران به دلیل سطح بالاتر رفاه و ضوابط سخت گیرانه تر شهری، وضعیت مطلوب تری در شاخص های سلامت کودکان دارند.