ارائه مدل تلفیقی بهبود مدیریت بنادر کانتینری با تمرکز بر توسعه پایدار(مقاله علمی وزارت علوم)
منبع:
چشم انداز مدیریت صنعتی سال ۱۵ پاییز ۱۴۰۴ شماره ۵۹
118 - 140
حوزههای تخصصی:
مقدمه و اهداف: با توجه به نقش حیاتی بنادر در تجارت جهانی و زنجیره های تأمین، توسعه مدل های مدیریت پایدار بنادر به یکی از اولویت های اصلی در صنعت دریایی تبدیل شده است. این پژوهش با تمرکز بر یافته های تحقیقات صورت گرفته در زمینه مدیریت پایداری تلاش دارد تا یک مدل تلفیقی برای ارزیابی و اولویت بندی عوامل مؤثر بر پایداری بنادر کانتینری تدوین نماید. هدف اصلی این تحقیق، بررسی و وزن دهی معیارهای پایداری در سه بعد محیط زیست، اجتماعی و اقتصادی است تا به حاکمیت بنادر در تصمیم گیری جامع در مدیریت بندر کمک کند. بر این مبنا، این مدل به دنبال کاهش پیچیدگی های ارزیابی پایداری و افزایش دقت در سنجش عوامل کلیدی مؤثر بر عملکرد پایدار بنادر است.
روش ها: در این پژوهش، از روش دلفی فازی برای غربالگری و تأیید عوامل پایداری مبنا استفاده شده است. ابتدا با درنظر گرفتن یافته های موجود در ادبیات و نظرسنجی از ۱۴ خبره، 26 معیار پایداری بررسی و تأیید شدند. سپس، از روش فوکام فازی برای وزن دهی و اولویت بندی این معیارها استفاده شد. در این مرحله، ۸ خبره دارای تجربه مرتبط در حوزه مدیریت بنادر و پایداری، داده های لازم را از طریق پرسشنامه های طراحی شده ارائه کردند. روش فوکام فازی به دلیل کاهش تعداد مقایسات زوجی و امکان لحاظ کردن عدم قطعیت ها، انتخاب شده است. طی این فرآیند، معیارها بر اساس اهمیت نسبی شان رتبه بندی شدند و وزن های نهایی عوامل اصلی و معیار های متناظر آنها محاسبه گردید.
یافته ها: نتایج این پژوهش نشان می دهد که در بین ابعاد پایداری مرتبط با بنادر کانتینری، بعد زیست محیطی با وزن ۰.۵۴۱ بالاترین اهمیت را دارد، در حالی که ابعاد اقتصادی و اجتماعی به ترتیب با وزن های ۰.۳۰۴ و ۰.۱۵۴ در اولویت های بعدی قرار می گیرند. در بین زیرمعیارهای زیست محیطی، مدیریت آلودگی آب (با وزن نسبی ۰.۱۸۶۴) بالاترین رتبه را به خود اختصاص می دهد و پس از آن، مدیریت آلودگی هوا (با وزن نسبی ۰.۱۳۸۸) و حفاظت از اکوسیستم ها و زیستگاه ها (با وزن نسبی ۰.۱۰۵۱) به لحاظ اهمیت در جایگاه های بعدی قرار می گیرند.
در بعد اقتصادی، بازدهی عملیاتی بندر (وزن نسبی ۰.۱۷۶۰) بیشترین اهمیت را داشته، و پس از آن، بهره وری ارزش افزوده (وزن نسبی ۰.۱۳۲۱) و تأمین مالی توسعه بندر (وزن نسبی ۰.۱۱۹۲) در رتبه های بعدی قرار می گیرند که نشان دهنده نقش این عوامل در توسعه اقتصادی بندر است. در بعد اجتماعی، سلامت و ایمنی (با وزن نسبی ۰.۲۲۲۸) به عنوان مهم ترین معیار شناخته شد، در حالی که ایجاد اشتغال و امنیت شغلی (با وزن نسبی ۰.۱۵۷۷) و آموزش مهارت های شغلی (با وزن نسبی ۰.۱۱۷۳) نیز از اهمیت بالایی برخوردار بودند. به صورت کلی نیز، نتایج این پژوهش نشان می دهد که مدیریت آلودگی آب و هوا و حفاظت از اکوسیستم ها و زیستگاه ها به ترتیب با اوزان نهایی ۰.۱۰۰۸، 0.1388 و 0.1051 مهم ترین عامل تأثیرگذار بر پایداری بنادر هستند. این یافته ها مبین آن است که تمرکز بر این عوامل می تواند به طور قابل توجهی به کاهش اثرات منفی زیست محیطی فعالیت های بندری کمک کند، رضایت ذینفعان را افزایش دهد، و از طریق بهبود عملکرد زیست محیطی، رقابت پذیری بنادر را در سطح جهانی ارتقا بخشد. همچنین، این رویکرد می تواند به بنادر در دستیابی به اهداف توسعه پایدار جهانی (SDGs) و همسویی با مقررات بین المللی زیست محیطی کمک کند، که در نهایت منجر به ایجاد یک سیستم بندری پایدارتر و مسئولیت پذیرتر خواهد شد.
نتیجه گیری: این پژوهش یک روش ساختاریافته برای ارزیابی و اولویت بندی عوامل پایداری در بنادر کانتینری ارائه می دهد که می تواند در شناسایی حوزه های بهبود و اجرای استراتژی های پایدار کمک کند. مدل ارائه شده در این تحقیق به عنوان ابزاری کاربردی برای پایش عملکرد پایداری و همسویی با استانداردهای بین المللی پیشنهاد می شود.