مجتبی گل محمدی شورکی

ارتقای بهره ورری به عنوان یکی از راهکارهای مهم تأمین رشد اقتصادی و افزایش رقابت پذیری بنگاه ها مورد توجه بوده است، به گونه ای که کشورهای موفق بخش قابل ملاحظه ای از رشد تولید خود را از این طریق به دست آورده اند. از سویی، توسعه بورس اوراق بهادار از ابزارهای مهم جهت نیل به رشد پایدار اقتصادی و افزایش بهره وری محسوب می شود. هدف این تحقیق بررسی تأثیر پذیرش شرکت ها در بورس اوراق بهادار بر کارایی فنی (بهره وری) شرکت های مزبور می باشد. در این راستا، 17 شرکت از شرکت های متعلق به گروه صنعت سیمان، گچ و آهک انتخاب شده و کارایی فنی آنها با رویکرد تحلیل پوششی داده ها در طول 3 سال پیش و پس از پذیرش در بورس مورد محاسبه قرار گرفته است. نتایج تحقیق حاکی از افزایش بهره وری شرکت ها پس از پذیرفته شدن در بورس اوراق بهادار است، به گونه ای که میانگین شاخص بهره وری از 603/. پیش از پذیرش در بورس به 660/. پس از پذیرش افزایش یافته است. علاوه بر این، با مقایسه شاخص های بهره وری پیش و پس از پذیرش در بورس از طریق آزمون مقایسه زوجی این افزایش در بهره وری معنادار است.

هدف این تحقیق، درک عوامل موثر بر قیمتگذاری خدمات حسابرسی وسنجش رقابتپذیری بازار حق- الزحمه حسابرسی از طریق بررسی چسبندگی حقالزحمه حسابرسی میباشد. مطالعه رفتار حقالزحمه حسابرسی، میتواند علت عدم کاربرد الگوهای حقالزحمه حسابرسی را در برآورد مبلغ دقیق آن روشن سازد. برای این منظور، نمونهای متشکل از 61 شرکت پذیرفتهشده در بورس اوراق بهادار تهران در فاصله بین سالهای 1387 تا 1392 انتخاب شده است. فرضیات تحقیق با استفاده از تحلیل رگرسیون مبتنی بر داده- های ترکیبی و مقطعی، آزمون شده است. شواهد تحقیق نشان میدهد که حقالزحمههای حسابرسی دارای چسبندگی است. به عبارتی با تغییر شرایط، تغییر قابل ملاحظه و سریع در مبلغ حقالزحمه صورت نمیگیرد. به علاوه، تغییرات مثبت در حقالزحمه، بیشتر از تغییرات منفی رخ میدهد و این یعنی واکنش صاحبکاران نسبت به افزایش در مبلغ حقالزحمه، کمتر است. این نتایح حاکی از این موضوع است که بازار حقالزحمه حسابرسی در ایران غیررقابتی است و تعیین مبلغ آن بر مبنای تمام اطلاعات موجود انجام نمیشود.

هدف: سیاست های مالیاتی از مهم ترین عوامل مؤثر بر متغیرهای اقتصادی در سطح کلان محسوب می شود. مطالعه چگونگی تغییرات درآمدهای مالیاتی نسبت به تغییرات تولید ناخالص داخلی (کشش مالیاتی) از جمله مفاهیم اساسی در این حوزه به شمار می آید. لذا، بر پایه استدلال فوق، هدف اصلی این مقاله بررسی کشش مالیاتی در سطح خرد (چسبندگی مالیات) است. در این راستا، آهنگ تغییرات مالیات بر درآمد (سود) شرکت ها در مقایسه با تغییرات سود شرکت سنجیده می شود. چسبندگی مالیات در صورتی وجود دارد که نرخ کاهش در مالیات از نرخ کاهش در سود کمتر باشد.  روش: برای بررسی موضوع نمونه ای متشکل از 284 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در فاصله سال های 1390 تا 1397 انتخاب شده است. داده ها با استفاده از رگرسیون تحلیل شده است.  یافته ها: نتایج پژوهش نشان می دهد چسبندگی مالیات در سطح شرکت های مورد مطالعه وجود ندارد. به علاوه، تأثیر متغیرهای رشد اقتصادی و شدت سرمایه معنا دار نیست. بااین حال، اهرم مالی می تواند چسبندگی مالیات را کاهش دهد. نتیجه گیری: دلیل عدم چسبندگی مالیات را از یک بعد می توان به سیاست های مالیاتی دولت و کاهش اتکا به مالیات بر سود شرکت ها در سال های مورد مطالعه و همچنین توجه کم به مالیات بر عایدی سرمایه در ساختار مالیاتی نسبت داد. از بعد دیگر می توان تخصص شرکت های پذیرفته شده در بورس نسبت به شرکت های غیربورسی در برنامه ریزی مالیاتی را در این امر دخیل دانست. به طور خلاصه با توجه به اهمیت درآمدهای مالیاتی در شرایط تحریمی حال حاضر کشور (کاهش نرخ رشد اقتصادی) مطلوب است وزن مناسبی در ساختار مالیاتی کشور به مالیات بر عایدی سرمایه اختصاص یابد.

محیط تجاری امروزی، زمینه کاربست و ادغام تئوری ذی نفعان را با تئوری نمایندگی در استراتژی های مالی و مدیریتی شرکت ها فراهم آورده است. در این راستا، مدیریت و ایجاد تعادل بین منافع کلیه ذی نفعان حائز اهمیت است. هدف از این پژوهش، بررسی تأثیر مدیریت ذی نفعان بر سود تقسیمی و ارزش شرکت مطابق با تحلیل های تئوری نمایندگی و تئوری ذی نفعان است. برای سنجش شاخص مدیریت ذی نفعان، جریان های نقدی پرداختی به هر یک از گروه های ذی نفع مبنا قرار گرفته است. برای بررسی موضوع، نمونه ای متشکل از 220 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار در فاصله سال های 1389 تا 1394 انتخاب شده و داده ها با استفاده از رگرسیون تجزیه و تحلیل شده است. شواهد تحقیق نشان می دهد رابطه مثبت و معناداری بین مدیریت ذی نفعان و سود تقسیمی وجود دارد. همچنین بین مدیریت ذی نفعان و ارزش بازار شرکت رابطه منفی و معناداری برقرار است. این نتایج نشان می دهد در محیط ایران، مدیریت ذی نفعان نیز بیشتر در جهت منافع سهامداران صورت می گیرد.

حسابرسان برای قیمت گذاری خدمات حسابرسی از عوامل گوناگونی استفاده می کنند. از لحاظ نظری، ریسک و پیچیدگی واحدی که رسیدگی می شود از عوامل اصلی مؤثر بر حق الزحمه حسابرسی است. هدف این پژوهش، بررسی تأثیر ریسک با وضعیت مالیاتی شرکت بر حق الزحمه حسابرسی است. ریسک یادشده از طریق اندازه نرخ مؤثر مالیاتی شرکت کمی سازی می شود. در این راستا، هر چه نرخ مؤثر مالیاتی کمتر باشد، ریسک وضعیت مالیاتی شرکت (اجتناب مالیاتی) بیشتر است. برای بررسی این موضوع، نمونه ای متشکل از 62 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در سال های 1387 تا 1392 انتخاب شد. فرضیه های پژوهش به کمک تحلیل رگرسیون بررسی شدند. شواهد پژوهش نشان می دهد رابطه منفی (مثبت) و معنا داری میان نرخ مؤثر مالیات (ریسک وضعیت مالیاتی) و حق الزحمه حسابرسی وجود دارد. به بیانی، هر چه وضعیت مالیاتی شرکت از ریسک بیشتری برخوردار باشد، حق الزحمه حسابرسی بیشتری پرداخت می شود. همچنین نتایج پژوهش برقراری رابطه مثبت و معنادار میان اندازه شرکت و گزارش زیان را تأیید کرد و نشان داد میان اهرم مالی و اظهار نظر تعدیل شده با حق الزحمه حسابرسی رابطه منفی و معناداری وجود دارد.

حق الزحمه حسابرسی به عنوان یکی از نشانه های تلاش حسابرسی، عاملی مهم در پذیرش یا رد یک کار حسابرسی از جانب صاحب کاران و حسابرسان محسوب می شود. ویژگی های شرکت صاحب کار و به خصوص ویژگی های گزارشگری مالی از عوامل مهمی است که می تواند بر زمان اجرای عملیات حسابرسی و به دنبال آن بر حق الزحمه حسابرسی نیز تأثیر بگذارد. هدف اصلی این پژوهش بررسی رابطه بین قابلیت مقایسه اطلاعات حسابداری (به عنوان یکی از ویژگی های کیفی گزارشگری مالی) و حق الزحمه حسابرسی است. برای این منظور، نمونه ای متشکل از 70 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در فاصله بین سال های 1393 تا 1397 مورد مطالعه قرار گرفته است. فرضیات پژوهش با استفاده از تحلیل رگرسیون مبتنی بر داده های مقطعی آزمون شده است. شواهد پژوهش نشان می دهد رابطه منفی (معکوس) و معنی دار بین قابلیت مقایسه اطلاعات حسابداری و حق الزحمه حسابرسی وجود دارد. این نتیجه از منظر ریسک ذاتی حسابرسی و کارایی اطلاعاتی قابل تفسیر است؛ چراکه قابلیت مقایسه اطلاعات حسابداری، ریسک حسابرسی و هزینه کسب شواهد را کاهش می دهد. هم چنین، نتایج پژوهش نشان می دهد رابطه منفی و معنی دار بین قابلیت مقایسه و تأخیر گزارش حسابرسی وجود دارد. به علاوه، نتایج حاکی از این است رابطه منفی بین حق الزحمه حسابرسی و استقلال هیئت مدیره، تمرکز مالکیت و مالکیت نهادی به عنوان سازوکارهای حاکمیت شرکتی، معنی دار نیست.

محتوای گزارش حسابرسی و صدور به هنگام آن برای استفاده کنندگان دارای بار اطلاعاتی است. در این پژوهش، رابطه بین قابلیت مقایسه اطلاعات حسابداری به عنوان یکی از ویژگی های کیفی ارائه اطلاعات مالی با تاخیر گزارش حسابرسی و اظهار نظر حسابرسی آزمون شده است. برای اندازه گیری قابلیت مقایسه حسابداری، الگوی دیفرانکو و همکاران (2011) مورد استفاده قرار گرفته است. برای بررسی موضوع، نمونه ای متشکل از 115 شرکت پذیرش شده در بورس اوراق بهادار تهران در فاصله سال های 1392 تا 1396 (575 شرکت – سال) انتخاب و داده ها به روش تابلویی و با استفاده از رگرسیون تجزیه و تحلیل شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد بین قابلیت مقایسه حسابداری با تاخیر گزارش حسابرسی و تعداد بندهای شرط رابطه منفی و معنی دار وجود دارد. این نتیجه از منظر ریسک ذاتی حسابرسی و کارایی اطلاعاتی قابل تفسیر است؛ چرا که قابلیت مقایسه حسابداری، ریسک حسابرسی و هزینه کسب اطلاعات را کاهش می دهد. به طور خلاصه می توان بیان داشت که قابلیت مقایسه حسابداری، سودمندی اطلاعات حسابداری را برای حسابرسان مستقل افزایش می دهد و در مجموع منجر به بهبود کیفیت حسابرسی می گردد.

هدف: سنجش ریسک پروژه ها و ارتباط آن با بازده یکی از عوامل اساسی در تصمیم های سرمایه گذاری است؛ به گونه ای که اجتناب از ریسک و ریسک پذیری بیش از حد درنهایت، بر ارزش شرکت تأثیر می گذارد. هدف اصلی این پژوهش، بررسی رابطه بین سطح ریسک پذیری شرکت و ارزش شرکت است؛ به علاوه رابطه بین نقدشوندگی سهام و ارزش شرکت نیز مطالعه شده است. روش: برای آزمون فرضیه های پژوهش، تعداد 156 شرکت از شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در بازه زمانی 1393 تا 1397 مطالعه شده است. داده ها به روش همبستگی با استفاده از الگوی رگرسیونی و مبتنی بر ساختار مقطعی و نرم افزار Eviews تجزیه و تحلیل شده است. نتایج: نتایج پژوهش نشان می دهد ریسک پذیری شرکت رابطه مثبت و معنی داری با ارزش شرکت دارد؛ با این حال شاخص های مختلف نقدشوندگی حاکی از نتایج مختلفی است؛ به گونه ای که نسبت گردش سهام، نسبت عدم نقدشوندگی آمیهود و درصد سهام شناور آزاد فاقد رابطه معنی دار با ارزش شرکت است؛ ولی رتبه نقدشوندگی شرکت رابطه مثبت و معنی داری با ارزش شرکت دارد؛ به علاوه نتایج نشان می دهد نقدشوندگی سهام رابطه بین ریسک پذیری و ارزش شرکت را تعدیل نمی کند. نوآوری : تاکنون، در پژوهش های داخلی رابطه بین ریسک پذیری شرکت و ارزش شرکت مطالعه نشده است؛ همچنین الگوی معرفی شده برای سنجش ریسک پذیری تاکنون، استفاده نشده و به جای استفاده از داده های مالی (انحراف معیار بازده سهام) از داده های حسابداری برای تبیین ریسک پذیری استفاده شده است.  

در محیط پیچیده امروزی، قضاوت حرفه ای حسابرسان نقشی اساسی در شفافیت گزارشگری مالی ایفا می کند. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر منبع کنترل، تجربه حسابرسی، وظیفه شناسی و پیچیدگی وظیفه بر قضاوت حرفه ای حسابرسان در بین شرکا و مدیران فنی شاغل در مؤسسات حسابرسی ایران انجام شده است. داده های پژوهش از طریق توزیع الکترونیک پرسشنامه در بین ۲۶۰ نفر از شرکا و مدیران فنی شاغل و با استفاده از روش نمونه گیری دردسترس در سال ۱۴۰۳ گردآوری شد. تحلیل داده ها با مدل سازی معادلات ساختاری و نرم افزار Smart PLS انجام گرفت. نتایج پژوهش نشان داد که تجربه حسابرسی و وظیفه شناسی اثر مثبت و معنادار و منبع کنترل اثر منفی و معناداری بر قضاوت حرفه ای دارد، در حالی که پیچیدگی وظیفه اثر معناداری بر قضاوت حرفه ای حسابرسی نداشت. یافته های پژوهش ضرورت توجه مؤسسات حسابرسی به تجربه و وظیفه شناسی در فرآیندهای استخدام و آموزش منبع کنترل درونی را برجسته می کند.ا ین پژوهش مدلی جامع برای بررسی عوامل روان شناختی، تجربی و شخصیتی مؤثر بر قضاوت حرفه ای ارائه می دهد. همچنین، یافته های پژوهش نشان می دهد که تقویت منبع کنترل درونی حسابرسان (افزایش اعتماد به نفس و استقلال در تصمیم گیری) و کاهش وابستگی آنها به عوامل بیرونی، راهکاری مؤثر برای بهبود کیفیت قضاوت حرفه ای محسوب می شود.

ارائه خدمات بانکی با کیفیت بالا یکی از ارکان اساسی در موفقیت و بقای بانک ها در بازار رقابتی امروز است. تکنیک های حسابداری مدیریت راهبردی نقش کلیدی در بهبود مستمر خدمات بانکی ایفا می کنند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر سه تکنیک حسابداری مدیریت راهبردی شامل تکنیک هزینه یابی کیفیت، تکنیک مدیریت کیفیت جامع و تکنیک تئوری محدودیت بر بهبود خدمات بانکی انجام شده است. این پژوهش از جهت هدف، کاربردی و از لحاظ گردآوری داده ها، توصیفی و پیمایشی است. در این پژوهش، از پرسش نامه محقق ساخته استفاده شده است. نمونه آماری شامل 185 نفر از حسابداران بانک ها، مدیران و اعضای هیات علمی دانشگاه کشور می باشند. جهت سنجش پایایی پرسشنامه از ضریب آلفای کرونباخ و آزمون تی جهت آزمون داده ها استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان داد که تکنیک های حسابداری مدیریت راهبردی شامل تکنیک هزینه یابی کیفیت با هشت شاخص، تکنیک مدیریت کیفیت جامع با دوازده شاخص و تکنیک تئوری محدودیت با ده شاخص موجب بهبود خدمات بانکی می گردد. همچنین نتایج پژوهش بر اهمیت تکنیک های حسابداری مدیریت راهبردی در ارتقای کیفیت خدمات بانکی تأکید می کند.

هدف: طبق پژوهش های پیشین، عوامل اثرگذار زیادی بر سطح ریسک پذیری شرکت ها معرفی شده است. هدف پژوهش حاضر، بررسی تأثیر نقدشوندگی سهام بر سطح ریسک پذیری شرکت است. به علاوه، تأثیر نقدشوندگی سهام بر هزینه سرمایه نیز مطالعه شده است. روش: برای بررسی موضوع، اطلاعات مالی 156 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی دوره زمانی 1391 تا 1400 مورد مطالعه قرار گرفته است. داده ها با استفاده از الگوی رگرسیونی چندمتغیره به روش داده های مقطعی و تابلویی و نرم افزار Eviews تجزیه وتحلیل شد. جهت اندازه گیری نقدشوندگی سهام از شاخص های نسبت گردش سهام، نسبت عدم نقدشوندگی آمیهود، درصد سهام شناور آزاد و رتبه نقدشوندگی استفاده شده است. یافته ها: نتایج پژوهش نشان داد نسبت گردش سهام و رتبه نقدشوندگی تأثیر مثبت و معنی داری بر ریسک پذیری شرکت دارد. بااین حال، نسبت آمیهود تأثیر منفی بر آن دارد و درصد سهام شناور آزاد فاقد تأثیر معنی دار بر ریسک پذیری است. درمجموع، نتایج پژوهش تأثیر مثبت و معنی دار نقدشوندگی سهام بر ریسک پذیری را نشان می دهد. به علاوه، نتایج نشان داد شاخص های نقدشوندگی بر هزینه سرمایه تأثیر معنی داری ندارند. نتیجه گیری: به طور خلاصه می توان بیان داشت، نقدشوندگی سهام ریسک سرمایه گذاری در بازار ثانویه را کاهش می دهد و سازوکارهای نظارتی را تقویت می کند و در این شرایط انگیزه مدیران شرکت ها برای اتخاذ پروژه های ریسکی ولی باارزش تقویت می شود.