رحیم مرادی

مقدمه و هدف: استعدادیابی و هدایت تحصیلی به عنوان یکی از ارکان اساسی در توسعه استعدادها و انتخاب مسیر شغلی و تحصیلی دانش آموزان، نیازمند الگوهای جامع و علمی است. هدف از پژوهش حاضر تدوین مولفه ها و عناصر و تعیین اعتبار الگوی استعدادیابی و هدایت تحصیلی دانش آموزان در مدارس البرز بود. روش شناسی پژوهش: پژوهش حاضر با روش کیفی و مبتنی بر نظریه داده بنیاد انجام شد. جامعه آماری شامل صاحب نظران و متخصصان مشاوره، راهنمایی شغلی و هدایت تحصیلی بود که از میان آن ها 12 نفر به روش نمونه گیری نظری برای مصاحبه عمیق انتخاب شدند. مصاحبه ها تا اشباع نظری ادامه یافت. برای اعتبارسنجی الگوی پیشنهادی، 14 متخصص به صورت نمونه گیری هدفمند مشارکت داشتند. ابزار پژوهش شامل مصاحبه با متخصصان و مشاوران مدارس بود. جهت بررسی روایی محتوایی الگوی پیشنهادی، از شاخص روایی محتوایی(CVI) و مناسبت کلی(S-CVI) استفاده شد. یافته ها: شاخص روایی محتوایی(CVI) نشان دهنده جامعیت قضاوت های مربوط به روایی یا قابلیت مدل، یا ابزار نهایی می باشد. از آنجایی که حداقل مقدار قابل قبول برای CVI برابر با 79/0 است، نتایج نشان می هد که این عدد برای تمام معیارهای الگو بالای 79/0 است و لذا می توان نتیجه گرفت که الگوی پیشنهادی از روایی محتوایی مناسبی برخورد است. بحث و نتیجه گیری: با توجه نتایج، الگوی استعدادیابی و هدایت تحصیلی می تواند به دانش آموزان امکان طراحی و راهبردی کردن آینده شغلی و تحصیلی خود را بدهد و به آنها اعتماد به نفس و امید بیشتری برای دستیابی به اهداف خود ببخشد.

هدف از انجام این پژوهش، اثربخشی راهبرد یادگیری فعال مبتنی بر فناوری بر رضایت تحصیلی و انعطاف پذیری شناختی دانش آموزان دوره ابتدایی در درس علوم تجربی بود. روش پژوهش نیمه آزمایشی از نوع طرح پیش-آزمون-پس آزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان دختر پایه ششم دوره ابتدایی شهرستان دره شهر بود. برای انتخاب حجم نمونه از روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شد به این صورت که تعداد 36 نفر از دانش آموزان پایه ششم دوره دوم ابتدایی انتخاب و سپس نمونه منتخب به صورت تصادفی در قالب گروه های آزمایش (18 نفر) و گواه (18 نفر) قرار گرفتند. برای جمع آوری داده ها در خصوص رضایت تحصیلی از پرسشنامه رضایت مندی تحصیلی هیوبر(2001) و از آزمون استروپ (1935) برای سنجش انعطاف پذیری شناختی دانش آموزان استفاده شد. گروه آزمایش طی هشت جلسه با استفاده از راهبرد یادگیری فعال مبتنی بر فناوری، درس علوم تجربی پایه ششم را آموزش دیدند و گروه کنترل به شیوه معمول آموزش دیدند. برای تجزیه وتحلیل داده ها از روش های آماری در دو سطح توصیفی (شاخص های مرکزی و پراکندگی) و استنباطی (تحلیل کوواریانس چند متغییری) استفاده شد. نتایج نشان داد که راهبرد یادگیری فعال مبتنی بر فناوری بر رضایت تحصیلی دانش آموزان تأثیر معنی دارد اما در متغییر انعطاف پذیری شناختی تاثیر معنی داری مشاهده نشد. با توجه به نتایج این پژوهش در خصوص اثربخشی راهبرد یادگیری فعال مبتنی بر فناوری بر رضایت تحصیلی دانش آموزان دوره ابتدایی، پیشنهاد می شود کاربست این راهبرد در دستور کار معاونت آموزش ابتدایی وزارت آموزش وپرورش قرار گیرد.

پیشینه و اهداف: در عصر حاضر، با پیشرفت روزافزون فناوری های هوش مصنوعی، تحولات چشمگیری در حوزه های مختلف از جمله آموزش و پرورش رخ داده است. معلمان، به عنوان محور اصلی فرآیند یاددهی-یادگیری، نیازمند سازگاری با این تغییرات و بهره گیری از ابزارهای نوین آموزشی هستند هدف پژوهش حاضر بررسی تاثیر استفاده از فناوری ها و برنامه های کاربردی هوش مصنوعی در افزایش یادگیری خود راهبر و توسعه حرفه ای نو معلمان دوره ابتدایی بود. روش ها : روش انجام پژوهش،شبه آزمایشی و طرح پیش-آزمون-پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل تمامی معلمان پایه دوم ابتدایی ناحیه 2و 3 شهر کرج در سال تحصیلی ۰۳-۱۴۰۲ بود و روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای بود که از هر دو ناحیه آموزش و پرورش به تصادف دو مدرسه انتخاب شد. ابزار گردآوری داده شامل به پرسشنامه یادگیری خودراهبردی فیشر و همکاران (۲۰۱۳) و پرسشنامه استاندارد توسعه حرفه ای معلمان گروه استانداردهای حرفه ای کنتاکی(۲۰۱۱) استفاده شد. گروه آزمایش طی ۷ جلسه ۵۵ دقیقه ای مهارت های تدریس اثربخش را با کمک فناوری ها و برنامه های کاربردی هوش مصنوعی Sider extension, Imagica AI, Taskade آموزش دیدند. گروه کنترل با روش مرسوم در این مدت آموزش دید. به منظور تجزیه و تحلیل داده های پژوهش از شاخص های آمار توصیفی فراوانی میانگین، انحراف معیار) و جهت بررسی فرضیه ها از آزمون تحلیل کوواریانس چند متغیره استفاده شد.. یافته ها: نتیجه تحقیق نشان داد استفاده از هوش مصنوعی در افزایش یادگیری خود راهبر و زیر مولفه های آن شامل خود مدیریتی و خود کنترلی اثربخش بود. همچنین نتیجه تحقیق نش

هدف پژوهش حاضر، بررسی اثربخشی یادگیری تلفیقی مبتنی بر مدل چرخش ایستگاه بر مهارت حل مسئله و بهزیستی تحصیلی دانش آموزان پایه پنجم دوره ابتدایی بود. روش پژوهش، شبه تجربی با طرح پیش آزمون- پس آزمون با گروه کنترل انتخاب شد. جامعه آماری پ ژوهش شامل تمامی دانش آموزان پایه پنجم دوره ابتدایی شهرستان ساوه در سال تحصیلی 1402-1401 بود. برای انتخاب حجم نمونه از روش نمونه گیری در دسترس استفاده شد. به این صورت که شرکت کنندگان پژوهش، 40 نفر از دانش آموزان پایه پنجم به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش(20 نفر) و گواه (20 نفر) جایگزین شدند. ابزار جمع آوری داده ها پرسشنامه ی مهارت حل مسأله هپنر و پترسن(1982) و پرسشنامه ی بهزیستی تحصیلی تومینین سوینی و همکاران(2012) بود . پس از انجام فرآیند پیش آزمون، گروه آزمایش به مدت 12 جلسه، مفاهیم درس ریاضی پایه پنجم را با رویکرد یادگیری تلفیقی مبتنی بر مدل چرخش ایستگاه آموزش دیدند و گروه کنترل نیز به شیوه ی مرسوم و متداول کلاسی آموزش را دریافت نمودند. پس از پایان 12 جلسه آموزش، از دو گروه پس آزمون به عمل آمد. جهت تجزیه و تحلیل داده ها از آمار توصیفی (میانگین و انحراف استاندارد) و آمار استنباطی (آزمون تحلیل کوواریانس تک متغیره و چند متغیره) استفاده شد. نتایج یافته ها نشان داد که میانگین متغیر مهارت حل مسئله و بهزیستی تحصیلی در دانش آموزانی که با استفاده از رویکرد یادگیری تلفیقی مبتنی بر مدل چرخش ایستگاه نسبت به دانش آموزانی که به شیوه مرسوم آموزش دیده اند، به طور معنی داری بیشتر شده بود.

هدف پژوهش حاضر بررسی تاثیر تلفیق فناوری واقعیت مجازی بر یادگیری دانش آموزان دوره ابتدایی در درس هنر بود. از روش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون – پس آزمون با گروه کنترل استفاده شد. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان دختر پایه ششم ابتدایی منطقه 5 شهر تهران که در سال تحصیلی 03-1402 مشغول به تحصیل هستند، بود. از آن جایی که به خاطر شرایط مدرسه و آموزش و پرورش امکان تغییر کلاس های دانش آموزان وجود نداشت، روش نمونه گیری در درسترس استفاده شد. به این صورت که از منطقه 5 شهر تهرانی، دبستان ابتدایی دخترانه مبتکر اندیشمند انتخاب و دانش آموزان پایه ششم به صورت تصادفی به دو گروه آزمایش (14 نفر) و گواه (14 نفر) تقسیم شدند. جهت بررسی میزان یادگیری دانش آموزان در درس هنر از آزمون محقق ساخته یادگیری مهارت نقاشی استفاده شد. گروه آزمایش به مدت 6 جلسه 50 دقیقه ای مهارت نقاشی را ازطریق پروتکل واقعیت مجازی آموزش دیدند. گروه کنترل آموزش به روش مرسوم دریافت کردند. پس از پایان جلسات در دو گروه مجددا آزمون یادگیری به عنوان پس آزمون بر روی هر دو گروه اجرا شد. به منظور تجزیه و تحلیل داده ها از شاخص های آماری توصیفی (میانگین و انحراف استاندارد) و آمار استنباطی (تحلیل کوواریانس) استفاده شد. یافته های پژوهش نشان داد تلفیق فناوری واقعیت مجازی بر یادگیری درس هنر دانش آموزان دوره ابتدایی مؤثر است. از این رو می توان نتیجه گرفت که فناوری واقعیت مجازی می تواند به عنوان یک ابزار آموزشی مؤثر در حوزه هنر مورد استفاده قرار گیرد. با توجه به نتایج این پژوهش، می توان به این نتیجه رسید که استفاده از واقعیت مجازی در آموزش هنر، باعث بهبود درک مفاهیم هنری و در نهایت ارتقای سطح یادگیری آن ها می شود.

هدف تحقیق حاضر بررسی تاثیر یادگیری معکوس بر قدرت استدلال و تجزیه و تحلیل دانش آموزان در نوشتن مقاله های کوتاه می باشد. نوع پژوهش حاضر بر اساس اهداف، از نوع کاربردی و از نظر نحوه اجرا از نوع شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون و پس آزمون با گروه گواه بوده است. جامعه آماری پژوهش را کلیه دانش آموزان پایه دهم دوره دوم متوسطه شهر تهران در سال تحصیلی 402-1401 تشکیل دادند که از میان آن ها با روش نمونه گیری در دسترس، 80 نفر انتخاب و به طور تصادفی در ﮔﺮوه آزمایش (20 نفر) و گروه کنترل (20 نفر) جایگزین شدند. ابزار گردآوری داده ها مقیاس استدلال تامسون (2005) بود. در ابتدای تحقیق، از شرکت کنندگان در تحقیق خواسته شد تا پرسشنامه استدلال تامسون را تکمیل و سپس گروه آزمایش به مدت 6 جلسه ی 40 دقیقه ای با روش یادگیری معکوس آموزش دیدند. ولی گروه گواه هیچ آموزشی دریافت نکرد. پس از پایان جلسات در دو گروه آزمایش و گواه ، مجددا پس آزمون بر روی هر دو گروه اجرا شد. به منظور تجزیه و تحلیل داده ها از شاخص های آماری توصیفی (میانگین و انحراف استاندارد) و آمار استنباطی (تحلیل کوواریانس) استفاده شد. یافته های پژوهش نشان داد استفاده از راهبرد یادگیری معکوس بر قدرت استدلال و تجزیه و تحلیل دانش آموزان در نوشتن مقاله های کوتاه تاثیرگذاراست.

هدف اصلی این پژوهش طراحی یک مدل شایستگی برای برنامه ریزان درسی است. روش پژوهش با توجه به ماهیت موضوع و اهداف پژوهش، تحلیلی- استنتاجی توام با بهره گیری از دیدگاه های متخصصین برنامه ریزی درسی است. جهت تعیین مدل شایستگی برنامه ریزان درسی، از متدولوژی 5 مرحله ای بی هام و مایر استفاده شد. بر این اساس در مرحله اول ادبیات موضوع و منابع علمی بررسی گردید. در مرحله دوم طی فرایند مصاحبه که جامعه پژوهشی آن تمام متخصصین و نظریه پردازان برنامه-درسی در ایران بودند، از طریق روش نمونه گیری نظری با 18 نفر از متخصصین برنامه درسی، فهرستی از شایستگی های مورد نیاز برنامه ریزان درسی استخراج شد و در مرحله سوم فهرستی از شایستگی ها براساس مرحله اول و دوم که شامل 30 مؤلفه بود تهیه و تکمیل گردید. در مرحله چهار، جهت اعتباریابی شایستگی های مورد نیاز برنامه ریزان درسی، از پرسشنامه محقق ساخته استفاده شد که اعتبار آن از دید متخصصان مورد تأیید قرار گرفته و پایای آزمون با ضریب آلفای کرونباخ 88% تعیین گردیده است. برای تجزیه و تحلیل داده ها پس از ثبت آنها در نرم افزار spss از آزمون T تک نمونه ای برای اعتباریابی شایستگی ها استفاده شد. در مرحله آخر مدل مفروض از شایستگی های مورد نیاز برنامه ریزان درسی، مشتمل بر22 گویه ارائه گردید .

در هزاره سوم با تغییرات پیچیده ای که در سطح زندگی بشر رخ داده است آموزش نیز دچار تحولاتی شده است. پیشرفت تکنولوژی و تمایلات و توانایی های دانش آموزان نوع دیگری از آموزش را می طلبد. تلفیق آموزش سیار و انیمیشن ها به دلیل در دسترس بودن در هر زمان و هر مکان می تواند یکی از این انواع آموزش ها باشد که در یادگیری دانش آموزان تاثیر بسیار دارد. از این رو پژوهش حاضر با هدف مروری بر پژوهش های انجام شده در مورد غنی سازی محیط های یادگیری سیار با تلفیق انیمیشن و تاثیر آن بر یادگیری مهارت های پایه دانش آموزان پایه اول ابتدایی انجام شده است. روش پژوهش بصورت مروری و بررسی اسناد بود. به این صورت که ابتدا به صورت مرور روایتی برای جمع آوری داده ها از پایگاه های داده ای علمی و موتورهای جست و جو نظیر Science Direct ،Eric ProQuest،Scholar Google برای یافتن متون منتشر شده از ابتدای سال 2000 تا سال 2020 استفاده شد. کلیدواژه های جستجو شامل آموزش سیار، انیمیشن، یادگیری سیار بودند. در مجموع 30 مقاله یافت شد که پس از حذف مقالات فاقد معیارهای ورود، تعداد 18 مقاله مرتبط با موضوع، در مرور باقی ماند و مورد تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد که تلفیق انیمیشن در آموزش سیار دارای قابلیت هایی چون یادگیری مفاهیم، یادگیری شناختی، اثربخشی تدریس می باشند. همچنین انیمیشن ها تاثیر مثبت بر انتقال مفاهیم، انگیزه درونی و بعد عاطفی دانش آموزان دارند. بنابراین می توان نتیجه گرفت که دانش آموزان در شرایط استفاده از عوامل متحرک مانند انیمیشن درک بهتری از دانش آموزان در شرایط یادگیری با عوامل ایستا دارند.

در دهه های اخیر، برنامه «فلسفه برای کودکان» به عنوان یک راهبرد پرسش محور و گفت وگومحور، توانسته به طور معناداری مهارت های تفکر انتقادی، خلاق، همکارانه و استدلالی دانش آموزان دوره ابتدایی را تقویت کند از این رو پژوهش حاضر با هدف غنی سازی فناوری هوش مصنوعی در برنامه فلسفه برای کودکان و بررسی تاثیر آن بر مهارت های شناختی و استدلالی دانش آموزان دوره ابتدایی انجام شد. روش پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل دانش آموزان پایه ششم ابتدایی شهر تهران در سال تحصیلی 04-1403 بود که ۳۴ نفر از آنان به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۱۷ نفر) و کنترل (۱۷ نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش طی هشت جلسه آموزش برنامه فلسفه برای کودکان مبتنی بر قابلیت های هوش مصنوعی را دریافت کرد، در حالی که گروه کنترل آموزش متداول را گذراند. ابزار گردآوری داده ها شامل مقیاس استدلال تامسون (۲۰۰۵) و پرسشنامه استاندارد مهارت های شناختی نجاتی (۱۳۹۲) بود. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیری بررسی شد. یافته ها نشان داد بین میانگین نمرات دو گروه در مهارت های شناختی و استدلالی تفاوت معناداری در مرحله پس آزمون وجود دارد (P<0.05). بنابراین، اجرای برنامه فلسفه برای کودکان مبتنی بر هوش مصنوعی می تواند به طور معناداری موجب ارتقای مهارت های شناختی و استدلالی دانش آموزان شود.

هدف پژوهش حاضر، اثربخشی تلفیق آموزش داستان های فکری فلیپ کم با روش نمایش خلاق بر هوش اخلاقی و مهارت اجتماعی دانش آموزان ابتدایی دوره ابتدایی بود. روش تحقیق از نوع نیمه آزمایشی و جامعه آماری شامل دانش آموزان پایه ششم دوره دوم ابتدایی مدرسه ذهن برتر گرگان بود. تعداد 30 نفر به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و در دو گروه آزمایش و کنترل گمارده شدند. ابزار جمع آوری داده ها، پرسشنامه هوش اخلاقی لینک و کیل (2011) و پرسشنامه مهارت اجتماعی ماتسون و همکاران (1983) بود. گروه آزمایش به مدت 8 جلسه 45 دقیقه ای تحت تاثیر اجرای داستان های فلیپ کم مبتنی بر راهبرد نمایش خلاق قرار گرفت و گروه کنترل اجرای داستان های فلیپ کم بدون تلفیق با روش نمایش خلاق و بصورت سنتی در کلاس انجام شد. برای تجزیه و تحلیل داده های پژوهش از روش های آماری در دو سطح توصیفی (شاخص های میانگین و انحراف معیار) و استنباطی (تحلیل کواریانس چندمتغیره) برای آزمون فرضیه های پژوهش استفاده شد. نتایج نشان داد که آموزش داستان های فلیپ کم با روش نمایش خلاق بر هوش اخلاقی و مهارت اجتماعی دانش آموزان ابتدایی تاثیر مثبت و معناداری دارد (01/0>p). پیشنهاد می شود معلمان در درس تفکر و پژوهش از تلفیق راهبرد نمایش خلاق برای آموزش داستان ها استفاده نمایند.

رمزینه پاسخ سریع یک رمزینه ماتریسی است که دربردارنده ی چیدمانی از نقطه های مربع شکل سیاه رنگ بر روی زمینه سفید است و می توان آن را با پیوندهای رمزینه تلفن همراهِ دوربین دار و هوشمند بازخوانی کرد. چون این فناوری به تازگی در کتاب های درسی به کار گرفته شده، از این رو پژوهش حاضر با هدف تاثیر غنی سازی محتوای کتاب درسی علوم تجربی به کمک فناوری رمزینه پاسخ سریع بر درگیری تحصیلی دانش آموزان دوره ابتدایی انجام شد. روش پژوهش شبه تجربی با طرح پیش آزمون- پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری این پژوهش کلیه دانش آموزان پایه چهارم ابتدایی ناحیه یک شهر قزوین در سال تحصیلی 1401-1402بودند که به روش نمونه گیری در دسترس تعداد ۷0 نفر از دانش آموزان پایه چهارم انتخاب و بصورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. ابزار جمع آوری داده ها، پرسشنامه سنجش درگیری تحصیلی ریو (۲۰۱۳) بود. برای گروه آزمایش، آموزش مفاهیم درس علوم تجربی با استفاده از فناوری رمزینه پاسخ سریع به مدت 13 جلسه ی 45 دقیقه ای( هفته ای یک جلسه) بعد از تدریس معلم جهت مرورکلی و تثبیت یادگیری غنی سازی شد. گروه کنترل، آموزش درس علوم را به شیوه سنتی دنبال کردند. برای تجزیه و تحلیل داده های پژوهش از روش های آماری در دو سطح توصیفی (شاخص های میانگین و انحراف معیار) و استنباطی (تحلیل کواریانس چندمتغیره) برای آزمون فرضیه های پژوهش استفاده شد. نتایج یافته ها نشان داد در هر دو گروه، هر دو روش سنتی و رمزینه بر افزایش درگیری تحصیلی دانش آموزان مؤثر بوده است ولی تأثیر روش رمزینه پاسخ سریع بر درگیری تحصیلی به طور معنی داری بیشتر از روش سنتی بوده است. بنابراین پیشنهاد می شود معلمان در پایان آموزش از فناوری رمزینه پاسخ سریع با هدف تثبیت و تعمیق یادگیری دانش آموزان و درگیرسازی آنها استفاده نماید.