جغرافیای تاریخی شهر نراق (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
شهرهای تاریخی به عنوان بازتابی از تعامل نیروهای طبیعی و انسانی در دوره های گوناگون، همواره بستری برای مطالعه ساختارهای کالبدی و تحولات فضایی به شمار می آیند. با این نگاه، شهر تاریخی نراق با توجه به موقعیت جغرافیایی خاص در مسیر راه های ارتباطی کاشان به غرب ایران و برخورداری از منابع طبیعی و عناصر کالبدی ، تاکنون مورد بررسی قرار نگرفته است . موضوع اصلی این پژوهش، بررسی و تحلیل نقش عوامل جغرافیایی طبیعی و انسانی در شکل گیری ساختار فضایی و تحولات کالبدی شهر نراق در بستر تاریخ است که تاکنون به صورت جامع و نظام مند بدان پرداخته نشده است. ضرورت پژوهش از آن روست که شناخت این عوامل، نه تنها در فهم روند توسعه شهر مؤثر بوده، بلکه در تدوین سیاست های حفاظتی و برنامه ریزی معاصر نیز کاربردهای اساسی خواهد داشت. این پژوهش با رویکرد توصیفی -تاریخی و برمبنای روش گردآوری داده های اسنادی و میدانی صورت گرفته است. در مرحله نخست، منابع مکتوب تاریخی شامل: متون جغرافیایی، سفرنامه ها، وقف نامه ها و اسناد محلی تحلیل شده و سپس داده های حاصل از پیمایش میدانی و مشاهده ساختار کالبدی شهر با اطلاعات متون تطبیق یافته است. نتایج پژوهش نشان می دهد که استقرار نراق در مسیر شاهراه های ارتباطی و بهره مندی از منابع آبی، به همراه شرایط توپوگرافی خاص منطقه، در دوره های تاریخی صفویه و قاجار نقش محوری در رونق اقتصادی و شکل گیری الگوی فضایی خطی شهر ایفا کرده است؛ هم چنین، انقطاع این مسیر ارتباطی و تغییرات اقتصادی در دوره معاصر منجر به اُفت کارکردهای شهری و گسست فضایی میان هسته تاریخی و توسعه های جدید شهری شده است. پژوهش بر لزوم تدوین راهبردهای حفاظتی و بازآفرینی فضایی مبتنی بر احیای ارتباط میان عناصر تاریخی و ساختار معاصر شهر تأکید می کند.Historical Geography of the City of Narāq
Historic cities, as reflections of the interaction between natural and human forces over different periods, have always provided a basis for studying physical structures and spatial transformations. From this perspective, the historic city of Narāq—due to its particular geographical location along the communication routes from Kashan to western Iran and its access to natural resources and physical elements—has so far remained largely unexamined. The main objective of this study is to investigate and analyze the role of both natural and human geographical factors in the formation of the spatial structure and the physical transformations of Narāq throughout its history, an issue that has not yet been addressed in a comprehensive and systematic manner. This study employs a descriptive–historical approach, utilizing both documentary and field data collection methods. Historical written sources—including geographical texts, travelogues, waqf deeds, and local documents—were analyzed. The findings indicate that Narāq’s location along major historical trade routes and its access to water resources, combined with the region’s specific topographical conditions, played a pivotal role in its economic prosperity and in shaping the city’s linear spatial pattern during the Safavid and Qajar periods. The findings indicate that Narāq’s location along major historical trade routes and its access to water resources, combined with the region’s specific topographical conditions, played a pivotal role in its economic prosperity and in shaping the city’s linear spatial pattern during the Safavid and Qajar periods. The interruption of these communication routes and the economic changes in the contemporary era have led to a decline in the city’s urban functions, creating a spatial disconnect between the historic core and the new urban developments. The research highlights the need to formulate conservation strategies and spatial regeneration plans that aim to restore the relationship between the historic elements and the city’s contemporary structure.
Keywords: Narāq, Historical Geography, Communication Routes, Spatial Structure, Historic City.
تبلیغات
