جامعه مدنی و انقلاب اسلامی ایران : استراتژی های مبارزه و گذار مسالمت آمیز (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
انقلاب پدیده ای مدرن و نادر است که ساختارهای اساسی جامعه را دگرگون می کند و نقطه عطفی در تاریخ یک کشور محسوب می شود. انقلاب اسلامی ایران نیز یکی از مهم ترین رویدادهای سیاسی و اجتماعی تاریخ معاصر ایران است که در شکل گیری آن نیروهای اجتماعی و سیاسی متعددی مانند روحانیون، روشنفکران، بازاریان، کارگران، دانشجویان و دیگر اقشار جامعه نقش داشتند که می توان از جامعه مدنی به عنوان یکی از نیروهای مهم و تأثیرگذار در این فرایند یاد کرد. این مقاله به بررسی نقش جامعه مدنی در شکل گیری انقلاب اسلامی و گذار از نظام پهلوی می پردازد و به این پرسش پاسخ می دهد که استراتژی های مبارزاتی مسالمت آمیز جامعه مدنی چه تأثیری بر شکل گیری و پیروزی انقلاب اسلامی داشته است؟ با استفاده از چارچوب نظری جین شارپ، فرضیه این پژوهش بر آن است که جامعه مدنی در دوره پهلوی دوم با تسهیل مشارکت عمومی، طراحی استراتژی های مسالمت آمیز، نافرمانی های مدنی، تحریم ها و اعتصابات، زمینه ساز وقوع انقلاب و گذار از نظام استبدادی شد. این پژوهش با روش تاریخی - تحلیلی انجام شده و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای، رابطه بین جامعه مدنی و وقوع انقلاب اسلامی را بررسی می کند . یافته های پژوهش حاکی از آن است که جامعه مدنی، با اتخاذ شیوه های هدفمند و بهره گیری از ظرفیت های مبارزات مدنی، نقشی محوری در بسیج عمومی و سازمان دهی اعتراضات علیه نظام پهلوی ایفا نمود. این رویکرد، از طریق کاهش هزینه های مبارزاتی و جلب مشارکت گسترده، به تغییر نظام سیاسی وقت منتهی گردید .Civil Society and the Islamic Revolution of Iran: Strategies of Struggle and Peaceful Transition
Revolution is a modern and rare phenomenon that transforms the fundamental structures of society and serves as a turning point in a country’s history. The Islamic Revolution of Iran is one of the most significant political and social events in contemporary Iranian history, shaped by various social and political forces such as clerics, intellectuals, bazaar merchants, workers, students, and other segments of society. Among these, civil society can be regarded as one of the most important and influential actors in this process. This article examines the role of civil society in the formation of the Islamic Revolution and the transition from the Pahlavi regime, addressing the question of how the peaceful struggle strategies of civil society influenced the formation and success of the Islamic Revolution. Using Gene Sharp’s theoretical framework, this study hypothesizes that during the later Pahlavi period, civil society, by facilitating public participation, designing peaceful strategies, organizing civil disobedience, boycotts, and strikes, laid the groundwork for the revolution and the transition from an authoritarian regime. This research employs a historical-analytical method and, drawing on library sources, investigates the relationship between civil society and the occurrence of the Islamic Revolution. The findings indicate that civil society, by adopting purposeful strategies and leveraging the capacities of civic struggle, played a central role in mobilizing the public and organizing protests against the Pahlavi regime. This approach, by reducing the costs of struggle and attracting widespread participation, ultimately led to the transformation of the political system.
تبلیغات
