انتقال میراث حبشی به جزیرهالعرب توسط مهاجران مسلمان (مقاله پژوهشی حوزه)
درجه علمی: علمی-پژوهشی (حوزوی)
آرشیو
چکیده
حبشه سرزمینی کهن در شرق قاره آفریقا و دارای تمدن باسابقه ای بیش از دو هزار سال است. این سرزمین نخستین پناهگاه گروهی از اصحاب پیامبر خدا(ص) بود. اسلام پیش از آنکه در جزیره العرب بسط یابد، در جریان نخستین هجرت مسلمانان، به حبشه وارد شد. هجرت مسلمان به این سرزمین، نقطه عطفی در تاریخ گسترش اسلام قلمداد می شود. اما پرسشی که کمتر مورد توجه قرار گرفته، این است که آیا مهاجران پس از بازگشت به حجاز چیزی از میراث و آداب و رسوم حبشیان را با خود منتقل کرده اند؟ این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی به بررسی گزارش های موجود پرداخته است. در ماجرای هجرت، عده ای از مسلمانان به امر پیامبر(ص) به حبشه مهاجرت کردند تا در سایه حمایت نجاشی قرار گیرند. حبشه سرزمین ناشناخته ای برای اعراب نبود و آنان قبل از اسلام برای تجارت به آنجا رفت و آمد داشتند. مسلمانان مهاجر به حبشه تا سال هفتم هجری یعنی 15 سال در حبشه زیستند و به علت اقامت طولانی به طور طبیعی تحت تأثیر محیط اجتماعی آنجا قرار گرفتند. در نتیجه پس از بازگشت، بخشی از میراث فرهنگی و اجتماعی این سرزمین را وارد جزیرهالعرب نمودند. پژوهش حاضر درصدد است به این پرسش پاسخ دهد که: اقامت پانزده ساله مسلمانان در حبشه، منجر به انتقال چه میراثی از حبشه به جامعه اسلامی شده است؟ در موضوع مهاجرت به حبشه و انعکاس آن در منابع، پژوهش هایی انجام شده است، اما به صورت تخصصی، موضوع انتقال میراث حبشه به جزیره العرب کمتر مورد توجه قرار گرفته است. مهم ترین این میراث عبارت بودند از: مهریه چهار هزار درهمی. در دوره پیامبر اکرم(ص) مهریه زنان دوازده و نیم اوقیه معادل تقریبی پنج هزار درهم یا پانصد دینار بود و برخی از سنت ایشان تبعیت می کردند. در دوره خلفای راشدین نیز بیشتر مسلمانان تابع سنت رسول اکرم(ص) بودند. در دوره امویان مهریه اغلب چهار هزار درهم بود و برخی خلفا نیز بر این میزان مهریه تأکید بسیار داشتند. درباره ریشه این مبلغ در منابع آمده که پیامبر اکرم(ص) با ارسال پیکی به سوی نجاشی، درخواست ازدواج با ام حبیبه از زنان مهاجر به حبشه را نمود. نجاشی برای ام حبیبه چهار هزار درهم یا چهارصد دینار مهریه را تعیین نمود. این کار وی سنتی بخصوص در دوره اموی شد؛ چرا که ام حبیبه خواهر معاویه، موسس سلسله امویان بود. به نظر می رسد این موضوع باعث شد تا برای بالا بردن جایگاه خاندان معاویه و خواهرش در نزد مسلمانان میزان مهریه ام حبیبه را معیاری برای مهریه همه زنان مسلمان قرار دهند. تابوت سرپوشیده دومین میراثی است که از حبشه به جامعه اسلامی منتقل شد. تابوت در میان اعراب پیش از اسلام مرسوم بود، اما شکل سرپوشیده آن سنتی برگرفته از فرهنگ حبشه بود که در همان اوایل دوره اسلامی و در جریان رحلت حضرت فاطمه(س) رواج یافت. روایت مربوط به تابوت در منابع به صورت های مختلف نقل شده است. هرچند اختلافاتی در مورد راویان و حتی اینکه اولین تابوت سرپوشیده برای چه کسی ساخته شد، به چشم می خورد، اما همه منابع متفق هستند که اسماء بنت عمیس اولین بار این تابوت را طبق آنچه که از مراسم تدفین حبشی ها آموخته، آموزش داده است. روایت شده که حضرت فاطمه(س) به اسماء دختر عُمَیس فرمود: چه ناپسند است تابوت هایى که براى زنان مى سازند؛ زیرا در آن پوششى روى بدن مى افکنند و اندام میّت براى مردم مشخص است. اسماء قطعه چوب هاى تازه اى خواست و آن ها را صاف کرد و محکم به یکدیگر بست و آنگاه پارچه اى روى آن انداخت. حضرت فاطمه (س) با دیدن آن تابوت فرمود: چه تابوت زیبایى که مرد بودن و یا زن بودن در آن مشخص نمى شود. حضرت از او خواست که برای او نیز چنین تابوتی ساخته شود. از آنجایی که اکثر منابع نیز به ساخت اولین تابوت برای حضرت فاطمه(س) اشاره دارند، می توان نتیجه گرفت که اولین تابوت به سبک حبشه ای ها مربوط به تابوت حضرت فاطمه(س) بود. سومین میراثی که توسط مهاجران حبشه به جامعه اسلامی منتقل شد، برخی داروهای گیاهی بود. به عنوان نمونه در بیمارى رسول خدا(ص) و ضعف جسمانی ایشان، معجونی گیاهی به دهان آن حضرت مالیدند. معجونی که از مخلوط چند داروی گیاهی ساخته شده بود. این معجون را نیز اسماء دختر عمیس از سرزمین حبشه آموخته بود.The Transmission of Abyssinian Heritage to the Arabian Peninsula by the Muslim Emigrants
Abyssinia, an ancient land in East Africa with a civilization spanning over two millennia, was the first refuge of a group of the Prophet’s Companions. Before Islam had firmly spread in Arabia, it was introduced to Abyssinia during the first migration, marking a turning point in the history of Islam’s expansion. Yet, a question rarely examined is whether the emigrants, upon their return to the Hejaz, brought back elements of Abyssinian heritage, customs, and practices. This study has examined the existing reports using a descriptive-analytical method. In the event of the Hijrah, a number of Muslims migrated to Abyssinia at the command of the Prophet (PBUH) to be under the protection of the Negus. Abyssinia was not an unknown land for the Arabs, and they had traveled there for trade before Islam. The Muslims who migrated to Abyssinia lived in Abyssinia until the seventh year of the Hijrah, that is, for 15 years, and due to their long stay, they were naturally influenced by the social environment there. As a result, after returning, they brought part of the cultural and social heritage of this land to the Arabian Peninsula. The most important of these legacies were: a dowry of four thousand dirhams. During the time of the Prophet Muhammad (PBUH), the dowry for women was twelve and a half ounces, equivalent to approximately five thousand dirhams or five hundred dinars, and some followed his tradition. During the time of the Rightly Guided Caliphs, most Muslims followed the tradition of the Prophet Muhammad (PBUH). During the Umayyad period, the dowry was often four thousand dirhams, and some caliphs also placed great emphasis on this amount of dowry. Regarding the origin of this amount, sources state that the Prophet Muhammad (PBUH) sent a messenger to Negus to request marriage with Umm Habiba, one of the women who had immigrated to Abyssinia. Negus set a dowry of four thousand dirhams or four hundred dinars for Umm Habiba. This became a tradition, especially during the Umayyad period, because Umm Habiba was the sister of Muawiyah, the founder of the Umayyad dynasty. It seems that this led them to set the amount of Umm Habiba's dowry as a standard for all Muslim women in order to raise the status of Muawiyah's family and his sister among Muslims. The covered coffin is the second legacy that was transferred from Abyssinia to the Islamic society. The coffin was common among the Arabs before Islam, but its covered form was a tradition derived from Abyssinian culture that became popular in the early Islamic period and during the death of Hazrat Fatima (PBUH). The narration related to the coffin has been narrated in different forms in the sources. Although there are differences in the narrators and even for whom the first covered coffin was made, all sources agree that Asma bent Umays first taught using such coffin according to what she learned from the burial ceremonies of the Abyssinians. It is narrated that Hazrat Fatima (PBUH) said to Asma bint Umays: How disgusting are the coffins that are made for women; because in them a covering is thrown over the body and the body of the deceased is visible to the people. Asma asked for fresh pieces of wood and smoothed them and tied them tightly together, and then she threw a cloth over them. Upon seeing that coffin, Hazrat Fatima (PBUH) said: What a beautiful coffin in which it is not clear whether the deceased one is a man or a woman. Hazrat Fatima (PBUH) asked him to make such a coffin for her too. Since most sources also refer to the making of the first coffin for Hazrat Fatima (PBUH), it can be concluded that the first coffin in the Abyssinian style was related to the coffin of Hazrat Fatima (PBUH). The third legacy that was transferred to the Islamic community by the Abyssinian immigrants was some herbal medicines. For example, when the Messenger of God (PBUH) was sick and physically weak, they rubbed a herbal concoction into his mouth. The concoction was made from a mixture of several herbal medicines having been learned by Asmaa, daughter of Umays, from the land of Abyssinia.
تبلیغات
