آیا عنایت الهی در مابعدالطبیعه ابن سینا یک مفهوم کلامی است؟ (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
در این پژوهش به دو پرسش پاسخ خواهم گفت: اینکه مفهوم عنایت الهی در مابعدالطبیعه ابن سینا چه نیست و اینکه آن را در نسبت با چه مسأله ای باید فهمید. به پرسش نخست چنین پاسخ خواهم داد که عنایت الهی به نزد ابن سینا نمی تواند به همان معنایی باشد که در خداباوری سنّتی منظور است که مبتنی بر فرض سه صفت عالم، قادر و خیر به نحو مطلق برای خدا، نحوه ای از اهتمام ورزی را برای مخلوقاتش به او نسبت می دهد. در حقیقت، ابن سینا هم اهتمام ورزی نسبت به ماسواه را برای مبدأ اوّل نفی می کند و هم سه صفت مزبور را به معنای متعارف آن برای مبدأ اوّل نمی پذیرد. پاسخ پرسش دوم این خواهد بود که عنایت الهی هم در سیاق تاریخی این مفهوم در فلسفه مشاء و هم در سیاق عبارات ابن سینا در الهیّات الشفاء پاسخی است به مسأله تبیین نظم عالَم. نشان خواهم داد که با تغییر صورت بندی از مفهوم عنایت الهی دیگر مابعدالطبیعه ابن سینا با چالش هایی همچون مسأله شرّ، که خداباوری سنّتی با آن روبه رو است، روبه رو نخواهد بود.Is Divine Providence in Avicenna's Metaphysics a Theological Concept?
In this research, I will address two questions: what the concept of Divine Providence in Avicenna's metaphysics is not, and in relation to what issue should it be understood? I will respond to the first question by stating that Divine Providence, according to Avicenna, cannot have the same meaning as in traditional theism, which, based on the assumption of the three absolute attributes—omniscience, omnipotence, and absolute goodness for God—attributes a form of care or concern for His creatures to Him. Avicenna denies both the concern for the other-than-God for the First Principle and the conventional meanings of these three attributes for the First Cause. The answer to the second question will be that Divine Providence, both in the historical context of this concept in Peripatetic philosophy and the context of Avicenna's statements in the Metaphysics of the Healing, is a response to the issue of explaining the order of the universe. I will show that by rephrasing the concept of Divine Providence, Avicenna's metaphysics no longer faces challenges such as the problem of evil, which traditional theism encounters.
تبلیغات
