اعتراضات کارگری

رشد علم و تکنولوژی و پیدایش انقلاب صنعتی در جوامع انسانی موجب تغییر در شرایط کاری آن ها گردیده است و بالطبع اعتراضات کارگری را به دنبال دارد که استان یزد هم با توجه به اینکه یکی از قطب های صنعتی کشور می باشد از این امر مستثنی نمی باشد. این تحقیق با هدف بررسی عوامل موثر بر اعتراضات کارگری استان یزد سال های 1385-1381 انجام گرفت. روش تحقیق، توصیفی و از نظر نوع و هدف، کاربردی با تکنیک پیمایشی است. جامعه آماری این تحقیق 100 نفر، شامل دو گروه، گروه کارگران کارخانجات گروهی از مسوولین حوزه کارگری استان یزد به صورت تمام شمار می باشد. ابزار جمع آوری پرسشنامه شامل 27 سوال با پاسخ های 5 گزینه ای با روش لیکرت پس از تایید روایی و پایایی طراحی و داده ها با استفاده از آمارهای توصیفی و آزمون میانگین یک نمونه ای با استفاده از نرم افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته اند که در همه فرضیات تحقیق مورد تایید قرار گرفت. نتایج پژوهش نشان می دهد که عوامل مدیریتی چون در نهایت منجر به عدم پرداخت حقوق و دستمزد به موقع می شود با میانگین 52.08 بیشترین تاثیر را در مقابله با اعتراضات کارگری استان یزد داشته و در رتبه اول قرار دارد و پس از آن عوامل اقتصادی با میانگین 23.48 در رتبه دوم و عوامل سیاسی با میانگین 22.33 در رتبه سوم قرار دارد.

در واپسین سال های حکومت سلسله قاجار، جنگ جهانی اول، حضور قوای بیگانگان در ایران و ضعف حکومت مرکزی موجب افزایش قدرت شرکت نفت انگلیس و ایران در مناطق نفتی جنوب شده و امکان چانه زنی را از کارگران گرفته بود. کاهش دستمزد، تنبیه و اخراج کارگران ایرانی رنج هرروزه ای بود که با پایان یافتن جنگ و روی کار آمدن حکومت کودتا، به دولت فرصت داد تا با شرکت نفت انگلیس و ایران، رویارویی مهم داشته و نقش فعال تری در احقاق حقوق کارگران به عهده بگیرد. اعتراضات کارگری، اعتصابات و عریضه ها نیز در این میان بی تأثیر نبود. مسائل کارگری در صنعت نفت جنوب ایران در سال های حکومت کودتا (۱۳۰۴-۱۲۹۹ش) چه بود؟ با توجه به تعامل پیچیده بین نیروی کار و سرمایه (شرکت نفت انگلیس و ایران) دولت ایران کجای این تعاملات ایستاده بود؟ شناسایی عوامل مؤثر بر شکل گیری و بروز چالش های کارگری و نقش دولت در مواجهه با این چالش ها سؤال اصلی پژوهش است. براساس یافته های این پژوهش، دولت در این زمان هنوز نقش بازدارنده و سرکوب کننده فعالیت های کارگری دوران رضاشاهی همچون سال های بعدتر را نپذیرفته و در هیئت حامی و پشتیبان حقوق کارگری، ایفای نقش می کرد. این پژوهش با استفاده از روش تحلیل تاریخی و با بهره گیری از منابع آرشیوی، اسناد دولتی و گزارش های تاریخی، به بررسی تحولات این دوره پرداخته است. یافته های تحقیق نشان می دهد که افزایش تقاضا و عرضه نیروی کار ناشی از شرایط نامساعد اقتصادی و اجتماعی، همراه با ابهامات قرارداد دارسی، زمینه ساز سوءاستفاده شرکت نفت از حقوق کارگران شد. اعتراضات کارگری در برابر تبعیض و نابرابری، دولت را بر آن داشت تا با تثبیت قدرت مرکزی و تشکیل کمیسیون های حل اختلاف، نقش فعال تری در حمایت از حقوق کارگران ایفا کند. فشارهای دولت و اعتراضات کارگری منجر به تغییر سیاست های شرکت نفت در زمینه استخدام، آموزش و پرداخت دستمزدها شد.