روانشناسی ورزشی

هدف اصلی این پژوهش، مطالعه تأثیر واسطه ای خودکارامدی ورزشی بر رابطه بین ابعاد کمال گرایی و اضطراب رقابتی در نمونه ای از ورزشکاران ایرانی بود. 233 ورزشکار (145 پسر و 88 دختر) در رشته های مختلف ورزشی به صورت داوطلب در این پژوهش شرکت کردند. از ورزشکاران خواسته شد مقیاس کمال گرایی رقابتی (CPS) ، پرسشنامه چندبعدی اضطراب رقابتی (MCAQ) و مقیاس خودکارامدی ورزشی (SSES) را تکمیل کنند. نتایج نشان داد که تلاش برای کامل بودن (کمال گرایی مثبت) با اضطراب شناختی و بدنی ورزشکاران همبستگی منفی و با اعتماد به خود آنها همبستگی مثبت دارد. واکنش منفی به ناکامل بودن (کمال گرایی منفی)، برعکس با اضطراب شناختی و بدنی ورزشکاران همبستگی مثبت و با اعتماد به خود آنها همبستگی منفی داشت. تحلیل این نتایج نشان داد که خودکارامدی ورزشی بر رابطه بین ابعاد مثبت و منفی کمال گرایی با اضطراب رقابتی تأثیر واسطه ای دارد.

هدف پژوهش حاضر شناسایی شاخص های روانشناختی در فرایند جانشین پروری مربیان ورزشی بود. روش پژوهش از نوع کیفی بود که با توجه به روش داده بنیاد با توجه به رهیافت ظاهرشونده گلیسر انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل خبرگان آگاه به موضوع پژوهش بودند که بر حسب انتخاب هدفمند تعداد 15 نفر از این افراد به عنوان نمونه پژوهش مشخص گردیدند. نمونه گیری تا رسیدن به اشباع نظری انجام یافت. ابزار گردآوری پژوهش، مصاحبه نیمه ساختاریافته می باشد. تجزیه و تحلیل داده ها در س ه مرحله کدگذاری باز، کدگذاری محوری و کدگذاری انتخابی انجام، سپس مدل پژوهش طراحی شد. جهت تجزیه و تحلیل داده های پژوهش حاضر از نرم افزار مکس کیو دی ای استفاده گردید. نتایج پژوهش نشان داد که شاخص های روانشناختی در فرایند جانشین پروری مربیان ورزشی شامل پنج دسته شاخص رفتاری، نگرشی، اجتماعی، مداخله ای و سلامتی استخراج گردید.

پژوهش حاضر با هدف تعیین جایگاه روان شناسی ورزشی در رشته های المپیکی و مدال آور در ساختار ورزش کشور انجام گرفت. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و با توجه به ماهیت، از نوع پژوهش های کیفی و از نوع نظریه زمینه ای می باشد. جامعه آماری تحقیق شامل کلیه افرادی بود که در ساختار روان شناسی ورزشی و ورزش کشور صاحب نظر و تأثیرگذار بودند (500=N). حجم نمونه در بخش کیفی با توجه به روش نمونه گیری گلوله برفی و رسیدن به اشباع نظری 24 نفر بود و در بخش کمی تعداد 221 نفر با توجه به جدول مورگان و با روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. ابزار اندازه گیری پژوهش شامل مصاحبه عمیق در بخش کیفی و در بخش کمی پرسشنامه حاصل از بخش کیفی بود. برای تجزیه وتحلیل داده ها، ابتدا بر اساس رویکرد گروندد تئوری، داده های حاصل از مصاحبه ها تحلیل شد. سپس در بخش کمی از آمار توصیفی و استنباطی استفاده شد. نتایج نشان داد که روان شناسی ورزشی ایران در مقایسه با چند کشور منتخب و پیشرو جایگاه مناسبی ندارد (98/24=t). همچنین، تشکیلات خاص مربوط به روانشناسی ورزشی (19/18=t)، ساختار مناسب روانشناسی ورزشی (36/13=t) و نیروی انسانی متخصص روانشناسی ورزشی (91/19=t) در ایران در مقایسه با کشورهای منتخب و پیشرو وجود ندارد. با این حال نسبت به گذشته تغییرات مثبتی صورت گرفته (23/15=t) و وضعیت و جایگاه روانشناسی ورزشی در ایران در مقایسه با کشورهای منتخب و پیشرو (83/8-=t) مناسب نیست (01/0=p). در همین راستا، 13 مورد شرایط علی، 10 مورد شرایط مداخله گر، 9 مورد از بسترهای حاکم و 7 مورد از پیامدهای ارتقای روانشناسی ورزشی در ساختار ورزش کشور شناسایی شد و نیز 7 راهبرد برای ارتقای جایگاه روانشناسی ورزشی در ساختار ورزش کشور پیشنهاد شد.

در مسیر تکامل روزافزون حوزه روانشناسی ورزشی، این قلم بر آن است تا پیشرفت های شایان توجه حاصل شده در درک ابعاد روانشناختیِ عملکرد ورزشی را به تصویر کشد و در عین حال، چشم اندازهایی بدیع را برای پژوهش های آینده ترسیم نماید. انبوه پژوهش های متقن به خوبی گواه آن است که آمادگی ذهنی، همتراز با تمرینات بدنی، نقشی انکارناپذیر در دستیابی به عملکرد بهینه ایفا میکند و کثرت مطالعات، کارآمدیِ مداخلات روانشناختی را در سطوح گوناگونِ ورزشی و رقابتی به اثبات رسانده است. دستاوردهای نوینِ این عرصه به خوبی نمایانگر آن است که چگونه راهبردهای شناختی-رفتاری میتوانند دستاوردهای ورزشی را به شکلی چشمگیر ارتقا بخشند. تمرین های تجسمی که در آنها ورزشکاران به مرور ذهنیِ عملکردهای خود می پردازند، نویدبخش ارتقای مهارتها و نتایج رقابتی بوده اند. به همینسان، راهکارهای هدفگذاری در حفظ انگیزه و تمرکز در طول فصلهای طولانیِ تمرین نقشی مؤثر داشته اند. و شاید از همه مهمتر، کاربستِ مداخلات مبتنی بر ذهن آگاهی، ورزشکاران را در مدیریت فشارهای طاقت فرسای رقابت ها یاری رسانده و به آنان در حفظ تعادل عاطفی مدد رسانده است. دامنه تأثیر این اصول روانشناختی فراتر از بهبود عملکرد، مسائل حیاتیِ سلامت روان در جامعه ورزشی را نیز دربرمی گیرد. در حالی که روزگاری مشکلات روانی در فرهنگ ورزشی یا نادیده انگاشته میشد یا با نگرشی همراه با انگ مواجه بود، امروزه شاهد شیوعِ اضطراب، افسردگی و فرسودگی در میان ورزشکاران در تمامی سطوح هستیم. این بیداری جمعی به ایجاد ساختارهای حمایتیِ فراگیرتر و ادغام تدریجیِ متخصصان سلامت روان در سازمانهای ورزشی انجامیده است؛ هرچند هنوز فاصله قابل توجهی تا دسترس پذیریِ پایدار این منابع و همخوان سازیِ آنها با فرهنگ های متنوع باقی است. فناوری های نوین نیز افق های تازهای را در سنجش و مداخلات روانشناختیِ ورزشی گشوده اند. سامانه های بیوفیدبک این امکان را فراهم آورده اند تا واکنش های فیزیولوژیک به استرس در زمان واقعی زیر نظر گرفته شوند، و پلتفرم های واقعیت مجازی به ورزشکاران اجازه می دهند رویارویی با موقعیت های پرفشار را در فضاهای کنترل شده تمرین کنند. این ابزارهای فناورانه در ترکیب با روش های کلاسیکِ روانشناسی، ظرفیتی خیره کننده برای برنامه های آموزشیِ ذهنیِ شخصی سازی شده و کارآمد ایجاد کرده اند. در افق پیشِ رو، چندین حوزه کلیدی نیازمند توجه جمعیِ ما به عنوان پژوهشگر و متخصص است. ضرورتِ مطالعاتِ میان فرهنگی برای درک تجلیِ اصول روانشناختی در بسترهای اجتماعی و نظام های ارزشیِ گوناگون بیشازپیش احساس میشود. تدوینِ رویکردهای تحولیِ مادام العمر به پرورش ورزشکاران می تواند به همراهیِ بهترِ آنان در گذار به دنیای رقابت ها و خروج از آن بینجامد. افزون بر این، همکاری های میانرشتهای با حوزه هایی چون علوم اعصاب و داده پردازی، نویدبخش بینش هایی نوین در پیوند ذهن و بدن در عرصه عملکرد ورزشی است. با تأمل در این افق های پیشِ رو، به روشنی درمییابیم که روانشناسی ورزشی در آستانه نقطه ای عطف قرار دارد. این رشته از اثباتِ صرفِ اهمیتِ عوامل روانشناختی در ورزش فراتر رفته و اینک با چالشی ژرفتر روبه روست: چگونگیِ به کارگیریِ اثربخشِ این دانش در جمعیت ها و محیط های متنوع. این مهم نه تنها پژوهش های ژرفانگر، که گفتوگوهای خردمندانه برای پُر کردن شکافِ میانِ یافته های علمی و اجرای عملی را می طلبد. این باور راسخ را دارم که نشریاتِ ارجمندی چون این مجله، با انتشار پژوهش های کمّی و کیفیِ والا که هم مرزهای دانش را درمی نوردند و هم پایبندِ کاربستِ عملی هستند، نقشی بیبدیل در پیشبرد این مسیر ایفا خواهند کرد. با ادامه مسیرِ برجسته سازیِ پژوهش های نوآورانه و ترویجِ رویکردهای مبتنی بر شواهد، می توانیم اطمینان یابیم که روانشناسی ورزشی، توانِ خود را در ارتقای عملکرد ورزشی و غنا بخشیدن به تجربه ورزش برای همه کنشگرانِ این عرصه به کار خواهد بست.