روانشناسی تربیتی (روانشناسی و علوم تربیتی سابق)

پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تبیین درک دانش آموزان دوره دوم متوسطه در ایران از آموزش ریاضی انجام شده است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش مصاحبه پدیدار شناسی و به شکل نیمه ساختاریافته، تا رسیدن به اشباع نظری صورت پذیرفته است. میدان پژوهش، متشکل از دانش آموزان دوره دوم متوسطه ایران، که از میان آنها ده نفر به عنوان مشارکت کنندگان پژوهش به روش نمونه گیری هدفمند و از نوع معیارمدار انتخاب گردید و تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از روش موستاکاس انجام پذیرفته است. پس از تجزیه و تحلیل دادها331 مفهوم، 61 مضمون و 31 کد توصیفی و در نهایت برای چهار سوال مطرح شده 11 کد ساختاری استخراج شده است.کدهای ساختاری استخراج شده عبارتند از: درک با توجه به ماهیت ریاضی؛ درک با نگاه به معلم؛ درک با توجه به دیدگاهشان به کتاب؛ درک با نگاه به کنکور؛ ارزشها در ویژگی های معلم؛ ارزشها در ویژگی های دانش اموز؛ ارزشها درمسئولیتهای وزارت خانه؛ نحوه تدریس ( توانمندی در تدریس )؛ ارزشیابی و حل تمرین (رعایت حقوق دانش اموز و تسلط بر تمرینها )؛ رفتار معلم ( معلم حرفه ای )؛ رفتاردانش اموزان ( اخلاق مداری دانش اموزان )

در سال های اخیر پژوهشگران زیادی به بررسی رابطه ی متغییر های مختلف با سرزندگی تحصیلی پرداخته اند. این پژوهش به تحلیل و بررسی فراتحلیلی رابطه ی متغیرهای مختلف با سرزندگی تحصیلی در دانش آموزان مقطع متوسطه دوم می پردازد. در این پژوهش از بین مقالاتی که از روش آماری همبستگی استفاده شده است،50 مقاله بر اساس عنوان و چکیده مورد بررسی قرار گرفت و در نهایت ۱۶ مقاله با توجه به معیارهای کیفی و محتوایی به عنوان نمونه نهایی انتخاب شد و تحلیل داده های مربوط به اندازه اثر، تعداد نمونه و متغیرهای تعدیل کننده از هر مقاله استخراج شد. برای ترکیب اندازه اثرها از مدل اثرات تصادفی استفاده شد و تفاوت های بین مطالعات با آزمون Q و شاخص I² بررسی شد کنترل سوگیری سوگیری انتشار با استفاده از نمودارهای قیفی بررسی شد. آزمون اصلاح برازش دووال توئیدی در مدل های اثرات ثابت و تصادفی نشان داد که سوگیری انتشار وجود ندارد. مقدار Q به دست آمده در آزمون ناهمگنی مطالعات، حاکی از معنی داری آن در سطح 05/0بود؛ از این رو، فرضیه صفر با ۹۵ درصد اطمینان رد می شود و می توان نتیجه گرفت که پژوهش های انجام شده ناهمگون هستند. بر اساس نتایج فراتحلیل،متغیرهای سازماندهی کلاس ،تاب آوری تحصیلی، خودکارآمدی تحصیلی و بهزیستی مدرسه ، بالاترین اندازه اثر را با متغیر سرزندگی تحصیلی دارند. این یافته ها نشان دهنده رابطه قوی میان این متغیرها و سرزندگی تحصیلی است.متغیرهای مؤلفه عاطفی، ارزش مدرسه، خردمندی و جو عاطفی خانواده ،کمترین اندازه اثر را نسبت به متغیر سرزندگی تحصیلی دارند. این امر بیانگر رابطه ضعیف میان این متغیرها و سرزندگی تحصیلی است.

کارکردهای اجرایی مفهومی جامع است که به فرآیندهای مدیریتی ذهن ارتباط دارد و نقش اساسی در کنترل زیستی، شناختی و هیجانی ایفا می کند. هدف از پژوهش حاضر، بررسی اثر بخشی بازی درمانی شناختی-رفتاری بر مولفه های کارکردهای اجرایی کودکان دارای اختلال نقص توجه بیش فعالی است. این پژوهش، به صورت نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون و پس آزمون همراه با گروه کنترل انجام شد. در این مطالعه، 22 پسر مبتلا به اختلال نقص توجه-بیش فعالی در بازه سنی 7 تا 12 سال به صورت تصادفی به دو گروه آزمایش و کنترل تقسیم شدند. گروه آزمایش در ده جلسه ی 45 دقیقه ای تحت مداخله بازی درمانی شناختی-رفتاری قرار گرفتند، درحالی که گروه کنترل هیچ مداخله ای دریافت نکرد. در ابتدای پژوهش، تعداد شرکت کنندگان در هر گروه، 11 نفر بود؛ اما بر اساس معیارهای خروج تعیین شده، 2 نفر از آن ها حذف شدند و نهایتاً تعداد افراد در هر گروه به 10 نفر کاهش یافت. برای سنجش بازداری پاسخ و توجه پایدار از نرم افزار IVA2 و انعطاف پذیری شناختی از نرم افزار آزمون کارت های ویسکانسین استفاده شد. با توجه به بالاتر بودن میانگین نمرات گروه آزمایش در مرحله پس آزمون و نتایج ازمون های مانکوا و سپس انکوا برای هر یک از مولفه های کارکردهای اجرایی ذکر شده، چنین نتیجه می شود که بازی درمانی شناختی-رفتاری بر توجه پایدار، بازداری پاسخ و انعطاف پذیری شناختی کودکان دارای نقص توجه بیش فعالی موثر بود. بازی درمانی شناختی رفتاری، با آموزش مدیریت و تغییر استراتژی های حل مسئله، انعطاف پذیری شناختی را افزایش می دهد. همچنین، بازی درمانی شناختی-رفتاری از طریق فعالیت های هدفمند به بهبود توجه پایدارکمک می کند. با به کارگیری این مداخله، کودکان دارای اختلال نقص توجه- بیش فعالی کنترل بیشتر بر رفتارها و تقویت عادات مثبت را می آموزند.

پژوهش حاضر باهدف بررسی نقش واسطه ای ادراکات خودکارآمدی در رابطه جهت گیری های هدف و کانون کنترل درونی با اشتیاق تحصیلی انجام شد. از جامعه دانش آموزان دختر دوره دوم متوسطه شهر تبریز در سال تحصیلی ۱۴۰3-۱۴۰2 تعداد 235 نفر با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه جهت گیری هدف الیوت و مک گریگور (2001)،پرسشنامه کانون کنترل راتر (1966)، پرسشنامه خودکارآمدی عمومی شرر (1982) و پرسشنامه اشتیاق تحصیلی فردریکز و همکاران (2004) استفاده شد. تحلیل داده ها با استفاده از روش تحلیل مسیر نشان داد که اثر مستقیم جهت گیری های عملکردی- گرایشی، تسلطی- گرایشی، عملکرد ی-اجتنابی، کانون کنترل درونی و ادراکات خود کارآمدی بر اشتیاق تحصیلی مثبت و معنادار است. در مقابل، جهت گیری تسلطی-اجتنابی اثر مستقیم معناداری بر اشتیاق تحصیلی نداشت. همچنین، اثر مستقیم جهت گیری های عملکردی- گرایشی، تسلطی- گرایشی، عملکردی- اجتنابی و کانون کنترل درونی بر ادراکات خودکارآمدی مثبت و معنا دار است؛ در حالی که اثر مستقیم جهت گیری تسلطی-اجتنابی بر ادراکات خودکارآمدی معنادار نبود. بعلاوه اثر غیرمستقیم جهت گیری های عملکرد ی-گرایشی، تسلطی -گرایشی، عملکردی- اجتنابی، کانون کنترل درونی بر اشتیاق تحصیلی بواسطه ادراکات خودکارآمدی مثبت و معنا دار است؛ اما جهت گیری تسلطی-اجتنابی از لحاظ آماری اثر غیرمستقیم معناداری بر اشتیاق تحصیلی از مسیر ادراکات خودکارآمدی نداشت. یافته های پژوهش حاکی از آن است که تقویت ادراک خودکارآمدی و جهت گیری هدف مثبت می تواند نقش مؤثری در افزایش اشتیاق تحصیلی دانش آموزان ایفا کند. به ویژه، ایجاد حس کنترل و تسلط در امور تحصیلی می تواند انگیزه و تعهد تحصیلی آن ها را ارتقا بخشد و زمینه ساز موفقیت بیشتر شود.

هدف پژوهش حاضر بررسی مدل علی رابطه سبک های دلبستگی، ویژگی های شخصیت و مدیریت اوقات فراغت با اعتیاد به شبکه های اجتماعی در دختران نوجوان منطقه 7 شهر تهران بود. روش پژوهش، همبستگی و از نوع مطالعات پیش بین بود. جامعه آماری این پژوهش را کلیه دختران نوجوان 15 تا 18 سال منطقه 7 شهر تهران در سال 1402-1403 تشکیل دادند. حجم نمونه 306 نفر با استفاده از فرمول کوکران به روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شد. ابزارهای اندازه گیری در این پژوهش پرسشنامه های اعتیاد به شبکه های اجتماعی خواجه احمدی و همکاران (1395)، سبک های دلبستگی سیمپسون (1990)، مدیریت اوقات فراغت وانگ (2019) و مقیاس پنج عاملی شخصیت کاستا و مک کری (1985) بودند. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون انجام شد. یافته ها نشان داد بین ابعاد سبک های دلبستگی، ویژگی های شخصیت و مدیریت اوقات فراغت با اعتیاد به شبکه های اجتماعی در دختران نوجوان رابطه معنی دار وجود دارد (05/0>P). همچنین بر اساس یافته های به دست آمده، متغیرهای سبک های دلبستگی، ویژگی های شخصیت و مدیریت اوقات فراغت در میزان اعتیاد به شبکه های اجتماعی تاثیر معنادار دارند و تاثیر متغیر مدیریت اوقات فراغت بر اعتیاد به شبکه های اجتماعی بیشتر است. بر این اساس، پیشنهاد می شود از نتایج پژوهش حاضر در طراحی برنامه های درمانی آموزشی اعتیاد به اینترنت نوجوانان استفاده گردد و با افزایش آگاهی در زمینه تاثیرات سبک های دلبستگی، ویژگی های شخصیت و مهارت مدیریت اوقات فراغت در جهت کاهش اثرات نامطلوب آن ها و کاهش استفاده اعتیادگونه از شبکه های اجتماعی مجازی به نوجوانان یاری رساند.

هدف اصلی مطالعه حاضر تبیین شادکامی در مدارس بر اساس کیفیت رابطه معلم- دانش آموز و پیوند با مدرسه با نقش واسطه ای شایستگی هیجانی بود. روش پژوهش، همبستگی از نوع مدل سازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان متوسطه دوم شهرستان میبد در سال تحصیلی 1404-1403 بود. حجم نمونه مورد نیاز تعداد 276 نفر برای پاسخگویی به پرسشنامه ها به روش نمونه گیری خوشه ای تک مرحله ای شدند. ابزارهای مورد استفاده شامل پرسشنامه های فرم تجدید نظرشده ارتباط معلم دانش آموز، پیوند با مدرسه، شادکامی و شایستگی هیجانی بود. برای تحلیل داده ها از روش مدل معادلات ساختاری استفاده شد. نتایج نشان داد که مدل پژوهش از برازش مناسبی برخوردار است و کیفیت رابطه معلم – دانش آموز و پیوند با مدرسه اثر مستقیم بر شادکامی دانش آموزان دارند. کیفیت رابطه معلم – دانش آموز و پیوند با مدرسه از طریق شایستگی هیجانی بر شادکامی دانش آموزان تأثیر معنادار دارند. بنابراین، با توجه به نتایج مطالعه حاضر پیشنهاد می شود که به منظور تقویت و بهبود شادکامی دانش آموزان توجه به بهبود کیفیت رابطه معلم دانش آموز، پیوند با مدرسه و شایستگی هیجانی دانش آموزان توجه گردد.

این تحقیق با هدف طراحی یک کارگاه آموزشی برای فنون کلاس داری در امور تربیتی و بررسی تأثیر آن بر مدیریت کلاس معلمان پرورشی انجام شد. روش تحقیق ترکیبی با رویکرد اکتشافی (کیفی و کمی) بود. در مرحله اول، برای طراحی کارگاه آموزشی از روش توصیفی-تحلیلی استفاده شد. در مرحله دوم، تأثیر کارگاه بر مدیریت کلاس معلمان با طرح پیش آزمون – پس آزمون با گروه کنترل ارزیابی شد. جامعه آماری شامل تمامی معلمان پرورشی مقطع متوسطه اول شهر بهار در سال تحصیلی 1403-1402 بود، که از بین آنها 33 نفر (17 نفر گروه کنترل و 16 نفر گروه آزمایش) به طور تصادفی انتخاب شدند. هر دو گروه ابتدا در پیش آزمون پرسشنامه مدیریت کلاس عالی و امین یزدی (1387) را پاسخ دادند. سپس، گروه آزمایش در 10 جلسه 45 دقیقه ای فنون کلاس داری را یاد گرفتند، اما گروه کنترل هیچ گونه آموزشی دریافت نکرد. پس از پایان آموزش، پس آزمون مدیریت کلاس برای هر دو گروه انجام شد. داده ها با تحلیل کواریانس و کواریانس چندمتغیری در نرم افزار SPSS25 تحلیل شد. نتایج نشان داد که کارگاه آموزشی فنون کلاس داری بر توانایی مدیریت کلاس معلمان تأثیر معناداری داشته است. همچنین تأثیر آن بر ترکیب خطی مدیریت آموزش، مدیریت رفتار و مدیریت افراد نیز معنادار بود. یافته های این پژوهش حاکی از آن است که برای افزایش اثربخشی آموزش های مدیریت کلاس، باید روش های تعاملی، فناوری های آموزشی، و فعالیت های عملی بیشتری در دوره های آموزشی معلمان پرورشی گنجانده شود تا آنان بتوانند با چالش های جدید کلاس های تربیتی به طور مؤثرتری مواجه شوند.

پژوهش حاضر، به بررسی نقش واسطه گری خودتنظیمی در یادگیری در رابطه بین نیاز به شناخت و اهمال کاری تصمیم گیری با رویکردی شناختی-انگیزشی پرداخته است. روش پژوهش حاضر، توصیفی-همبستگی و با بهره گیری از مدل یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش (11200 نفر)، شامل تمامی دانش آموزان پسر مشغول به تحصیل در دوره متوسطه دوم نظری نواحی 1 و 2 شهرستان یزد در سال تحصیلی 1403-1402 بود. 377 نفر از دانش آموزانی که با روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شده بودند، پرسشنامه ها یی را تکمیل کردند که سطوح نیاز به شناخت (Cacioppo et al., 1996)، خودتنظیمی در یادگیری (Weinstein & Palmer, 2002) و اهمال کاری تصمیم گیری (Mann et al., 1997) آن ها را اندازه گیری می کردند. ضریب پایایی و شاخص های روایی تمامی ابزارها مطلوب گزارش شدند. بر اساس یافته های مدل ساختاری نهایی، اگرچه اثر مستقیم نیاز به شناخت بر اهمال کاری تصمیم گیری معنی دار نشد، اما نیاز به شناخت، بر خودتنظیمی در پردازش اطلاعات، انگیزش و مدیریت زمان و نیز، مؤلفه های سه گانه خودتنظیمی در یادگیری، بر اهمال کاری تصمیم گیری اثر مستقیم معنی داری داشتند. هم چنین، خودتنظیمی در یادگیری، در رابطه بین نیاز به شناخت و اهمال کاری تصمیم گیری نقش واسطه گری ایفا کرد. به طورکلی، یافته های پژوهش حاضر با مدل نظری تعارض تصمیم گیری هم خوانی داشته و نیز، با ارائه نشانه هایی از اهمیت و نقش اساسی انگیزش شناختی و راهبردهای خودتنظیمی در درک چگونگی رویارویی دانش آموزان با تعارض تصمیم گیری در موقعیت های تحصیلی، مبنایی نظری و تجربی را برای سبک های تصمیم گیری متعارض فراهم کردند.

هدف از پژوهش حاضر، تدوین یک مدل علّی برای اشتیاق تحصیلی دانش آموزان بر اساس انسجام کلاسی، با نقش واسطه ای رضایت تحصیلی بود. روش پژوهش، توصیفی از نوع همبستگی و مبتنی بر مدل یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان مقطع ابتدایی استان خراسان جنوبی بود. با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، نمونه ای متشکل از ۳۵۰ دانش آموز از شهرستان درمیان انتخاب شد. داده ها از طریق پرسشنامه انسجام کلاسی، مقیاس رضایت تحصیلی و مقیاس اشتیاق تحصیلی گردآوری شد. تحلیل داده ها با استفاده از همبستگی پیرسون و مدل یابی معادلات ساختاری از طریق نرم افزارهای SPSS.27 و AMOS.24 انجام گرفت. یافته ها نشان داد که مدل پژوهش از برازش مطلوبی برخوردار است. نتایج بیانگر آن بود که انسجام کلاسی تأثیر مستقیم و معناداری بر اشتیاق تحصیلی دارد. علاوه بر این، رضایت تحصیلی نقش واسطه ای معناداری در رابطه بین انسجام کلاسی و اشتیاق تحصیلی ایفا کرد. این یافته ها بر اهمیت ایجاد محیط های کلاسی منسجم و حمایتی در جهت افزایش اشتیاق و رضایت تحصیلی دانش آموزان تأکید دارند.