مسعود دادگر

شهرها به دلیل داشتن جاذبه های متنوع و بزرگی از قبیل موزه ها، بناهای یادبود، تئاترها، استادیوم های ورزشی، پارک ها، شهربازی ها، مراکز خرید، و مناطقی که واجد معماری تاریخی می باشند، همچنین به دلیل پایین بودن هزینه و زمان جابه جایی برای دستیابی به مقاصد گردشگری، گردشگران بسیاری را جذب می کنند، اما رضایت گردشگر، زمانی به دست می آید که فرایندهای مناسب به گونه ای طراحی شوند که خدمات ارائه شده و انتظارات گردشگر را برآورده نمایند. بسیاری از شهرهای ایران ازجمله شیراز شرایط بسیاری در جذب گردشگر دارند که متأسفانه جایگاه مناسب خود را نیافته است. ازاین رو یکی از روش های سنجش کارایی خدمات و تسهیلات موجود در یک ناحیه، ارزیابی نظر بهره برداران و استفاده کنندگان از این خدمات است. لذا هدف تحقیق حاضر بررسی عوامل مؤثر بر رضایتمندی از زیرساخت ها و کارکردهای گردشگری شهر شیراز است. روش تحقیق مورداستفاده این پژوهش پیمایشی و توصیفی- تحلیلی است که با بهره گیری از مدل کانو داده ها از طریق پرسشنامه جانسن- وبرگ طراحی شده، و تعداد 384 نفر از گردشگران که در نوروز 1396 به این شهر سفرکرده بودند به روش تصادفی انتخاب شده و پرسشنامه نزد آن ها توزیع و تکمیل شد. نتایج حاصل آزمون کانو نشان داد که ایمنی گردشگران با ضریب 660/0، تمیزی رستوران و تدارک غذا با ضریب 510/0 به ترتیب از مهم ترین الزامات اساسی گردشگران بوده، همچنین زیبایی و جذابیت شهر با ضریب رضایت 669/0، معماری و طراحی شهر با ضریب رضایت 591/0، سیستم های ارتباطی با ضریب رضایت 588/0 به ترتیب مهم ترین الزام عملکردی بوده اند، و غذای محلی با ضریب رضایت 986/0 مهم ترین الزام انگیزشی گردشگران بوده است.

در دهه های اخیر، با افزایش مخاطرات و بلایا، نیاز به افزایش تاب آوری جوامع بیش ازپیش اهمیت یافته است. یکی از ابعاد مهم تاب آوری و مدیریت بحران در بافت های شهری، ابعاد کالبدی تاب آوری است که به طور سیستماتیک عناصر و ساختار کالبدی بافت را مورد ارزیابی قرار می دهد. هدف از این پژوهش پاسخ به این سؤالات است که ۱. شاخص های تأثیرگذار در تاب آور نمودن بعد کالبدی- فضایی بافت های شهری در برابر مخاطرات طبیعی کدام اند؟، ۲. بافت تاریخی شهر شیراز بر اساس این شاخص ها در مواجهه با مخاطرات طبیعی (به ویژه زلزله) در چه وضعیتی قرار داد؟ در این راستا در پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی به صورت کاربردی و با استفاده از روش تحلیل موردی با گردآوری داده ها به شیوه کتابخانه ای و اسنادی و پرسشنامه دلفی به بررسی بافت تاریخی شهر شیراز پرداخته شده است. نتایج ارزیابی داده ها نشان می دهد که شاخص های نوع سازه، قدمت و کیفیت ابنیه به ترتیب بیشترین تأثیر و شاخص های کاربری زمین، دانه بندی و اختلاط کاربری کمترین تأثیر را در کاهش تاب آوری بافت تاریخی شهر شیراز دارند. در مجموع تحلیل های صورت گرفته بافت تاریخی شهر شیراز در سطح متوسطی از تاب آوری کالبدی قرار دارد و فرسودگی و افت کیفیت زیست به صورتی نسبی درون بافت متفاوت است به طوری که قسمت های شمالی، جنوبی و جنوب شرقی منطقه نسبت دیگر قسمت ها با مشکلات کالبدی بیشتری مواجه هستند. با توجه به مدیریت بحران و شاخص های مورد تحلیل، بسترسازی حمل ونقل اضطراری و اورژانس و خدمات رسانی به عمق محلات بافت، ارتقاء کیفیت مدیریت محلی در منطقه و افزایش زمینه های لازم جهت همکاری گروه های محله ای جهت بازسازی های محله محور و ... اصلی ترین راهبردها و راهکارهای حفظ و ارتقاء وضعیت تاب آوری در بافت تاریخی شهر شیراز است.