عباس شیخ طاهری

فناوری های سلامت دیجیتال و هوش مصنوعی کیفیت و ایمنی خدمات سلامت را افزایش داده است. بااین حال، این فناوری ها گاهی منجر به کاهش ایمنی بیمار مانند آسیب های جدی و حتی مرگ بیماران شده اند. مطالعات مختلف انواع ریسک ها و مشکلات منجر به این فناوری ها که منجر به آسیب بیمار شده را نشان داده اند. برخی مشکلات مانند مسائل نرم افزاری، ورودی نادرست داده ها، هشدارهای ناکافی، تأخیر در ثبت دستورات، رابط کاربری نامناسب، عدم تطابق سیستم با گردش کار بالینی، ارائه تشخیص های نادرست، نقص الگوریتم ها و سوگیری های جنسیتی، نژادی و جغرافیایی هوش مصنوعی از جمله مسائلی است که می تواند منجر به ریسک ایمنی بیمار شود. بااین حال، در کشور عمدتا به جنبه های مثبت این فناوری ها پرداخته شده است. لازم است پژوهشگران ایرانی به ابعاد مخاطره آمیز این فناوری ها توجه بیشتری نمایند.

روند استنادهای دریافتی 198 مقاله نمایه شده مدیریت سلامت در اسکوپوس بین سال های 2019 تا 2024 نشان می دهد که تعداد استنادها از صفر استناد در 2019 به 97 و 84 استناد در سال های 2024 و 2025 رسیده است. 183 استناد (51درصد) در مجلات ایرانی و 174 استناد (49 درصد) در مجلات غیرایرانی بوده است. روند سالانه استنادها نشان دهنده افزایش استنادهای دریافتی در مجلات غیرایرانی و توسط نویسندگان غیرایرانی است. به نظر می رسد نمایه شدن در اسکوپوس علاوه بر افزایش استنادهای دریافتی، منجر به مشاهده پذیری و اعتماد بیشتر مقالات شده است. نویسندگان ایرانی تمایل کمتری به انتشار مقاله های باکیفیت خود در مجلات فارسی و استناد به مقاله های فارسی نشان می دهند. سیاست های پژوهشی مانند تاکید بر دوره های آموزشی نگارش مقاله به زبان انگلیسی، امتیاز پژوهشی کمتر برای مقالات فارسی، دریافت امتیاز بیشتر در ارزشیابی دانشگاه ها و مراکز تحقیقاتی برای مقاله های منتشر شده به زبان انگلیسی، در مجلات نمایه شده در ISI با چارک های بهتر، اختصاص گرنت های پژوهشی به نویسندگان با مقاله های بیشتر نمایه شده در ISI با چارک ها و ضریب تاثیر بهتر، الزام دانشجویان دکتری به انتشار فعالیت های پژوهشی در مجلات تحت پوشش PubMed و ISI از عوامل بی میلی نویسندگان ایرانی به مجلات فارسی است. بنابراین، مجلات فارسی از جمله مدیریت سلامت هم از مقالات باکیفیت و هم از دریافت استناد محروم می مانند.

بازنگری برنامه های درسی و آموزشی رشته های مختلف و تعریف یا بازتعریف صلاحیت ها، مهارت های حرفه ای، نقش ها و پست های سازمانی موضوعی رایج برای تمام رشته ها است. در مطالعه ای، صلاحیت های حرفه ای، نقش ها و ردیف های شغلی چون مدیر اطلاعات سلامت و کارشناس فناوری اطلاعات سلامت به عنوان بخشی از صلاحیت ها و ردیف های شغلی برای دانش آموختگان کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی مورد تاکید قرار گرفته است. رشته هایی مانند فناوری اطلاعات سلامت، مدیریت اطلاعات سلامت و انفورماتیک پزشکی به صورت رسمی و به طور مشخص برای پاسخ به نیازهای اجرایی، فنی، تحلیلی و مدیریتی داده ها/اطلاعات سلامت، و سامانه ها و فناوری های اطلاعات سلامت طراحی شده اند که لازم است این موضوع در تعریف مسئولیت های حرفه ای مدنظر پژوهشگران، دانش آموختگان و سیاست گذاران حوزه آموزش و منابع انسانی سلامت قرار گیرد.