قربانعلی سبکتکین ریزی

رسانههای اجتماعی که به سرعت در حال تبدیل شدن به بخشی جدایی ناپذیر از جامعه است؛ به طور کلی،نقش بسیار گسترده ای در گرایش به اعمال جراحی پلاستیک،ایفا می کند. این مقاله به تحلیل و بررسی صفحات اینستاگرام جراحان زیبایی می پردازد.هدف این پژوهش تحلیل نشانه شناختی رسانه های اجتماعی از منظر مدیریت بدن، بازنمایی ایده آلهای زیبایی و جوانی و ترغیب به جراحی زیبایی در میان زنان است. روش تحقیق از نوع کیفی نشانه شناسی جان فیسک است که از بین ۴۰ صفحه اینستاگرام پرطرفدار پزشکان جراح زیبایی،چهار نمونه از سه صفحه پزشکان جراح زیبایی انتخاب شدند و براساس نظریه جان فیسک در سه سطح توصیفی(رمزگان اجتماعی)، بازنمایی(رمزگان فنی) و ایدئولوژیک(رمزگان ایدئولوژیک) بررسی شدند. یافته ها نشان می دهد که صفحات اینستاگرام پزشکان جراحی زیبایی متأثر از ایدئولوژی و گفتمان مردسالاری حاکم است. این روند به بیماری انگاری سالخوردگی،جوان ماندگاری،برساخت ابژه زیبایی و امر جوانی، دگردیسی هویتی، کالاانگاری زن ، بازنمایی کلیشه ای، و مهندسی ذائقه زیبایی و جوانی از طریق گفتمان رسانه ای وپزشکی سازی ظاهر و بدن، به ویژه بدن سالخورده یا طبیعی، یاری می رساند. با استفاده از صنعت فرهنگ و تبلیغات، فرهنگ مصرف گرایی را ترویج می دهد و بدین ترتیب نقش قابل توجهی در تشویق زنان به انجام جراحی های زیبایی وجوان سازی و تقویت انگیزه برای این اقدامات ایفا می کند.

این مقاله به بررسی پدیده سیاست های سبک زندگی در عصر مدرن و پسا مدرن می پردازد، رویکردی نوین به کنشگری سیاسی و اجتماعی که در آن انتخاب های روزمره زندگی به عرصه ای برای ابراز هویت ، ارزش ها و تلاش برای تغییر مسائلزندگی اجتماعی تبدیل و به عنوان شکل نوینی از کنشگری سیاسی و اجتماعی ظهور کرده است. هدف اصلی مقاله، ارائه یک چارچوب نظری جامع برای درک نقش سیاست های سبک زندگی در ابعاد مختلف کنشگری، هویت اجتماعی و ارتباط آن با مسائل اجتماعی است. این مقاله از نوع پژوهش های نظری و بنیادی است که با استفاده از رویکرد فراتحلیلی، دیدگاه های کلیدی اندیشمندان برجسته این حوزه (مانند گیدنز، بک، باومن، تئوچاریس، و دی مور) را تلفیق و چارچوبی منسجم برای تحلیل این پدیده ارائه می دهد. داده های مورد نیاز از طریق مرور نظام مند ادبیات علمی موجود در حوزه سیاست های سبک زندگی و حوزه های مرتبط جمع آوری شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهند که اولا مفهوم سیاستهای سبک زندگی مفهومی نوپدید درحوزه جامعه شناسی بوده و درایران چارچوب مفهومی و نظری جدیدی را فرا روی پژوهشگران مسائل اجتماعی وسیاسی قرار می دهد. ثانیا سیاست های سبک زندگی پدیده ای چندوجهی هستند که ابعاد فردی، جمعی، فرهنگی و سیاسی را در بر می گیرند. این نوع سیاست ها از انتخاب های فردی آغاز اما ظرفیت تبدیل شدن به کنش های جمعی و جنبش های اجتماعی را در خود دارد .سیاست های سبک زندگی این امکان را فراهم می کنند تا به تغییرات در سطوح مختلف (فردی، جمعی، ساختاری) منجر شوند؛ بعضا بامسائل اجتماعی مانند فردگرایی افراطی، مصرف گرایی و نابرابری اجتماعی همراه هستند. فضای دیجیتال و رسانه های اجتماعی نیز به عرصه کلیدی این نوع کنشگری تبدیل شده اند که زمینه های بوجود آمدن فرصت ها و چالش های اجتماعی جدیدی را فراهم می کنند.مقاله حاضردرپی یافتن و معرفی مفاهیم، مولفه ها وموضوع های جدیدی درسپهر علوم اجتماعی بویژه جامعه شناسی سیاسی و جامعه شناسی فرهنگ است که می تواند دربررسی مسائل اجتماعی مورد بهره برداری قرار گیرد.