محمد کیمیا

امتداد اجتماعی قرآن کریم به عنوان فرایند نهادینه سازی آموزه های قرآنی در ساختارهای جامعه اسلامی، نیازمند شناسایی و تحلیل راهکارهای عملیاتی است. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و با استناد به بیانات آیت الله خامنه ای، به بررسی مؤلفه های کلیدی این فرایند می پردازد. یافته ها نشان می دهد در حوزه فرهنگی، تأکید بر سه محور اساسی است: ۱) الگوسازی رفتاری از طریق معرفی چهره های قرآنی موفق ۲) بهره گیری از هنرهای نمایشی و رسانه های دیجیتال برای انتقال مفاهیم ۳) تولید محتوای جذاب در فضای مجازی با رویکرد حکمت آمیز. در بُعد آموزشی، سه نهاد خانواده، مدرسه و حوزه های علمیه نقش محوری دارند: ۱) خانواده به عنوان کانون ایجاد اُنس پایدار با قرآن ۲) مدارس در سطوح روخوانی، روان خوانی و درک مفاهیم ۳) روحانیت در تبیین معارف و الگوسازی عملی. در عرصه سیاسی، چهار راهبرد کلیدی شناسایی شد: ۱) قانون گذاری مبتنی بر اصول قرآنی ۲) شفافیت و عدالت در حکمرانی ۳) عزت محوری در سیاست خارجی ۴) تقویت وحدت اسلامی. در حوزه اقتصادی، یافته ها بر چهار اصل تأکید دارد: ۱) مقاوم سازی اقتصاد در برابر تهدیدهای خارجی ۲) مبارزه نظام مند با ربا و فساد ۳) توزیع عادلانه فرصت های اقتصادی ۴) تلفیق معنویت با فعالیت های اقتصادی. در بخش حقوقی نیز سه محور اصلی عبارت اند از: ۱) استخراج قوانین از منابع قرآنی ۲) اجرای عدالت قضایی با رعایت حقوق متهمان ۳) آموزش حقوق شهروندی مبتنی بر معارف قرآنی. مهم ترین چالش های پیش رو شامل: ۱) تقلیل گرایی در فهم قرآن ۲) نبود الگوهای عملی مناسب ۳) تضاد سبک زندگی مدرن با ارزش های قرآنی است که مقابله با آن ها نیازمند «جهاد تبیین» در سطوح مختلف است. این پژوهش نشان می دهد تحقق جامعه قرآنی مستلزم هماهنگی نظام مند بین نهادهای فرهنگی، آموزشی و حکومتی می باشد.