فائزه قوچی

سوزنی سمرقندی از شاعران چیره دستی است که چنانچه باید، به او و شعرش توجهی نشده است. از دلایل عمده این مسئله، دشواری های زبان شعر او و نبود نسخه های کهن از دیوان این شاعر سده ششم هجری است. ناصرالدین شاه حسینی دو چاپ از دیوان سوزنی ارائه کرده است؛ اما متأسفانه در هر دو چاپ، اشعار سوزنی به شکلی نابسامان تصحیح شده و متن ارائه شده انباشته از ضبط های نادرست و بی معنی است. سوزنی در اشعار هجو و هزل زبان خاص خود را دارد و عمده دشواری های شعر او نیز در همین اشعار است. لغات شاذی که در این دست از اشعار سوزنی به کار رفته، به مرور به دست کاتبان ناآشنا و بی دقت دچار تحریف و تصحیف شده و ضبط آنها دگرگون شده است؛ با این حال، با کمک برخی از نسخ که از این تحریفات تا حدودی در امان مانده و ضبط اصیل واژگان را در خود حفظ کرده اند و به یاری منابع جانبی همچون فرهنگ ها، می توان صورت صحیح و اصیل این واژگان را بازیافت. در پژوهش حاضر، با استفاده از دو نسخه نویافته از دیوان سوزنی و به کمک برخی فرهنگ ها، 33 واژه تحریف شده در متن چاپی دیوان سوزنی تصحیح شده است. بعضی از واژه های تصحیح شده در این مقاله در فرهنگ ها بدون شاهد مدخل شده و شعر سوزنی شاهد خوبی برای آنها است.