امان الله بلوچ

این پژوهش به بررسی تأثیر اقتصاد دیجیتال بر نوآوری فناورانه و رشد اقتصادی در شش کلان شهر ایران (تهران، مشهد، اصفهان، تبریز، شیراز، کرج) طی سال های 1395 تا 1402 پرداخته است. با استفاده از روش های تحلیل داده های تابلویی، رگرسیون چندمتغیره و مدل سازی معادلات ساختاری، نتایج نشان می دهد اقتصاد دیجیتال با ضریب تأثیر 0.42 قوی ترین عامل محرک نوآوری فناورانه است. همچنین، هر 1% افزایش در شاخص اقتصاد دیجیتال منجر به بهبود 0.08 واحدی شاخص رشد سبز می شود.تهران با امتیاز 8.1 در شاخص اقتصاد دیجیتال، 42% از استارتاپ ها و 35% از ثبت اختراعات کشور را به خود اختصاص داده است. با این حال، شکاف دیجیتالی قابل توجهی بین کلان شهرها مشاهده می شود که اختلاف تهران و کرج به 114% می رسد. از سوی دیگر، صنایع سنتی با ضریب تأثیر منفی 0.25 به عنوان مانعی برای رشد سبز شناسایی شده اند.یافته ها حاکی از آن است که تحول دیجیتال از طریق سه مسیر اصلی نوآوری، بهره وری و اشتغال زایی به رشد اقتصادی پایدار منجر می شود. به منظور کاهش نابرابری های منطقه ای، توسعه زیرساخت های دیجیتال پایه، اصلاح نظام آموزشی و ارائه مشوق های مالیاتی به صنایع دیجیتال پیشنهاد شده است. این مطالعه تحقق رشد اقتصادی 8% را منوط به توسعه اقتصاد دیجیتال دانسته و بررسی تأثیر عوامل خارجی بر این فرآیند را برای تحقیقات آتی توصیه می کند. از جمله راهکارهای عملی می توان به حمایت از استارتاپ های فناورانه، توسعه شبکه 5G در شهرهای کمتر برخوردار، آموزش مهارت های دیجیتال و ایجاد مراکز نوآوری منطقه ای اشاره کرد

این پژوهش با استفاده از روش شناسی ترکیبی (کمی–کیفی) و داده های پانل، به بررسی تأثیر اقتصاد دیجیتال بر رشد سبز در کلان شهرهای تهران، مشهد، اصفهان، تبریز، شیراز و کرج در بازه زمانی 2019 تا 2023 می پردازد. نمونه گیری هدفمند و بر اساس دسترسی به داده های کامل و تنوع جغرافیایی–اقتصادی انجام شده است. داده ها از منابع معتبر شامل مرکز آمار ایران، بانک مرکزی و سازمان حفاظت محیط زیست گردآوری شده اند. تحلیل داده ها با بهره گیری از مدل Super-SBM برای خروجی های نامطلوب زیست محیطی، مدل خودرگرسیون فضایی برای اثرات سرریز مکانی، و رگرسیون پانل دیتا با اثرات ثابت صورت گرفته است. نتایج نشان می دهد که اقتصاد دیجیتال از طریق کاهش ۳۰ درصدی عدم تطابق منابع و افزایش نوآوری های فناوری سبز بر رشد سبز تأثیرگذار است. مشهد و اصفهان به ترتیب با شاخص های GGI معادل 1.15 و 1.08 بهترین عملکرد را در این زمینه داشته اند، در حالی که تهران به دلیل سهم ۲۵ درصدی صنایع آلاینده، نتوانسته است به پتانسیل کامل خود دست یابد (GGI=0.92). همچنین، توسعه اقتصاد دیجیتال در تهران تأثیر مثبتی بر رشد سبز کرج و اسلام شهر داشته است. برای بهره برداری بهینه از مزایای اقتصاد دیجیتال، تدوین برنامه های تحول دیجیتال سبز، ایجاد صندوق های نوآوری سبز و طراحی چارچوب های حکمرانی منطقه ای پیشنهاد می شود. این نتایج می توانند راهگشای سیاست گذاران شهری در ایران و کشورهای در حال توسعه باشند و مسیرهای نوینی برای تحقیقات آینده در حوزه فناوری های نوین ارائه دهند.