ندا ضیاءبخش

بیان مسئله: توجه به روایت و صحنه آرایی فضایی در معماری معاصر، امکانی تازه برای تفسیر و سازمان دهی تعاملی فضا فراهم کرده است. هدف پژوهش: این پژوهش با هدف بررسی تطبیقی دو رویکرد نظری شاخص، یعنی رخدادمحوری در اندیشه برنارد چومی و روایت محوری در نظریه سوفیا پسارا انجام شده است تا ظرفیت های صحنه آرایی فضایی را در طراحی معماری روایت محور تبیین کند. روش پژوهش: این مطالعه با روش کیفی، مبتنی بر تحلیل تطبیقی نظری مفهومی و تحلیل گفتمانی انجام شده است. داده ها ازطریق مرور متون تخصصی و تحلیل نمونه های شاخص (مانند پارک دولاویلت چومی و پروژه های منتخب پسارا) گردآوری و با معیارهای ساختار روایی، کنش کاربر و فرم فضایی مقایسه شده اند. نتیجه گیری: یافته ها نشان می دهد معماری رخدادمحور چومی بر خلق گسست، تنش و تعامل میان فضا و رخداد تأکید دارد، درحالی که پسارا بر روایت چندلایه، تفسیرپذیری و تجربه محوری فضایی تمرکز می کند. تحلیل تطبیقی بیانگر آن است که تلفیق این دو رویکرد می تواند الگوهای نوینی برای معماری فرهنگی و عمومی معاصر ارائه دهد. این پژوهش بر ضرورت بازاندیشی در فرایند طراحی معماری با رویکرد روایت محور و استفاده از ابزارهای نشانه شناختی و تحلیلی برای خلق فضاهای معنادار و مشارکتی تأکید می کند.

خانه فراتر از یک سرپناه، به مثابه یک "نیاز زیستی" است که عمیقاً در بافت اجتماعی و فرهنگی بشر ریشه دوانده و نمود عینی حضور انسان، روابط اجتماعی، فرهنگ و آداب و رسوم را در خود جای داده است. با این وجود، در دوران معاصر، مفاهیم و جوهره های پنهان سکونت انسان، که نشأت گرفته از معماری غنی گذشته این سرزمین است، تا حد زیادی مورد غفلت و فراموشی قرار گرفته اند. این پژوهش با هدف تدقیق در معنا و مفهوم خانه و بازشناسی ارزشها و معانی تشکیل دهنده چیستی و چگونگی آن، به بررسی تطبیقی اندیشه های غیرایرانی، ایرانی و اسلامی پیرامون این مفهوم می پردازد. این مقاله، با رویکردی کیفی و از نوع توصیفی- تحلیلی است. داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای و اسنادی، شامل بررسی متون نظری، مقالات علمی و کتب مرتبط با معماری سنتی و معاصر، و همچنین تحلیل محتوای کیفی تعاریف و نظریه های مختلف پیرامون مفهوم خانه، جمع آوری شده اند. سپس، با استفاده از رویکرد تطبیقی، ویژگیها و کیفیتهای مطلوب خانه های سنتی ایرانی در تقابل با ویژگیهای مسکن معاصر مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج این پژوهش نشان می دهد که اصول معنوی حاکم بر معماری خانه های سنتی، که عمیقاً ریشه در فرهنگ و ارزشهای بومی دارند، همچنان می توانند به عنوان بنیان های اساسی و راهگشا در طراحی و ساخت مساکن امروزی مورد توجه قرار گیرند تا پاسخی جامع تر به نیازهای زیستی، اجتماعی و فرهنگی ساکنان ارائه دهند.