زهره کیامنش

شبکه‌های اجتماعی به‌ویژه اینستاگرام یکی از مهم‌ترین بسترهای تعاملات اجتماعی، فرهنگی و هویتی هستند که هواداران سلبریتی‌ها در آن حضوری فعالانه دارند. این پژوهش با تمرکز بر جهان اجتماعی جوانان هوادار امیر مقصودلو (تتلو) به بررسی تأثیرات و پیامدهای اینستاگرام در تجربه زیسته هواداران تتلو از منظر فرهنگی و اجتماعی پرداخته است. این پژوهش کیفی با رویکرد پدیدارشناسی تفسیری انجام شد. جامعه آماری شامل جوانان بزرگسال ۱۸ تا ۲۹ سال بود و حجم نمونه از طریق نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی و براساس اصل اشباع نظری مشخص شد. تعداد نمونه پس از مصاحبه با ۲۳ نفر (۱۲ مرد و ۱۱ زن) به کفایت نظری رسید. ابزار جمع‌آوری داده‌ها مصاحبه نیمه‌ساختاریافته بود و برحسب دیدگاه پدیدارشناختی مکس ون منن و نرم‌افزار MAXQDA-2020 تحلیل شد. براساس یافته‌ها، در پدیده هواداری، دو مضمون شناسایی شدند: 1- بسترها و شرایط» با زیرمقوله‌های «زمینه‌های فرهنگی- اجتماعی و رسانه‌ای» و «عوامل فردی و ارتباطات اجتماعی»؛ 2- «پیامدهای اینستاگرام» با زیرمقوله‌های «هویت‌سازی و انگیزش فردی» و «چالش‌های اجتماعی و روانی». اینستاگرام نقش مهمی در شکل‌دهی به هویت شخصی و ایجاد انگیزه‌های مثبت دارد. در کنار تأثیر فضای مجازی، شرایط فرهنگی و اجتماعی جامعه و آزادی بیان در برابر فشارهای اجتماعی نیز بر جذب افراد به سلبریتی‌ها تأثیر زیادی دارد.