احد روان جو

هدف : این پژوهش با هدف آینده پژوهی در حوزه ی گرافیک ایران تا افق ۱۴۱۴ انجام شده است و تلاش دارد سناریوهای   محتمل این حوزه را در پرتو تحولات فناورانه و اجتماعی ترسیم کند. روش: رویکرد پژوهش، ترکیبی (کیفی_کمی) بوده است. در بخش کیفی، مرور منابع و مصاحبه های نیمه ساخت یافته با خبرگان به شناسایی پیشران ها و عدم قطعیت های کلیدی منجر شد و داده ها با روش تحلیل مضمون و کدگذاری کیفی بررسی گردید. در بخش کمی، داده های تکمیلی از طریق پرسشنامه آنلاین از ۲۰ طراح و متخصص فعال گردآوری و با روش های توصیفی تحلیل شد تا یافته های کیفی تقویت و اعتبارسنجی شود. بر مبنای این فرایند، دو عدم قطعیت اصلی شامل «سرعت تحول فناورانه» و «سطح حمایت سیاستی» انتخاب شد و چهار سناریوی بدیل از تقاطع آن ها ترسیم گردید: جهش خلاق دیجیتال، حمایت محافظه کارانه، بازار آزاد پرخطر و رکود سنتی. مقایسه این سناریوها نشان داد که آینده گرافیک ایران به شدت متأثر از سیاست گذاری های حمایتی، زیرساخت های فناورانه و انطباق نظام آموزشی با نیازهای نوین است. نتیجه گیری: نتایج پژوهش تأکید می کند که آینده این حوزه پدیده ای قطعی و خطی نیست، بلکه مسیرهای گوناگونی دارد که تصمیمات امروز در سطح سیاست گذاری، دانشگاه و صنعت بر آن اثرگذار است. یافته ها: اهمیت این مطالعه در آن است که با شناسایی پیشران ها و تدوین سناریوهای متنوع، امکان برنامه ریزی انعطاف پذیر و کاهش ریسک برای ذی نفعان فراهم می گردد. بر این اساس، یافته ها می تواند مبنایی برای طراحی اقدامات پایدار و راهبردهای بلندمدت در جهت توسعه گرافیک ایران قرار گیرد.

دراویش گنابادی، یکی از شاخه های برجسته تصوف در ایران و پیرو طریقت نعمت اللهی اند که در دوران صفویه و قاجار به اوج شکوفایی در تعالیم و اعتقادات خود رسیدند و نقشی بسزا در ترویج زهد و معنویت در جامعه داشتند. در فرش بافی ایران که یکی از برجسته ترین هنرهای دستی جهان بوده، در قرن ۱۱ خورشیدی، تصویرگری فرش با مضامین مذهبی و عرفانی رونق گرفت. در دوره قاجار، شمایل نگاری دراویش به ویژه در کرمان، گناباد و کاشان برجسته شد. این آثار مفاهیمی مرتبط با تصوف و زهد را بازتاب داده و به لحاظ هنری از سنت ایرانی و هنر مدرن اروپایی در ترکیب بندی، پرسپکتیو و تکنیک های بصری نیز بهره گرفته اند. پرسش اصلی مقاله، این است که چگونه شمایل نگاری دراویش گنابادی در دوره قاجار توانسته به عنوان یک ابزار هنری-اعتقادی در فرش ها تجلی یابد و دارای چه مفاهیم، نمادها و عناصربصری بوده است؟ هدف پژوهش حاضر، بررسی و تحلیل فرش های شمایل نگارانه اعتقادی دراویش گنابادی در دوره قاجار است. این مطالعه به تحلیل نقش مایه ها و مفاهیم نمادین در این فرش ها و تأثیرات اجتماعی، فرهنگی و مذهبی آن ها می پردازد. روش پژوهش مقاله کیفی، با بیان توصیفی تحلیلی بوده و داده ها به شیوه مطالعات کتابخانه ای و بررسی مقالات معتبر علمی گردآوری شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که این نقوش علاوه بر انعکاس باورهای عرفانی، نقشی کلیدی در حفظ و انتقال مفاهیم عرفانی با بهره گیری از عناصر هنر ایرانی داشته و از هنر اروپایی در زمینه کاربست بصری آثار نیز الهام گرفته اند. این فرش ها توانسته اند به عنوان ابزاری برای انتقال پیام های معنوی و مفاهیم فرهنگی عمل کنند.

خاوران نامه یکی از شاهکارهای ادبیات فارسی ، سروده ابن حسام خوسفی بیرجندی بوده و نگاره ها و تذهیب های آن به قلم فرهاد نقاش که سرآمد نگارگران روزگار خویش، نگارگری شده است. این اثر از جهت سبک و بیان حماسی و باورمندانه برای بیان داستان هایی از مبارزات حضرت علی(ع) و یارانش در سرزمین خاوران سروده شده است. این اثر افزون بر وقایع حماسی و مقابله با دشمنان جن و انس دارای نکاتی مربوط به زندگی حضرت امام علی (ع)، در سال 1426 میلادی تألیف و به تقلید از شاهنامه فردوسی سروده شده است. تعداد نگاره های این اثر هنری ۱۲۰ تصویر است، در این مقاله تعداد 11 نگاره با حضور زنان و فرشتگان به صورت هدفمند انتخاب و مورد بررسی قرار داده شده است. پرسش این پژوهش چنین است که: تصویر بانوان و فرشته ها در نگاره های مورد نظر کتاب خاوران نامه در مقایسه با هم دارای چه کیفیاتی بصری هستند؟ روش پژوهش در این مقاله با رویکرد کیفی بوده و شیوه گردآوری داده ها و مطالب کتابخانه ای بوده و از مقالات علمی و اینترنتی بهره برده است. هدف یافتن الگوی تصویری پوشش بانوان و فرشته های تصویرشده در نگاره های خاوران نامه از منظر ساختار تصویری، برای کاوش در وضعیت زنان و نتایج فرهنگی آن است. یافته ها حاکی از آن است که تصاویر زنان در کتاب خاوران نامه بر سیاق تصویر فرشتگان مصور شده که تفاوت چندانی نمیتوان قائل بود. حتی نوع پوشش آنها تقریبا یکسان است و تنها تفاوت میان آنها وجود بال برای فرشتگان که برگرفته از مفاهیم ملکوتی و معنوی بوده و سرپوش برای زنان است.

ماجرای ابلیس در داستان آفرینش، از آنجا آغاز می شود که وی به خاطر سرپیچی ازدستور پروردگار برای سجده بر آدم، از درگاه خدا طرد می شود. بر بنیان آیات، روایات و تفاسیر، ابلیس وجودی عینی دارد، ازین رو شمایلش توسط هنرمندان به تصویر درآمده است. در دوران حکومت شاه تهماسب در قزوین به دستور وی نسخه ای با عنوان «فالنامه ی تهماسبی» نگارینه شد. مساله این است که: آیا منبع اصلی نگاره ها تخیل نقاش بوده یا باورهای هنرمند برگرفته از داستانهای کتب مقدس که در اینجا از چنین متنی اثری نمی بینیم شکل گرفته است؟ اگر اساس نگاره ها داستانهای خلقت درکتب الهی بوده این برگردان بصری چگونه ایجاد شده وچه ویژگیهای بصری و معنایی دارند؟ یافته های مقاله حاکی از آن است که تدبیر نقاش برای به کارگیری تصویر انسانی برای شیطان برگرفته از اندیشه های پیش از اسلام داشته و نیز برداشتی از تفسیرهای قرآن وعقاید صوفیه وعرفا داشته است.