سید حسین صالحی قهفرخی

در این پژوهش، جوانمردی همان فضایل اخلاقی ارزشی مانند شجاعت، وفاداری، فداکاری، عدالت خواهی، بخشش، مهمان نوازی و مساعدت به ضعفا در نظر گرفته شده است. ریشه این مفهوم در سنت تاریخی ایران قرار دارد. گروه هایی مانند عیّاران یا فتیان که در تاریخ به عنوان حاملان این ارزش ها شناخته شده اند، نقشی مهم در نشر و ترویج این اخلاق دارند. جوانمردان گروهی اخلاقی- تربیتی بوده که پیشینه حضور آنان به ایران پیش از اسلام می رسد. افسانه های عامیانه ازجمله آثار ادبی است که حاوی مضامین اخلاقی بوده و هدفی تعلیمی را در ژرفای خود جای داده اند. در پژوهش حاضر به شیوه توصیفی تحلیلی، «جوانمردی» افسانه های عامیانه ایرانی بررسی شده و نتایج حاکی از آن است که در برخی از افسانه های عامیانه ایرانی شخصیت هایی حضور دارند که ویژگی اخلاقی «جوانمردان» را دارا بوده و با شجاعت و وفاداری و فداکاری به ضعیفان یاری رسانده و به سبب بخشندگی و برپایی عدالت و مهمان نوازی می توان آنان را از جوانمردان و پیروان این آیین دانست. البته تمامی صفات در یک شخصیت دیده نمی شد و ممکن بود فقط یک یا چند صفت در قهرمان داستان دیده شود.