فائزه راستگو

مقدمه و هدف : در عصر تحولات دیجیتال، ارتقای شایستگی های دیجیتال معلمان به عنوان یکی از ضرورت های آموزش نوین مطرح است. محیط های یادگیری خلاق با بهره گیری از فناوری و هوش مصنوعی، بستری مناسب برای پرورش این شایستگی ها فراهم می سازند. ادغام خلاقیت آموزشی با ابزارهای هوشمند، راهکاری مؤثر برای توسعه حرفه ای معلمان به شمار می رود. هدف پژوهش حاضر، طراحی و بررسی اثربخشی یک محیط یادگیری دیجیتال خلاق مبتنی بر هوش مصنوعی بر ارتقای شایستگی های دیجیتال معلمان ابتدایی شهر تهران است. روش شناسی پژوهش : پژوهش از نوع کاربردی و با روش شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون–پس آزمون و گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل معلمان ابتدایی شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۳–۱۴۰۴ بود و نمونه شامل ۳۰ نفر به روش در دسترس انتخاب شد و 15 نفر به روش تصادفی در هریک از گروه های کنترل و آزمایش قرار گرفتند. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه استاندارد شایستگی دیجیتال معلمان اتحادیه اروپا بود. مداخله شامل طراحی و اجرای یک دوره آموزشی ۱۰ جلسه ای در محیط پلتفرم Nearpod با بهره گیری از ابزارها و روش های تعاملی و خلاقانه دیجیتال و پشتیبانی هوش مصنوعی بود. یافته ها : یافته ها نشان داد استفاده از محیط یادگیری طراحی شده، به طور معناداری موجب ارتقای کلی شایستگی دیجیتال معلمان گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل شد. تحلیل های آماری مؤید اثر مثبت مداخله بر پنج مؤلفه از شش مؤلفه شایستگی دیجیتال بود؛ اما تفاوت در مؤلفه «تسهیل شایستگی دیجیتال فراگیران» معنادار نبود. بحث و نتیجه گیری: نتیجه این پژوهش بیان می کند که محیط های یادگیری دیجیتال خلاق، اگر به درستی طراحی و اجرا شوند، می توانند نقش مؤثری در توانمندسازی فناورانه و حرفه ای معلمان ایفا کنند. استفاده هوشمندانه از فناوری و هوش مصنوعی می تواند به افزایش خلاقیت، خودکارآمدی و کیفیت آموزش در عصر دیجیتال منجر شود.

این پژوهش با هدف بررسی فرآیند آموزش زبان فارسی از طریق فناوری های سیار باتوجه به رشد روزافزون فناوری های آموزشی و نیازهای افراد در زمان کنونی، انجام شد. در همین راستا، تمام نرم افزارهای آموزش زبان فارسی موجود در فروشگاه های نرم افزار داخلی بازار، مایکت و سیب اپ و همچنین دو نرم افزار غیرایرانی بارگیری، و مورد بررسی قرار گرفت. به منظور ارزیابی نرم افزارها، پس از بررسی چارچوب های استاندارد توسعه نرم افزارهای آموزش زبان، از روبریک ULTIA استفاده شد. این روبریک دارای 37 گویه بوده و به دلیل جامعیت بیشتر و پوشش تمام مهارت ها و مولفه های آموزش زبان، برگزیده شد. یافته های پژوهش نشان می دهد که میانگین درصد تطبیق نرم افزار ها با چارچوب استاندارد 30% و بالاترین امتیاز 70% که مرتبط با یک نرم افزار خارجی است. لذا درحال حاضر هیچ نرم افزار ایرانی جامعی جهت آموزش زبان فارسی به فارسی آموزان وجود ندارد و جهت برطرف کردن این خلاء، نیاز به ایجاد و توسعه یک نرم افزار در زمینه آموزش زبان فارسی احساس می شود. به همین منظور، با توجه به مولفه های مورد نیاز جهت آموزش فارسی از طریق نرم افزار، بنیاد سعدی توسعه یک برنامه جامع در بستر موبایل را باتوجه به یافته های این پژوهش انجام داده است که می تواند پاسخگوی نیازهای آموزشی غیرفارسی زبانان باشد.