احسان کیانی رئوف

هدف: رقابت فناورانه میان ایالات متحده و جمهوری خلق چین طی دو دهه اخیر به یکی از عوامل راهبردی در شکل دهی به نظم آینده بین الملل تبدیل شده است؛ رقابتی که علاوه بر اقتصاد، ابعاد ژئوپلیتیکی، امنیتی و هنجاری را نیز دربر می گیرد. این پژوهش با رویکرد کیفی و آینده پژوهانه، به شناسایی پیشران های کلیدی و پیامدهای احتمالی این رقابت بر امنیت بین الملل و جایگاه ایران می پردازد. روش شناسی: مطالعه با تحلیل محتوای نظام مند انجام شد. داده ها از بیش از ۷۵ مقاله علمی، ۴۲ گزارش اندیشکده ای معتبر و ۲۰ سند تحلیلی گردآوری گردید. معیار انتخاب منابع، اعتبار علمی و ارتباط مستقیم با موضوع بود. برای تحلیل، از تکنیک تأثیرات متقابل و مدل سناریوسازی GBN استفاده شد. یافته ها: نتایج نشان می دهد چین با سرمایه گذاری گسترده در تحقیق و توسعه، توسعه زیرساخت های دیجیتال و پیشرفت در حوزه هایی مانند نیمه رساناها، هوش مصنوعی و 5G جایگاه خود را به عنوان قدرت فناورانه تثبیت کرده است. ایالات متحده نیز با تحریم، کنترل صادرات فناوری های حساس و ائتلاف سازی می کوشد این روند را مهار کند. تحلیل ها سه سناریوی اصلی را ترسیم می کند: «موازنه سرد در حوزه فناوری»، «شکاف فناوری شرق و غرب» و «جنگ سرد دیجیتال». نتیجه گیری: سناریوی موازنه سرد مطلوب ترین وضعیت برای امنیت بین الملل و ایران ارزیابی شد؛ زیرا ضمن حفظ رقابت، امکان تعامل فناورانه را فراهم و از تشدید بحران ها و افزایش هزینه های دفاعی جلوگیری می کند.

منازعه میان ایالات متحده و چین در خاور دور پیامدهای گسترده ای بر توازن قوا و امنیت منطقه ای داشته است. این تحقیق با طرح این سؤال که چگونه منازعه آمریکا و چین بر امنیت ملی ایران، به ویژه در بعد نظامی، تأثیر می گذارد، به بررسی این تأثیرات می پردازد. فرضیه اصلی این است که تشدید رقابت نظامی میان آمریکا و چین، موجب افزایش همکاری های نظامی ایران با چین و توسعه توانمندی های دفاعی این کشور می شود. در این راستا، ایران تلاش کرده است با تقویت نیروی دریایی خود در خلیج فارس و دریای عمان و توسعه فناوری های نظامی، امنیت ملی خود را در برابر تهدیدات خارجی، به ویژه فشارهای آمریکا، ارتقا دهد. روش تحقیق این پژوهش بر اساس تحلیل کیفی اسناد و مقالات علمی است. نتایج نشان می دهد که ایران با همکاری های نظامی با چین و تقویت حضور نظامی خود در مناطق استراتژیک، توانسته است بازدارندگی خود را در برابر تهدیدات افزایش دهد؛ هرچند این روند می تواند منجر به تشدید فشارهای بین المللی و افزایش تنش ها با آمریکا شود