سعید کیانام

استدلال جهان شناختی به دسته ای از استدلال ها گفته می شود که برای اثبات واقعیتی ضروری اقامه می شوند و دست کم یک مقدمه پسین دارند. در اواخر قرن بیستم، رابرت کونز نسخه پیشرفته ای از این استدلال را مطرح کرده و مدعی است که استدلال او می تواند پاسخ قانع کننده ای در برابر اشکالات فیلسوفانی مانند هیوم، کانت، راسل و... فراهم کند. بدین جهت، او از پیشرفت های منطقی و فلسفی قرن بیستم، مثل منطق موجهات جدید، منطق های غیریکنواخت و پارشناسی استفاده می کند. این ابداعات باعث می شوند که نسخه کونز از استدلال جهان شناختی مبتکرانه به نظر آید. او در ابتدا مفهوم «کیهان» را مطرح کرده و آن را انباشت همه واقعیت های کاملاً ممکن تعریف می کند و سپس اثبات می کند که کیهان خود نیز واقعیتی کاملاً ممکن است و در مرحله بعد با استفاده از این اصل علّی که هر واقعیت کاملاً ممکنی معلول است (مگر این که خلاف آن ثابت شود)، علّتی برای کیهان اثبات می کند. او سپس از اصل دیگری استفاده می کند و بیان می کند که چون علّت و معلول باید از لحاظ وجودی با هم متمایز باشند، پس علّت کیهان متمایز از خود آن است. بنابراین این علّت باید نه واقعیتی ممکن بلکه یک واقعیت ضروری باشد. ما در این مقاله، ابتدا به بیان پیش فرض های استدلال کونز می پردازیم و سپس استدلال او را در حلّ مشکلات استدلال های قبلی ارزیابی می کنیم.

استدلال جهان شناختی به دسته ای از استدلال هایی گفته می شود که برای اثبات موجودی ضروری اقامه می شوند و برخلاف انواع دیگرِ استدلال ها، همچون استدلال وجودشناختی، دست کم یک مقدمه پسین دارند. الکساندر پروس و ریچارد گیل در اواخر قرن بیستم، تقریر جدیدی از این استدلال ارائه کردند که به دلیل بهره گیری از نسخه ضعیف اصل دلیل کافی (W−PSR)از براهین سنتی لایب نیتسی متمایز می شود. این نوآوری باعث شده است که استدلال آن ها در برابر چالش ها و اشکالات کلاسیک خداناباوران، مقاومت بیشتری نشان دهد. در این مقاله اولاً دو تقریر از استدلال پروس-گیل ارائه می کنیم. سپس، به اشکال گراهام آپی، به عنوان مهم ترین اشکال به این استدلال، اشاره کرده و از آپی در برابر پاسخ پروس و گیل به اشکال دفاع خواهیم کرد. سپس، اشکالی را علیه این استدلال مطرح خواهیم کرد که در ادبیات بحث درباره این استدلال مغفول مانده است.