آرین ستاره تبریزی

صنایع کشتیرانی در بنادر به عنوان یکی از صنایع مادرو راهبردی همواره در طول تاریخ ﻧقشﻣﻬﻤﯽ را در مدیریت یهینه کسب و کار ﺣﻤﻞ و ﻧﻘﻞ کشور دارا و همچنین براﻗﺘﺼﺎد ﮐﺸﻮر نیز ﺗﺎﺛﯿﺮﮔﺬار میباشند. وﺿﻌﯿﺖ آﯾﻨﺪه مدیریت کسب و کار ﺑﻨﺎدر ﻣﯽ ﺗﻮاند در ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی ﺷﺪه، دﺳﺘﺮﺳﯽ ﺑﻪ ﻓﻨﺎوری نوین برای هوشمندسازی، اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﻨﺎﺑﻊ اﻧﺴﺎﻧﯽ ﻣﺘﺨﺼﺺ، ﺗﺄﺛﯿﺮ ﺟﻬﺎﻧﯽ ﺳﺎزی ﺑﺮ ﺑﻨﺎدررا ﻣﺸﺎﻫﺪه ﮐرد. بنابراین بنادر باید ﺑﺮای ﭘﺎﺳﺨﮕﻮﯾﯽ ﺑﻪ ﺗﻘﺎﺿﺎﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد و برای ﺗﻮﺳﻌﻪ کسب و کار ﺧﻮد، با توجه به ﺳﻄﺢ ﺗﮑﻨﻮﻟﻮژی و دﯾﮕﺮ ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ. در ﺣﻮزه ﺣﻤﻞ و ﻧﻘﻞ درﯾﺎﯾﯽ ﻧﯿﺰ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻋﻤﺪه ای در ﻓﻨﺎوری ﮐﺸﺘﯿﺮاﻧﯽ رخ داده اﺳﺖ و روﻧﺪ اﯾﻦ ﺗﻐﯿﯿﺮات در آﯾﻨﺪه بیشتر ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد، ﮐﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻃﺒﯿﻌﯽ ﺑﺮ ﺳﺎﺧﺘﺎر ﻓﻨﺎوری و ﺗﺴﻬﯿﻼت ﺑﻨﺪر اﺛﺮ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ دارد. به همین منظور، برای ارتقا صنعت بنادر و کشتیرانی، در این مقاله ابتدا شاخصهای اصلی ارزیابی بنادر سبز و هوشمند از طریق مطالعه کتابخانه ای شناسایی و سپس با استفاده از رویکرد تحلیل تماتیک مصاحبه انجام گرفت و الگوی مفهومی پژوهش ترسیم شد. سپس،الگوی نهایی بدست امده و همینطور تمامی شاخصها در الگوی ترسیمی پژوهش جداگانه با استفاده از استنتاج فازی (FIS) در نرم افزار متلب مورد ارزیابی قرار میگیرد که از آن می توان برای ارزیابی شاخصهای هوشمندی و زیست محیطی در بنادر کشور جهت بررسی مدیریت کسب کار هوشمند برای اولین بار استفاده نمود. در همین راستا بر روی بندر انزلی یکی از بنادر مهم کشور به عنوان یک نمونه واقعی پیاده سازی و نتیجه گیری خواهد شد.

مقدمه و اهداف: صنایع کشتیرانی در بنادر به عنوان یکی از صنایع مادر و راهبردی همواره در طول تاریخ ﻧقش ﻣﻬﻤﯽ را در مدیریت یهینه کسب و کار ﺣﻤﻞ و ﻧﻘﻞ کشور دارا بوده و همچنین بر اﻗﺘﺼﺎد ﮐﺸﻮر نیز ﺗﺎﺛﯿﺮﮔﺬار می باشد. اﻣﺮوزه ترانزیت ﮐﺎﻧﺘﯿﻨﺮی ﺗﻮاﻧﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﺟﻬﺖ ﺳﻬﻮﻟﺖ ﺣﻤﻞ و ﻧﻘﻞ و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ از ﮐﺎﻻ و از ﺳﻮی دﯾﮕﺮ، ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ اﻗﺘﺼﺎدى، اﻧﻘﻼﺑﻰ در روشﻫﺎى ﺣﻤﻞ و ﻧﻘﻞ ﮐﺎﻻ اﯾﺠﺎد ﻧﻤﺎﯾﺪ . اﯾﻦ ﻣﺰاﯾﺎ ﺑﻪ وﯾﮋه در ﺣﻤﻞهای کلان و پر حجم ﭼﺸﻤ ﮕﯿﺮﺗﺮ اﺳﺖ. از اﻣﺘﯿﺎزات دﯾﮕﺮ ترانزیت ﮐﺎﻧﺘﯿﻨﺮی، ﻣﻰﺗﻮان آن را ﺑﺎ ﻫﺮ ﯾﮏ از وﺳﺎﺋﻂ ﻧﻘﻠﯿﻪ اﻋﻢ از ﮐﺸﺘﯽ، ﮐﺎﻣﯿﻮن ﯾﺎ راه آﻫﻦ و ﺣﺘﻰ ﻫﻮاﭘﯿﻤﺎ ایجاد ﻧﻤﻮد. درﺣﻤﻞ ﺑﺎر ﺑﻪ ﻃﺮﯾﻖ ﺳﻨﺘﯽ، ﻣﺤﻤﻮﻟﻪ ﺑﻪ دﻓﻌﺎت دﺳﺖ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻰ ﺷﻮد و در ﻫﺮ ﯾﮏ از اﯾﻦ ﻣﺮاﺣﻞ، اﻣﮑﺎن ﺗﺄﺧﯿﺮ و ﺧﺴﺎرت اﺟﺘﻨﺎب ﻧﺎﭘﺬﯾﺮ اﺳﺖ. در ﺣﺎﻟﻰ ﮐﻪ درﺣﻤﻞ ﮐﺎﻧﺘﯿﻨﺮی، اﯾﻦ ﻋﻮارض ﺑﺴﯿﺎر ﺗﻘﻠﯿﻞ ﯾﺎﻓﺘﻪ و ﻧﺎﭼﯿﺰ اﺳﺖ. اﻣﺮوزه ﺣﻤﻞ و ﻧﻘﻞ درﯾﺎﯾﯽ ﮔﺮاﯾﺶ زﯾﺎدی ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺣﻤﻞ ﮐﺎﻻ ﺑﺎ ﮐﺎﻧﺘﯿﻨﺮ ﻧﺸﺎن می دهد. بنابراین، وﺿﻌﯿﺖ آﯾﻨﺪه ﺑﻨﺎدر را ﻣﯽ ﺗﻮاند در اﻟﮕﻮﻫﺎی واﺑﺴﺘﻪ ﺟﻬﺎﻧﯽ ﺳﺎزی ﻣﺤﺼﻮﻻت، ﺗﺨﺼﺺﮔﺮاﯾﯽ، ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی و ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﺷﺪه، دﺳﺘﺮﺳﯽ ﺑﻪ ﻓﻨﺎوری های نوین، دﺳﺘﺮﺳﯽ ﺑﻪ ﻟﺠﺴﺘﯿﮏ، اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﻨﺎﺑﻊ اﻧﺴﺎﻧﯽ ﻣﺘﺨﺼﺺ، ﺗﺄﺛﯿﺮ ﺟﻬﺎﻧﯽﺳﺎزی ﺑﺮ ﺑﻨﺎدر و ﺗﻐﯿﯿﺮﻫﺎی ﻓﻨﺎوری ﻣﺸﺎﻫﺪه ﮐرد. به همین دلیل، ﺑﻨﺎدر ﻣﺠﺒﻮرﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﺮای ﭘﺎﺳﺨﮕﻮﯾﯽ ﺑﻪ ﻧﯿﺎز و ﺗﻘﺎﺿﺎ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد در ﺟﻬﺖ از دﺳﺖ ﻧﺪادن ﻣﺸﺘﺮﯾﺎن، ﺧﺪﻣﺎت ﺧﻮد را ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﻄﻠﻮب و ﺑﺎ ﮐﯿﻔﯿﺖ اراﯾﻪ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ و ﺑﺮای رﺷﺪ و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻓﻀﺎﯾﯽ ﺧﻮد، ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ پیش بینی وﺿﻌﯿﺖ ﺳﺎﯾﺰ ﮐﺸﺘﯽ ﻫﺎ، ﺳﻄﺢ ﺗﮑﻨﻮﻟﻮژی و دﯾﮕﺮ ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﯾﺰی ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ. بر اساس شواهد تجربی، هوشمند شدن روی فرآیندهای کلی زنجیره تأمین موثر است و تحول هوشمند، تحول فرآیند کسب وکار، فرهنگ و جنبه های سازمانی در زنجیره تأمین مستلزم تغییرات اساسی در همه فرآیندها و هوشمند شدن آن ها است که کشتیرانی و بنادر قسمتی از آن است. در ﺣﻮزه ﺣﻤﻞ و ﻧﻘﻞ درﯾﺎﯾﯽ ﻧﯿﺰ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻋﻤﺪه ای در ﻓﻨﺎوری ﮐﺸﺘﯿﺮاﻧﯽ رخ داده اﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﯿﺎز ﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺳﺎﺧﺖ و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺑﻨﺪر را ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﻗﺮار داده اﻧﺪ و روﻧﺪ اﯾﻦ ﺗﻐﯿﯿﺮات در آﯾﻨﺪه ﺑﯿﺶ از اﯾﻦ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد و ﺑﻪ ﻃﻮر ﻃﺒﯿﻌﯽ ﺑﺮ ﺳﺎﺧﺘﺎر ﻓﻨﺎوری و ﺗﺴﻬﯿﻼت ﺑﻨﺪر اﺛﺮ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ. در ﺗﻤﺎم ﺑﻨﺎدر ﯾﮏ ﻓﺸﺎر داﺋﻤﯽ ﺑﺮای اﻓﺰاﯾﺶ ﻇﺮﻓﯿﺖ آﻧﻬﺎ وﺟﻮد دارد ﮐﻪ در اﻏﻠﺐ ﻣﻮارد، اﯾﻦ ﺑﻬﺒﻮد ﻇﺮﻓﯿﺖ ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻌﺮﻓﯽ ﺗﺠﻬﯿﺰات ﺑﻬﺮه وری ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﻧﯿﺮوی ﮐﺎر ﮐﻤﺘﺮ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ. از این رو، پیرو موارد مطرح شده در بالا، برای ارتقا صنعت بنادر و کشتیرانی، شاخص های اصلی ارزیابی بنادر سبز و هوشمند طزاحی و ارزیابی می شود. روش: در این مقاله ابتدا شاخص های اصلی ارزیابی بنادر سبز و هوشمند از طریق مطالعه کتابخانه ای شناسایی و سپس با استفاده از رویکرد سیستم تحلیل تماتیک مصاحبه انجام می گیرد و بعد از آن، الگوی مفهومی پژوهش ترسیم می شود. سپس تک تک شاخص ها در الگوی ترسیمی و مفهومی پژوهش با استفاده از استنتاج فازی در نرم افزار متلب مورد ارزیابی قرار می گیرد. یافته ها:  در نهایت، همه شاخص های برگرفته شده در قالب یک شابلون در نرم افزار متلب تعبیه و ارزیابی می شود که بواسطه آن می توان شاخص های هوشمندی و زیست محیطی را در بنادر کشور به منظور ارزیابی برای اولین بار استفاده نمود. نتیجه گیری: در همین راستا بندر انزلی که یکی از بنادر مهم کشور است به عنوان یک نمونه واقعی بررسی شد.